%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
01
%%%%%
1.1
dhṛtarāṣṭra
uvāca
dharmakṣetre
kurukṣetre
samavetā
yuyutsavaḥ
māmakāḥ
pāṇḍavāś
cai
'va
kim
akurvata
sañjaya
1.
1.2
sañjaya
uvāca
dṛṣṭvā
tu
pāṇḍavānīkaṁ
vyūḍhaṁ
duryodhanas
tadā
ācāryam
upasaṅgamya
rājā
vacanam
abravīt
1.2
1.3
paśyaitāṁ
pāṇḍuputrāṇām
ācārya
mahatīṁ
camūm
vyūḍhāṁ
drupadaputreṇa
tava
śiṣyeṇa
dhīmatā
1.3
1.4
atra
śūrā
maheṣvāsā
bhīmārjunasamā
yudhi
yuyudhāno
virāṭaś
ca
drupadaś
ca
mahārathaḥ
1.4
1.5
dhṛṣṭaketuś
cekitānaḥ
kāśirājaś
ca
vīryavān
purujit
kuntibhojaś
ca
śaibyaś
ca
narapungavaḥ
1.5
1.6
yudhāmanyuś
ca
vikrānta
uttamaujāś
ca
vīryavān
saubhadro
draupadeyāś
ca
sarva
eva
mahārathāḥ
1.6
1.7
asmākaṁ
tu
viśiṣṭā
ye
tān
nibodha
dvijottama
nāyakā
mama
sainyasya
saṁjñārthaṁ
tān
bravīmi
te
1.7
1.8
bhavān
bhīṣmaś
ca
karṇaś
ca
kṛpaś
ca
samitiṁjayaḥ
aśvatthāmā
vikarṇaś
ca
saumadattis
tathai
'va
ca
1.8
1.9
anye
ca
bahavaḥ
śūrā
madarthe
tyaktajīvitāḥ
nānāśastrapraharaṇāḥ
sarve
yuddhaviśāradāḥ
1.9
1.10
aparyāptaṁ
tad
asmākaṁ
balaṁ
bhīṣmābhirakṣitam
paryāptaṃ
tv
idam
eteṣāṁ
balaṁ
bhīmābhirakṣitam
1.10
1.11
ayaneṣu
ca
sarveṣu
yathābhāgam
avasthitāḥ
bhīṣmam
evā
'bhirakṣantu
bhavantaḥ
sarva
eva
hi
1.11
%%%%%
The
Sounding
of
the
Conchshells
%%%%%
1.12
tasya
sañjanayan
harṣaṃ
kuruvṛddhaḥ
pitāmahaḥ
siṃhanādaṃ
vinadyocchaiḥ
śaṅkhaṃ
dadhmau
pratāpavān
1.12
1.13
tataḥ
śaṅkhāś
ca
bheryaś
ca
paṇavānakagomukhāḥ
sahasai
'vā
'bhyahanyanta
sa
śabdas
tumulo
'bhavat
1.13
1.14
tataḥ
śvetair
hayair
yukte
mahati
syandane
sthitau
mādhavaḥ
pāṇḍavaś
cai
'va
divyau
śaṅkhau
pradaghmatuḥ
1.14
1.15
pāñcajanyaṁ
hṛṣīkeśo
devadattaṁ
dhanañjayaḥ
pauṇḍraṁ
dadhmau
mahāśaṅkhaṁ
bhīmakarmā
vṛkodaraḥ
1.15
1.16
anantavijayaṁ
rājā
kuntīputro
yudhiṣṭhiraḥ
nakulaḥ
sahadevaś
ca
sughoṣamaṇipuṣpakau
1.16
1.17
kāśyaś
ca
parameṣvāsaḥ
śikhaṇḍī
ca
mahārathaḥ
dhṛṣṭadyumno
virāṭaś
ca
sātyakiś
cā
'parājitaḥ
1.17
1.18
drupado
draupadeyāś
ca
sarvaśaḥ
pṛthivīpate
saubhadraś
ca
mahābāhuḥ
śaṅkhān
dadhmuḥ
pṛthakpṛthak
1.18
1.19
sa
ghoṣo
dhārtarāṣṭrāṇāṁ
hṛdayāni
vyadārayat
nabhaś
ca
pṛthivīṁ
cai
'va
tumulo
vyanunādayan
1.19
%%%%%
Arjuna
Surveys
the
Two
Armies
%%%%%
1.20
atha
vyavasthitān
dṛṣṭvā
dhārtarāṣṭrān
kapidhvajaḥ
pravṛtte
śastrasaṁpāte
dhanur
udyamya
pāṇḍavaḥ
1.20
1.21
hṛṣīkeśaṁ
tadā
vākyam
idam
āha
mahīpate
senayor
ubhayor
madhye
rathaṁ
sthāpaya
me
'cyuta
1.21
‌
1.22
yāvad
etān
nirikṣehaṁ
yoddhukāmān
avasthitān
kair
mayā
saha
yoddhavyam
asmin
raṇasamudyame
1.22
1.23
yotsyamānān
avekṣe
'haṁ
ya
ete
'tra
samāgatāḥ
dhārtarāṣṭrasya
durbuddher
yuddhe
priyacikīrṣavaḥ
1.23
1.24
Sañjaya
Uvāca:
evam
ukto
hṛṣīkeśo
guḍākeśena
bhārata
senayor
ubhayor
madhye
sthāpayitvā
rathottamam
1.24
1.25
bhīṣmadroṇapramukhataḥ
sarveṣāṁ
ca
mahīkṣitām
uvāca
pārtha
paśyai
'tān
samavetān
kurūn
iti
1.25
1.26
tatrā
'paśyat
sthitān
pārthaḥ
pitṛn
atha
pitāmahān
ācāryān
mātulān
bhrātṛn
putrān
pautrān
sakhīṁs
tathā
1.26
1.27
śvaśurān
suhṛdaś
cai
'va
senayor
ubhayor
api
tān
samīkṣya
sa
kaunteyaḥ
sarvān
bandhūn
avasthitān
1.27
1.28
kṛpayā
parayā
'viṣṭo
viṣīdann
idamabravīt
dṛṣṭve
'maṁ
svajanaṁ
kṛṣṇa
yuyutsuṁ
samupasthitam
1.28
1.29
sīdanti
mama
gātrāṇi
mukhaṁ
ca
pariśuṣyati
vepathuś
ca
śarīre
me
romaharṣaś
ca
jāyate
1.29
1.30
gāṇḍīvaṁ
sraṁsate
hastāt
tvak
cai
'va
paridahyate
na
ca
śaknomy
avasthātuṁ
bhramatī
'va
ca
me
manaḥ
1.30
1.31
nimittāni
ca
paśyāmi
viparītāni
keśava
na
ca
śreyo
'nupaśyāmi
hatvā
svajanam
āhave
1.31
1.32
na
kāṅkṣe
vijayaṁ
kṛṣṇa
na
ca
rājyaṁ
sukhāni
ca
kiṃ
no
rājyena
govinda
kiṁ
bhogair
jīvitena
vā
1.32
1.33
yeṣām
arthe
kāṅkṣitaṁ
no
rājyaṁ
bhogāḥ
sukhāni
ca
ta
ime
'vasthitā
yuddhe
prāṇāṁs
tyaktvā
dhanāni
ca
1.33
1.34
ācāryāḥ
pitaraḥ
putrās
tathai
'va
ca
pitāmahāḥ
mātulāḥ
śvaśurāḥ
pautrāḥ
śyālāḥ
sambandhinas
tathā
1.34
1.35
etān
na
hantum
icchhāmi
ghnato
'pi
madhusūdana
api
trailokyarājyasya
hetoḥ
kiṁ
nu
mahīkṛte
1.35
1.36
nihatya
dhārtarāṣṭrān
naḥ
kā
prītiḥ
syāj
janārdana
pāpam
evā
'śrayed
asmān
hatvai
'tān
ātatāyinaḥ
1.36
1.37
tasmān
nā
'rhā
vayaṃ
hantuṁ
dhārtarāṣṭrān
svabāndhavān
svajanaṁ
hi
kathaṁ
hatvā
sukhinaḥ
syāma
mādhava
1.37
1.38
yady
apy
ete
na
paśyanti
lobhopahatacetasaḥ
kulakṣayakṛtaṁ
doṣaṁ
mitradrohe
ca
pātakam
1.38
1.39
kathaṁ
na
jñeyam
asmābhiḥ
pāpād
asmān
nivartitum
kulakṣayakṛtaṁ
doṣaṁ
prapaśyadbhir
janārdana
1.39
1.40
kulakṣaye
praṇaśyanti
kuladharmāḥ
sanātanāḥ
dharme
naṣṭe
kulaṃ
kṛtsnam
adharmo
'bhibhavaty
uta
1.40
1.41
adharmābhibhavāt
kṛṣṇa
praduṣyanti
kulastriyaḥ
strīṣu
duṣṭāsu
vārṣṇeya
jāyate
varṇasaṁkaraḥ
1.41
1.42
saṅkaro
narakāyai
'va
kulaghnānāṃ
kulasya
ca
patanti
pitaro
hy
eṣāṁ
luptapiṇḍodakakriyāḥ
1.42
1.43
doṣair
etaiḥ
kulaghnānāṁ
varṇasaṁkarakārakaiḥ
utsādyante
jātidharmāḥ
kuladharmāś
ca
śāśvatāḥ
1.43
1.44
utsannakuladharmāṇāṁ
manuṣyāṇāṁ
janārdana
narake
niyataṁ
vāso
bhavatī
'ty
anuśuśruma
1.44
1.45
aho
bata
mahat
pāpaṁ
kartuṁ
vyavasitā
vayam
yad
rājyasukhalobhena
hantuṁ
svajanam
udyatāḥ
1.45
1.46
yadi
mām
apratīkāram
aśastraṁ
śastrapāṇayaḥ
dhārtarāṣṭrā
raṇe
hanyus
tan
me
kṣemataraṁ
bhavet
1.46
1.47
Saṅjaya
uvāca
evam
uktvā
'rjunaḥ
saṅkhye
rathopastha
upāviśat
visṛjya
saśaraṁ
cāpaṁ
śokasaṁvignamānasaḥ
1.47
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
02
%%%%%
sañjaya
uvāca:
taṁ
tathā
kṛpayā
'viṣṭam
aśrupūrṇākulekṣaṇam
viṣīdantam
idaṁ
vākyam
uvāca
madhusūdanaḥ
2.1
śrībhagavān
uvāca:
kutas
tvā
kaśmalam
idaṁ
viṣame
samupasthitam
anāryajuṣṭam
asvargyam
akīrtikaram
arjuna
2.2
klaibyaṁ
mā
sma
gamaḥ
pārtha
nai
'tat
tvayy
upapadyate
kṣudraṁ
hṛdayadaurbalyaṁ
tyaktvo
'ttiṣṭha
parantapa
2.3
arjuna
uvāca:
kathaṁ
bhīṣmam
ahaṁ
sāṁkhye
droṇaṁ
ca
madhusūdana
iṣubhiḥ
pratiyotsyāmi
pūjārhāv
arisūdana
2.4
gurūn
ahatvā
hi
mahānubhāvān
śreyo
bhoktuṁ
bhaikṣyam
apī
’ha
loke
hatvā
’rthakāmaṁs
tu
gurun
ihai
’va
bhuñjīya
bhogān
rudhirapradigdhān
2.5
na
cai
’tad
vidmaḥ
kataran
no
garīyo
yad
vā
jayema
yadi
vā
no
jayeyuḥ
yān
eva
hatvā
na
jijīviṣāmas
te
’vasthitāḥ
pramukhe
dhārtarāṣṭrāḥ
2.6
kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ
pṛcchāmi
tvāṁ
dharmasaṁmūḍhacetāḥ
yac
chreyaḥ
syān
niścitaṁ
brūhi
tan
me
śiṣyaste
’haṁ
śādhi
māṁ
tvāṁ
prapannam
2.7
na
hi
prapaśyāmi
mamā
’panudyād
yac
chokam
ucchoṣaṇam
indriyāṇām
avāpya
bhūmāv
asapatnam
ṛddhaṁ
rājyaṁ
surāṇām
api
cā
’dhipatyam
2.8
sañjaya
uvāca:
evam
uktvā
hṛṣīkeśaṁ
guḍākeśaḥ
paraṁtapaḥ
na
yotsya
iti
govindam
uktvā
tūṣṇīṁ
babhūva
ha
2.9
tam
uvāca
hṛṣīkeśaḥ
prahasann
iva
bhārata
senayor
ubhayor
madhye
viṣīdantam
idaṁ
vacaḥ
2.10
śrībhagavān
uvāca:
aśocyān
anvaśocas
tvaṁ
prajñāvādāṁś
ca
bhāṣase
gatāsūn
agatāsūṁś
ca
nā
’nuśocanti
paṇḍitāḥ
2.11
na
tv
evā
’haṁ
jātu
nā
’saṁ
na
tvaṁ
neme
janādhipāḥ
na
cai
’va
na
bhaviṣyāmaḥ
sarve
vayam
ataḥ
param
2.12
dehino
‘smin
yathā
dehe
kaumāraṁ
yauvanaṁ
jarā
tathā
dehāntaraprāptir
dhīras
tatra
na
muhyati
2.13
mātrāsparśās
tu
kaunteya
śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyino
’nityās
tāṁs
titikṣasva
bhārata
2.14
yaṁ
hi
na
vyathayanty
ete
puruṣaṁ
puruṣarṣabha
samaduḥkhasukhaṁ
dhīraṁ
so
’mṛtatvāya
kalpate
2.15
nā
’sato
vidyate
bhāvo
nābhāvo
vidyate
sataḥ
ubhayor
api
dṛṣṭo
’ntas
tv
anayos
tattvadarśibhiḥ
2.16
avināśi
tu
tad
viddhi
yena
sarvam
idaṁ
tatam
vināśam
avyayasyā
’sya
na
kaścit
kartum
arhati
2.17
antavanta
ime
dehā
nityasyo
’ktāḥ
śarīriṇaḥ
anāśino
’prameyasya
tasmād
yudhyasva
bhārata
2.18
ya
enaṁ
vetti
hantāraṁ
yaś
cai
’naṁ
manyate
hatam
ubhau
tau
na
vijānīto
nā
’yaṁ
hanti
na
hanyate
2.19
na
jāyate
mriyate
vā
kadācin
nā
’yaṁ
bhūtvā
bhavitā
vā
na
bhūyaḥ
ajo
nityaḥ
śāśvato
’yaṁ
purāṇo
na
hanyate
hanyamāne
śarīre
2.20
vedā
’vināśinaṁ
nityaṁ
ya
enam
ajam
avyayam
kathaṁ
sa
puruṣaḥ
pārtha
kaṁ
ghātayati
hanti
kam
2.21
vāsāṁsi
jīrṇāni
yathā
vihāya
navāni
gṛhṇāti
naro
’parāṇi
tathā
śarīrāṇi
vihāya
jīrṇāni
anyāni
saṁyāti
navāni
dehī
2.22
nai
’naṁ
chindanti
śastrāṇi
nai
’naṁ
dahati
pāvakaḥ
na
cai
’naṁ
kledayanty
āpo
na
śoṣayati
mārutaḥ
2.23
acchedyo
’yam
adāhyo
’yam
akledyo
’śoṣya
eva
ca
nityaḥ
sarvagataḥ
sthāṇur
acalo
’yaṁ
sanātanaḥ
2.24
avyakto
’yam
acintyo
’yam
avikaryo
’yam
ucyate
tasmād
evaṁ
viditvai
’naṁ
nā
’nuśocitum
arhasi
2.25
atha
cai
’naṁ
nityajātaṁ
nityaṁ
vā
manyase
mṛtam
tathā
’pi
tvaṁ
mahābāho
nai
’vaṁ
śocitum
arhasi
2.26
jātasya
hi
dhruvo
mṛtyur
dhruvaṁ
janma
mṛtasya
ca
tasmād
aparihārye
’rthe
na
tvaṁ
śocitum
arhasi
2.27
avyaktādīni
bhūtāni
vyaktamadhyāni
bhārata
avyaktanidhanāny
eva
tatra
kā
paridevanā
2.28
āścaryavat
paśyati
kaścid
enam
āścaryavad
vadati
tathai
’va
cā
’nyaḥ
āścaryavac
cai
’nam
anyaḥ
śṛṇoti
śrutvā
’py
enaṁ
veda
na
cai
’va
kaścit
2.29
dehī
nityam
avadhyo
’yaṁ
dehe
sarvasya
bhārata
tasmāt
sarvāṇi
bhūtāni
na
tvaṁ
śocitum
arhasi
2.30
svadharmam
api
cā
’vekṣya
na
vikampitum
arhasi
dharmyād
dhi
yuddhāc
chreyo
’nyat
kṣatriyasya
na
vidyate
2.31
yadṛcchayā
co
’papannaṁ
svargadvāram
apāvṛtam
sukhinaḥ
kṣatriyāḥ
pārtha
labhante
yuddham
īdṛśam
2.32
atha
cet
tvam
imaṁ
dharmyaṁ
saṅgrāmaṁ
na
kariṣyasi
tataḥ
svadharmaṁ
kīrtiṁ
ca
hitvā
pāpam
avāpsyasi
2.33
akīrtiṁ
cāpi
bhūtāni
kathayiṣyanti
te
'vyayām
saṁbhāvitasya
cākīrtir
maraṇāt
atiricyate
2.34
bhayād
raṇād
uparataṁ
maṁsyante
tvāṁ
mahārathāḥ
yeṣāṁ
ca
tvaṁ
bahumato
bhūtvā
yāsyasi
lāghavam
2.35
avācyavādāṁś
ca
bahūn
vadiṣyanti
tavā
’hitāḥ
nindantas
tava
sāmarthyaṁ
tato
duḥkhataraṁ
nu
kim
2.36
hato
vā
prāpsyasi
svargaṁ
jitvā
vā
bhokṣyase
mahīm
tasmād
uttiṣṭha
kaunteya
yuddhāya
kṛtaniścayaḥ
2.37
sukhaduḥkhe
same
kṛtvā
lābhālābhau
jayājayau
tato
yuddhāya
yujyasva
nai
’vaṁ
pāpam
avāpsyasi
2.38
eṣā
te
’bhihitā
sāṅkhye
buddhir
yoge
tv
imāṁ
śṛṇu
buddhyā
yukto
yayā
pārtha
karmabandhaṁ
prahāsyasi
2.39
ne
’hā
’bhikramanāśo
’sti
pratyavāyo
na
vidyate
svalpam
apy
asya
dharmasya
trāyate
mahato
bhayāt
2.40
vyavasāyātmikā
buddhir
eke
’ha
kurunandana
bahuśākhā
hy
anantāś
ca
buddhayo
’vyavasāyinām
2.41
yām
imāṁ
puṣpitāṁ
vācaṁ
pravadanty
avipaścitaḥ
vedavādaratāḥ
pārtha
nā
’nyad
astī
’ti
vādinaḥ
2.42
kāmātmānaḥ
svargaparā
janmakarmaphalapradām
kriyāviśeṣabahulāṁ
bhogaiśvaryagatiṁ
prati
2.43
bhogaiśvaryaprasaktānāṁ
tayā
’pahṛtacetasām
vyavasāyātmikā
buddhiḥ
samādhau
na
vidhīyate
2.44
traiguṇyaviṣayā
vedā
nistraiguṇyo
bhavā
’rjuna
nirdvandvo
nityasatvastho
niryogakṣema
ātmavān
2.45
yāvān
artha
udapāne
sarvataḥ
saṁplutodake
tāvān
sarveṣu
vedeṣu
brāhmaṇasya
vijānataḥ
2.46
karmaṇy
evā
’dhikāras
te
mā
phaleṣu
kadācana
mā
karmaphalahetur
bhūr
mā
te
saṅgo
'stv
akarmaṇi
2.47
yogasthaḥ
kuru
karmāṇi
saṅgaṁ
tyaktvā
dhanañjaya
siddhyasiddhyoḥ
samo
bhūtvā
samatvaṁ
yoga
ucyate
2.48
dūreṇa
hy
avaraṁ
karma
buddhiyogād
dhanañjaya
buddhau
śaraṇam
anviccha
kṛpaṇāḥ
phalahetavaḥ
2.49
buddhiyukto
jahātī
’ha
ubhe
sukṛtaduṣkṛte
tasmād
yogāya
yujyasva
yogaḥ
karmasu
kauśalam
2.50
karmajaṁ
buddhiyuktā
hi
phalaṁ
tyaktvā
manīṣiṇaḥ
janmabandhavinirmuktāḥ
padaṁ
gacchhanty
anāmayam
2.51
yadā
te
mohakalilaṁ
buddhir
vyatitariṣyati
tadā
gantāsi
nirvedaṁ
śrotavyasya
śrutasya
ca
2.52
śrutivipratipannā
te
yadā
sthāsyati
niścalā
samādhāv
acalā
buddhis
tadā
yogam
avāpsyasi
2.53
arjuna
uvāca:
sthitaprajñasya
kā
bhāṣā
samādhisthasya
keśava
sthitadhīḥ
kiṁ
prabhāṣeta
kim
āsīta
vrajeta
kim
2.54
śrībhagavān
uvāca:
prajahāti
yadā
kāmān
sarvān
pārtha
manogatān
ātmany
evā
’tmanā
tuṣṭaḥ
sthitaprajñas
tadocyate
2.55
duḥkheṣv
anudvignamanāḥ
sukheṣu
vigataspṛhaḥ
vītarāgabhayakrodhaḥ
sthitadhīr
munir
ucyate
2.56
yaḥ
sarvatrā
’nabhisnehas
tattatprāpya
śubhāśubham
nā
’bhinandati
na
dveṣṭi
tasya
prajñā
pratiṣṭhitā
2.57
yadā
saṁharate
cā
’yaṁ
kūrmo
’ṅgānī
’va
sarvaśaḥ
indriyāṇī
’ndriyārthebhyas
tasya
prajñā
pratiṣṭhitā
2.58
viṣayā
vinivartante
nirāhārasya
dehinaḥ
rasavarjaṁ
raso
’py
asya
paraṁ
dṛṣṭvā
nivartate
2.59
yatato
hy
api
kaunteya
puruṣasya
vipaścitaḥ
indriyāṇi
pramāthīni
haranti
prasabhaṁ
manaḥ
2.60
tāni
sarvāṇi
saṁyamya
yukta
āsīta
matparaḥ
vaśe
hi
yasye
indriyāṇi
tasya
prajñā
pratiṣṭhitā
2.61
dhyāyato
viṣayān
puṁsaḥ
saṅgas
teṣū
’pajāyate
saṅgāt
saṁjāyate
kāmaḥ
kāmāt
krodho
’bhijāyate
2.62
krodhād
bhavati
saṁmohaḥ
saṁmohāt
smṛtivibhramaḥ
smṛtibhraṁśād
buddhināśo
buddhināśāt
praṇaśyati
2.63
rāgadveṣaviyuktais
tu
viṣayān
indriyaiś
caran
ātmavaśyair
vidheyātmā
prasādam
adhigacchati
2.64
prasāde
sarvaduḥkhānāṁ
hānir
asyo
’pajāyate
prasannacetaso
hy
āśu
buddhiḥ
paryavatiṣṭhate
2.65
nā
’sti
buddhir
ayuktasya
na
cā
’yuktasya
bhāvanā
na
cā
’bhāvayataḥ
śāntir
aśāntasya
kutaḥ
sukham
2.66.
indriyāṇāṁ
hi
caratāṁ
yan
mano
’nuvidhīyate
tad
asya
harati
prajñāṁ
vāyur
nāvam
ivā
’mbhasi
2.67
tasmād
yasya
mahābāho
nigṛhītāni
sarvaśaḥ
indriyāṇī
’ndriyārthebhyas
tasya
prajñā
pratiṣṭhitā
2.68
yā
niśā
sarvabhūtānāṁ
tasyāṁ
jāgarti
saṁyamī
yasyāṁ
jāgrati
bhūtāni
sā
niśā
paśyato
muneḥ
2.69
āpūryamāṇam
acalapratiṣṭhaṁ
samudram
āpaḥ
praviśanti
yadvat
tadvat
kāmā
yaṁ
praviśanti
sarve
sa
śāntim
āpnoti
na
kāmakāmī
2.70
vihāya
kāmān
yaḥ
sarvān
pumāṁś
carati
niḥspṛhaḥ
nirmamo
nirahañkāraḥ
sa
śāntim
adhigacchhati
2.71
eṣā
brāhmī
sthitiḥ
pārtha
nai
’nāṁ
prāpya
vimuhyati
sthitvā
’syām
antakāle
’pi
brahmanirvāṇam
ṛcchati
2.72
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
03
%%%%%
3.1
arjuna
uvāca
jyāyasī
cet
karmaṇas
te
matā
buddhir
janārdana
tat
kiṁ
karmaṇi
ghore
māṁ
niyojayasi
keśava
3.1
vyāmiśreṇeva
vākyena
buddhiṁ
mohayasīva
me
tad
ekaṁ
vada
niścitya
yena
śreyoham
āpnuyām
3.2
śrībhagavān
uvāca
lokesmin
dvividhā
niṣṭhā
purā
proktā
mayānagha
jñānayogena
sāṅkhyānāṁ
karmayogena
yoginām
3.3
na
karmaṇām
anārambhān
naiṣkarmyaṁ
puruṣośnute
na
ca
saṁnyasanād
eva
siddhiṁ
samadhigacchati
3.4
na
hi
kaścit
kṣaṇam
api
jātu
tiṣṭhaty
akarmakṛt
kāryate
hy
avaśaḥ
karma
sarvaḥ
prakṛtijair
guṇaiḥ
3.5
karmendriyāṇi
saṁyamya
ya
āste
manasā
smaran
indriyārthān
vimūḍhātmā
mithyācāraḥ
sa
ucyate
3.6
yas
tv
indriyāṇi
manasā
niyamyārabhaterjuna
karmaindriyaiḥ
karmayogam
asaktaḥ
sa
viśiṣyate
3.7
niyataṁ
kuru
karma
tvaṁ
karma
jyāyo
hy
akarmaṇaḥ
śarīrayātrāpi
ca
te
na
prasiddhyed
akarmaṇaḥ
3.8
yajñārthāt
karmaṇonyatra
lokoyaṁ
karmabandhanaḥ
tadarthaṁ
karma
kaunteya
muktasaṅgaḥ
samācara
3.9
sahayajñāḥ
prajāḥ
sṛṣṭvā
purovāca
prajāpatiḥ
anena
prasaviṣyadhvam
eṣa
vostv
iṣṭakāmadhuk
3.10
devān
bhāvayatānena
te
devā
bhāvayantu
vaḥ
parasparaṁ
bhāvayantaḥ
śreyaḥ
param
avāpsyatha
3.11
iṣṭān
bhogān
hi
vo
devā
dāsyante
yajñabhāvitāḥ
tair
dattān
apradāyaibhyo
yo
bhuṅkte
stena
eva
saḥ
3.12
yajñaśiṣṭāśinaḥ
santo
mucyante
sarvakilbiṣaiḥ
bhuñjate
te
tv
aghaṁ
pāpā
ye
pacanty
ātmakāraṇāt
3.13
annād
bhavanti
bhūtāni
parjanyād
annasaṁbhavaḥ
yajñād
bhavati
parjanyo
yajñaḥ
karmasamudbhavaḥ
3.14
karma
brahmodbhavaṁ
viddhi
brahmākṣarasamudbhavam
tasmāt
sarvagataṁ
brahma
nityaṁ
yajñe
pratiṣṭhitam
3.15
evaṁ
pravartitaṁ
cakraṁ
nānuvartayatīha
yaḥ
aghāyur
indriyārāmo
moghaṁ
pārtha
sa
jīvati
3.16
yas
tv
ātmaratir
eva
syād
ātmatṛptaś
ca
mānavaḥ
ātmany
eva
ca
santuṣṭas
tasya
kāryaṁ
na
vidyate
3.17
naiva
tasya
kṛtenārtho
nākṛteneha
kaścana
na
cāsya
sarvabhūteṣu
kaścid
arthavyapāśrayaḥ
3.18
tasmād
asaktaḥ
satataṁ
kāryaṁ
karma
samācara
asakto
hy
ācaran
karma
param
āpnoti
pūruṣaḥ
3.19
karmaṇaiva
hi
saṁsiddhim
āsthitā
janakādayaḥ
lokasaṁgraham
evāpi
saṁpaśyan
kartum
arhasi
3.20
yadyad
ācarati
śreṣṭhas
tattad
evetaro
janaḥ
sa
yat
pramāṇaṁ
kurute
lokas
tad
anuvartate
3.21
na
me
pārthāsti
kartavyaṁ
triṣu
lokeṣu
kiṁcana
nānavāptam
avāptavyaṁ
varta
eva
ca
karmaṇi
3.22
yadi
hy
ahaṁ
na
varteyaṁ
jātu
karmaṇy
atandritaḥ
mama
vartmānuvartante
manuṣyāḥ
pārtha
sarvaśaḥ
3.23
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
04
%%%%%
śrībhagavān
uvāca:
imaṁ
vivasvate
yogaṁ
proktavān
aham
avyayam
vivasvān
manave
prāha
manur
ikṣvākavebravīt
4.1
evaṁ
paramparāprāptam
imaṁ
rājarṣayo
viduḥ
sa
kāleneha
mahatā
yogo
naṣṭaḥ
paraṁtapa
4.2
sa
evāyaṁ
mayā
tedya
yogaḥ
proktaḥ
purātanaḥ
bhaktosi
me
sakhā
ceti
rahasyaṁ
hy
etad
uttamam
4.3
arjuna
uvāca
aparaṁ
bhavato
janma
paraṁ
janma
vivasvataḥ
katham
etad
vijānīyāṁ
tvam
ādau
proktavān
iti
4.4
Śrībhagavānuvāca:
bahūni
me
vyatītāni
janmāni
tava
cārjuna
tāny
ahaṁ
veda
sarvāṇi
na
tvaṁ
vettha
parantapa
4.5
ajopi
sann
avyayātmā
bhūtānām
īśvaropi
san
prakṛtiṁ
svām
adhiṣṭhāya
saṁbhavāmy
ātmamāyayā
4.6
yadā
yadā
hi
dharmasya
glānir
bhavati
bhārata
abhyutthānam
adharmasya
tadātmānaṁ
sṛjāmy
aham
4.7
paritrāṇāya
sādhūnāṁ
vināśāya
ca
duṣkṛtām
dharmasaṁsthāpanārthāya
saṁbhavāmi
yuge
yuge
4.8
janma
karma
ca
me
divyam
evaṁ
yo
vetti
tattvataḥ
tyaktvā
dehaṁ
punarjanma
naiti
mām
eti
sorjuna
4.9
vītarāgabhayakrodhā
manmayā
mām
upāśritāḥ
bahavo
jñānatapasā
pūtā
madbhāvam
āgatāḥ
4.10
ye
yathā
māṁ
prapadyante
tāṁs
tathaiva
bhajāmy
aham
mama
vartmānuvartante
manuṣyāḥ
pārtha
sarvaśaḥ
4.11
kāṅkṣantaḥ
karmaṇāṁ
siddhiṁ
yajanta
iha
devatāḥ
kṣipraṁ
hi
mānuṣe
loke
siddhir
bhavati
karmajā
4.12
cāturvarṇyaṁ
mayā
sṛṣṭaṁ
guṇakarmavibhāgaśaḥ
tasya
kartāram
api
māṁ
viddhy
akartāram
avyayam
4.13
na
māṁ
karmāṇi
limpanti
na
me
karmaphale
spṛhā
iti
māṁ
yobhijānāti
karmabhir
na
sa
badhyate
4.14
evaṁ
jñātvā
kṛtaṁ
karma
pūrvair
api
mumukṣubhiḥ
kuru
karmaiva
tasmāt
tvaṁ
pūrvaiḥ
pūrvataraṁ
kṛtam
4.15
kiṁ
karma
kimakarmeti
kavayopy
atra
mohitāḥ
tat
te
karma
pravakṣyāmi
yaj
jñātvā
mokṣyaseśubhāt
4.16
karmaṇo
hy
api
boddhavyaṁ
boddhavyaṁ
ca
vikarmaṇaḥ
akarmaṇaś
ca
boddhavyaṁ
gahanā
karmaṇo
gatiḥ
4.17
karmaṇy
akarma
yaḥ
paśyed
akarmaṇi
ca
karma
yaḥ
sa
buddhimān
manuṣyeṣu
sa
yuktaḥ
kṛtsnakarmakṛt
4.18
yasya
sarve
samārambhāḥ
kāmasaṁkalpavarjitāḥ
jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ
tam
āhuḥ
paṇḍitaṁ
budhāḥ
4.19
tyaktvā
karmaphalāsaṅgaṁ
nityatṛpto
nirāśrayaḥ
karmaṇy
abhipravṛttopi
naiva
kiṁcit
karoti
saḥ
4.20
nirāśīr
yatacittātmā
tyaktasarvaparigrahaḥ
śārīraṁ
kevalaṁ
karma
kurvan
nāpnoti
kilbiṣam
4.21
yadṛcchālābhasaṁtuṣṭo
dvandvātīto
vimatsaraḥ
samaḥ
siddhāv
asiddhau
ca
kṛtvāpi
na
nibadhyate
4.22
gatasaṅgasya
muktasya
jñānāvasthitacetasaḥ
yajñāyācarataḥ
karma
samagraṁ
pravilīyate
4.23
brahmārpaṇaṁ
brahma
havir
brahmāgnau
brahmaṇā
hutam
brahmaiva
tena
gantavyaṁ
brahmakarmasamādhinā
4.24
daivam
evāpare
yajñaṁ
yoginaḥ
paryupāsate
brahmāgnāv
apare
yajñaṁ
yajñenaivopajuhvati
4.25
śrotrādīnīndriyāṇy
anye
saṁyamāgniṣu
juhvati
śabdādīn
viṣayān
anya
indriyāgniṣu
juhvati
4.26
sarvāṇīndriyakarmāṇi
prāṇakarmāṇi
cāpare
ātmasaṁyamayogāgnau
juvhati
jñānadīpite
4.27
dravyayajñās
tapoyajñā
yogayajñās
tathāpare
svādhyāyajñānayajñāś
ca
yatayaḥ
saṁśitavratāḥ
4.28
apāne
juvhati
prāṇaṁ
prāṇepānaṁ
tathāpare
prāṇāpānagatī
ruddhvā
prāṇāyāmaparāyaṇāḥ
4.29
apare
niyatāhārāḥ
prāṇān
prāṇeṣu
juvhati
sarvepy
ete
yajñavido
yajñakṣapitakalmaṣāḥ
4.30
yajñaśiṣṭāmṛtabhujo
yānti
brahma
sanātanam
nāyaṁ
lokosty
ayajñasya
kutonyaḥ
kurusattama
4.31
evaṁ
bahuvidhā
yajñā
vitatā
brahmaṇo
mukhe
karmajān
viddhi
tān
sarvān
evaṁ
jñātvā
vimokṣyase
4.32
śreyān
dravyamayād
yajñāj
jñānayajñaḥ
paraṁtapa
sarvaṁ
karmākhilaṁ
pārtha
jñāne
parisamāpyate
4.33
tad
viddhi
praṇipātena
paripraśnena
sevayā
upadekṣyanti
te
jñānaṁ
jñāninas
tattvadarśinaḥ
4.34
yaj
jñātvā
na
punar
moham
evaṁ
yāsyasi
pāṇḍava
yena
bhūtāny
aśeṣeṇa
drakṣyasy
ātmany
atho
mayi
4.35
api
ced
asi
pāpebhyaḥ
sarvebhyaḥ
pāpakṛttamaḥ
sarvaṁ
jñānaplavenaiva
vṛjinaṁ
santariṣyasi
4.36
yathaidhāṁsi
samiddhognir
bhasmasāt
kuruterjuna
jñānāgniḥ
sarvakarmāṇi
bhasmasāt
kurute
tathā
4.37
na
hi
jñānena
sadṛśaṁ
pavitram
iha
vidyate
tat
svayaṁ
yogasaṁsiddhaḥ
kālenātmani
vindati
4.38
śraddhāvāṁl
labhate
jñānaṁ
tatparaḥ
saṁyatendriyaḥ
jñānaṁ
labdhvā
parāṁ
śāntim
acireṇādhigacchati
4.39
ajñaś
cāśraddadhānaś
ca
saṁśayātmā
vinaśyati
nāyaṁ
lokosti
na
paro
na
sukhaṁ
saṁśayātmanaḥ
4.40
yogasaṁnyastakarmāṇaṁ
jñānasaṁchinnasaṁśayam
ātmavantaṁ
na
karmāṇi
nibadhnanti
dhanaṁjaya
4.41
tasmād
ajñānasañbhūtaṁ
hṛtsthaṁ
jñānāsinātmanaḥ
chittvainaṁ
saṁśayaṁ
yogam
ātiṣṭhottiṣṭha
bhārata
4.42
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
05
%%%%%
arjuna
uvāca
saṁnyāsaṁ
karmaṇāṁ
kṛṣṇa
punar
yogaṁ
ca
śaṁsasi
yac
chreya
etayor
ekaṁ
tan
me
brūhi
suniścitam
5.1
śrībhagavān
uvāca
saṁnyāsaḥ
karmayogas
ca
niḥśreyasakarāv
ubhau
tayos
tu
karmasaṁnyāsāt
karmayogo
viśiṣyate
5.2
jñeyaḥ
sa
nityasaṁnyāsī
yo
na
dveṣṭi
na
kāṅkṣati
nirdvandvo
hi
mahābāho
sukhaṁ
bandhāt
pramucyate
5.3
sāṁkhyayogau
pṛthag
bālāḥ
pravadanti
na
paṇḍitāḥ
ekam
apy
āsthitaḥ
samyag
ubhayor
vindate
phalam
5.4
yat
sāṁkhyaiḥ
prāpyate
sthānaṁ
tad
yogair
api
gamyate
ekaṁ
sāṁkhyaṁ
ca
yogaṁ
ca
yaḥ
paśyati
sa
paśyati
5.5
saṁnyāsas
tu
mahābāho
duḥkham
āptum
ayogataḥ
yogayukto
munir
brahma
nacireṇādhigacchati
5.6
yogayukto
viśuddhātmā
vijitātmā
jitendriyaḥ
sarvabhūtātmabhūtātmā
kurvann
api
na
lipyate
5.7
‌
naiva
kiṁcit
karomīti
yukto
manyeta
tattvavit
paśyañ
śṛṇvan
spṛśañ
jighrann
aśnan
gacchan
svapañ
śvasan
5.8
pralapan
visṛjan
gṛhṇann
unmiṣan
nimiṣann
api
indriyāṇīndriyārtheṣu
vartanta
iti
dhārayan
5.9
brahmaṇy
ādhāya
karmāṇi
saṅgaṁ
tyaktvā
karoti
yaḥ
lipyate
na
sa
pāpena
padmapatram
ivāmbhasā
5.10
kāyena
manasā
buddhyā
kevalair
indriyair
api
yoginaḥ
karma
kurvanti
saṅgaṁ
tyaktvātmaśuddhaye
5.11
yuktaḥ
karmaphalaṁ
tyaktvā
śāntim
āpnoti
naiṣṭhikīm
ayuktaḥ
kāmakāreṇa
phale
sakto
nibadhyate
5.12
sarvakarmāṇi
manasā
saṁnyasyāste
sukhaṁ
vaśī
navadvāre
pure
dehī
naiva
kurvan
na
kārayan
5.13
na
kartṛtvaṁ
na
karmāṇi
lokasya
sṛjati
prabhuḥ
na
karmaphalasaṁyogaṁ
svabhāvas
tu
pravartate
5.14
nādatte
kasyacit
pāpaṁ
na
caiva
sukṛtaṁ
vibhuḥ
ajñānenāvṛtaṁ
jñānaṁ
tena
muhyanti
jantavaḥ
5.15
jñānena
tu
tad
ajñānaṁ
yeṣāṁ
nāśitam
ātmanaḥ
teṣām
ādityavaj
jñānaṁ
prakāśayati
tat
param
5.16
‌
tadbuddhayas
tadātmānas
tanniṣṭhās
tatparāyaṇāḥ
gacchanty
apunarāvṛttiṁ
jñānanirdhūtakalmaṣāḥ
5.17
vidyāvinayasaṁpanne
brāhmaṇe
gavi
hastini
śuni
caiva
śvapāke
ca
paṇḍitāḥ
samadarśinaḥ
5.18
ihaiva
tair
jitaḥ
sargo
yeṣāṁ
sāmye
sthitaṁ
manaḥ
nirdoṣaṁ
hi
samaṁ
brahma
tasmād
brahmaṇi
te
sthitāḥ
5.19
na
prahṛṣyet
priyaṁ
prāpya
nodvijet
prāpya
cāpriyam
sthirabuddhir
asaṁmūḍho
brahmavid
brahmaṇi
sthitaḥ
5.20
bāhyasparśeṣv
asaktātmā
vindaty
ātmani
yat
sukham
sa
brahmayogayuktātmā
sukham
akṣayam
aśnute
5.21
ye
hi
saṁsparśajā
bhogā
duḥkhayonaya
eva
te
ādyantavantaḥ
kaunteya
na
teṣu
ramate
budhaḥ
5.22
śaknotīhaiva
yaḥ
soḍhuṁ
prāk
śarīravimokṣaṇāt
kāmakrodhodbhavaṁ
vegaṁ
sa
yuktaḥ
sa
sukhī
naraḥ
5.23
yontaḥsukhontarārāmas
tathāntarjyotir
eva
yaḥ
sa
yogī
brahmanirvāṇaṁ
brahmabhūtodhigacchati
5.24
labhante
brahmanirvāṇam
ṛṣayaḥ
kṣīṇakalmaṣāḥ
chinnadvaidhā
yatātmānaḥ
sarvabhūtahite
ratāḥ
5.25
kāmakrodhaviyuktānāṁ
yatīnāṁ
yatacetasām
abhito
brahmanirvāṇaṁ
vartate
viditātmanām
5.26
sparśān
kṛtvā
bahir
bāhyāṁś
cakṣuś
caivāntare
bhruvoḥ
prāṇāpānau
samau
kṛtvā
nāsābhyantaracāriṇau
5.27
yatendriyamanobuddhirmunir
mokṣaparāyaṇaḥ
vigatecchābhayakrodho
yaḥ
sadā
mukta
eva
saḥ
5.28
bhoktāraṁ
yajñatapasāṁ
sarvalokamaheśvaram
suhṛdaṁ
sarvabhūtānāṁ
jñātvā
māṁ
śāntim
ṛcchati
5.29
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
06
%%%%%
śrībhagavān
uvāca
anāśritaḥ
karmaphalaṁ
kāryaṁ
karma
karoti
yaḥ
sa
saṁnyāsī
ca
yogī
ca
na
niragnir
na
cākriyaḥ
6.1
yam
sannyāsam
iti
prāhuḥ
yogam
tam
viddhi
pāṇḍava
na
hi
asannyasta
saṁkalpaḥ
yogī
bhavati
kaścana
6.2
ārurukṣor
muner
yogaṁ
karma
kāraṇam
ucyate
yogārūḍhasya
tasyaiva
śamaḥ
kāraṇam
ucyate
6.3
yadā
hi
nendriyārtheṣu
na
karmasv
anuṣajjate
sarvasaṁkalpasaṁnyāsī
yogārūḍhas
tadocyate
6.4
uddhared
ātmanātmānaṁ
nātmānam
avasādayet
ātmaiva
hy
ātmano
bandhur
ātmaiva
ripur
ātmanaḥ
6.5
bandhur
ātmātmanas
tasya
yenātmaivātmanā
jitaḥ
anātmanas
tu
śatrutve
vartetātmaiva
śatruvat
6.6
jitātmanaḥ
praśāntasya
paramātmā
samāhitaḥ
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu
tathā
mānāpamānayoḥ
6.7
jñānavijñānatṛptātmā
kūṭastho
vijitendriyaḥ
yukta
ity
ucyate
yogī
sama
loṣṭrāśmakāñcanaḥ
6.8
suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu
sādhuṣv
api
ca
pāpeṣu
samabuddhir
viśiṣyate
6.9
yogī
yuñjīta
satatam
ātmānaṁ
rahasi
sthitaḥ
ekākī
yatacittātmā
nirāśīr
aparigrahaḥ
6.10
śucau
deśe
pratiṣṭhāpya
sthiram
āsanam
ātmanaḥ
nātyucchritaṁ
nātinīcaṁ
cailājinakuśottaram
6.11
tatraikāgraṁ
manaḥ
kṛtvā
yatacittendriyakriyaḥ
upaviśyāsane
yuñjyād
yogam
ātmaviśuddhaye
6.12
samaṁ
kāyaśirogrīvaṁ
dhārayann
acalaṁ
sthiraḥ
saṁprekṣya
nāsikāgraṁ
svaṁ
diśaś
cānavalokayan
6.13
praśāntātmā
vigatabhīr
brahmacārivrate
sthitaḥ
manaḥ
saṁyamya
maccitto
yukta
āsīta
matparaḥ
6.14
yuñjann
evaṁ
sadātmānaṁ
yogī
niyatamānasaḥ
śāntiṁ
nirvāṇaparamāṁ
matsaṁsthām
adhigacchati
6.15
nātyaśnatas
tu
yogosti
na
caikāntam
anaśnataḥ
na
cātisvapnaśīlasya
jāgrato
naiva
cārjuna
6.16
yuktāhāravihārasya
yuktaceṣṭasya
karmasu
yuktasvapnāvabodhasya
yogo
bhavati
duḥkhahā
6.17
yadā
viniyataṁ
cittam
ātmany
evāvatiṣṭhate
niḥspṛhaḥ
sarvakāmebhyo
yukta
ity
ucyate
tadā
6.18
yathā
dīpo
nivātastho
neṅgate
sopamā
smṛtā
yogino
yatacittasya
yuñjato
yogam
ātmanaḥ
6.19
yatroparamate
cittaṁ
niruddhaṁ
yogasevayā
yatra
caivātmanātmānaṁ
paśyann
ātmani
tuṣyati
6.20
sukham
ātyantikaṁ
yat
tad
buddhi
grāhyam
atīndriyam
vetti
yatra
na
caivāyaṁ
sthitaś
calati
tattvataḥ
6.21
yaṁ
labdhvā
cāparaṁ
lābhaṁ
manyate
nādhikaṁ
tataḥ
yasmin
sthito
na
duḥkhena
guruṇāpi
vicālyate
6.22
‌
taṁ
vidyād.h
duḥkhasaṁyogaviyogaṁ
yogasaṁjñitam
saṅkalpaprabhavān
kāmāṁs
tyaktvā
sarvān
aśeṣataḥ
manasaivendriyagrāmaṁ
viniyamya
samantataḥ
6.24
‌
śanaiḥ
śanair
uparamed
buddhyā
dhṛtigṛhītayā
ātmasaṁsthaṁ
manaḥ
kṛtvā
na
kiṁcid
api
cintayet
6.25
yato
yato
niścarati
manaś
cañcalam
asthiram
tatas
tato
niyamyaitad
ātmany
eva
vaśaṁ
nayet
6.26
praśāntamanasaṁ
hy
enaṁ
yoginaṁ
sukham
uttamam
upaiti
śāntarajasaṁ
brahmabhūtam
akalmaṣam
6.27
yuñjann
evaṁ
sadātmānaṁ
yogī
vigatakalmaṣaḥ
sukhena
brahmasaṁsparśam
atyantaṁ
sukham
aśnute
6.28
sarvabhūtastham
ātmānaṁ
sarvabhūtāni
cātmani
īkṣate
yogayuktātmā
sarvatra
samadarśanaḥ
6.29
yo
mā
paśyati
sarvatra
sarvaṁ
ca
mayi
paśyati
tasyāhaṁ
na
praṇaśyāmi
sa
ca
me
na
praṇaśyati
6.30
sarvabhūtasthitaṁ
yo
māṁ
bhajaty
ekatvam
āsthitaḥ
sarvathā
vartamānopi
sa
yogī
mayi
vartate
6.31
ātmaupamyena
sarvatra
samaṁ
paśyati
yorjuna
sukhaṁ
vā
yadi
vā
duḥkhaṁ
sa
yogī
paramo
mataḥ
6.32
arjuna
uvāca
yaḥ
ayam
yogaḥ
tvayā
proktaḥ
sāmyena
madhusūdana
etasya
aham
na
paśyāmi
cañcalatvāt
sthitim
sthirām
6.33
‌
cañcalaṁ
hi
manaḥ
kṛṣṇa
pramāthi
balavad
dṛḍham
tasyāhaṁ
nigrahaṁ
manye
vāyor
iva
suduṣkaram
6.34
śrībhagavān
uvāca
asañśayaṁ
mahābāho
mano
durnigrahaṁ
calam
abhyāsena
tu
kaunteya
vairāgyeṇa
ca
gṛhyate
6.35
asaṁyatātmanā
yogo
duṣprāpa
iti
me
matiḥ
vaśyātmanā
tu
yatatā
śakyovāptum
upāyataḥ
6.36
arjuna
uvāca
ayatiḥ
śraddhayopeto
yogāc
calitamānasaḥ
aprāpya
yogasaṁsiddhiṁ
kāṁ
gatiṁ
kṛṣṇa
gacchati
6.37
kacchin
nobhayavibhraṣṭaś
chinnābhram
iva
naśyati
apratiṣṭho
mahābāho
vimūḍho
brahmaṇaḥ
pathi
6.38
etan
me
saṁśayaṁ
kṛṣṇa
chettum
arhasy
aśeṣataḥ
tvadanyaḥ
saṁśayasyāsya
chettā
na
hy
upapadyate
6.39
‌
śrībhagavān
uvāca
pārtha
naiveha
nāmutra
vināśas
tasya
vidyate
na
hi
kalyāṇakṛt
kaścid
durgatiṁ
tāta
gacchati
6.40
prāpya
puṇyakṛtāṁ
lokān
uṣitvā
śāśvatīḥ
samāḥ
śucīnāṁ
śrīmatāṁ
gehe
yogabhraṣṭobhijāyate
6.41
athavā
yoginām
eva
kule
bhavati
dhīmatām
etad
dhi
durlabhataraṁ
loke
janma
yad
īdṛśam
6.42
tatra
taṁ
buddhisaṁyogaṁ
labhate
paurvadehikam
yatate
ca
tato
bhūyaḥ
saṁsiddhau
kurunandana
6.43
pūrvābhyāsena
tenaiva
hriyate
hy
avaśopi
saḥ
jijñāsur
api
yogasya
śabdabrahmātivartate
6.44
prayatnād
yatamānas
tu
yogī
saṁśuddhakilbiṣaḥ
anekajanmasaṁsiddhas
tato
yāti
parāṁ
gatim
6.45
tapasvibhyodhiko
yogī
jñānibhyopi
matodhikaḥ
karmibhyaś
cādhiko
yogī
tasmād
yogī
bhavārjuna
6.46
yoginām
api
sarveṣāṁ
madgatenāntarātmanā
śraddhāvān
bhajate
yo
māṁ
sa
me
yuktatamo
mataḥ
6.47
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
07
%%%%%
śrībhagavān
uvāca
mayy
āsaktamanāḥ
pārtha
yogaṁ
yuñjan
madāśrayaḥ
asaṁśayaṁ
samagraṁ
māṁ
yathā
jñāsyasi
tac
chṛṇu
7.1
jñānaṁ
tehaṁ
savijñānam
idaṁ
vakṣyāmy
aśeṣataḥ
yaj
jñātvā
neha
bhūyo.anyaj
jñātavyam
avaśiṣyate
7.2
manuṣyāṇāṁ
sahasreṣu
kaścid
yatati
siddhaye
yatatām
api
siddhānāṁ
kaścin
māṁ
vetti
tattvataḥ
7.3
bhūmir
āponalo
vāyuḥ
khaṁ
mano
buddhir
eva
ca
ahaṁkāra
itīyaṁ
me
bhinnā
prakṛtir
aṣṭadhā
7.4
apareyam
itas
tvanyāṁ
prakṛtiṁ
viddhi
me
parām
jīvabhūtāṁ
mahābāho
yayedaṁ
dhāryate
jagat
7.5
etadyonīni
bhūtāni
sarvāṇīty
upadhāraya
ahaṁ
kṛtsnasya
jagataḥ
prabhavaḥ
pralayas
tathā
7.6
mattaḥ
parataraṁ
nānyat
kiṁcid
asti
dhanaṁjaya
mayi
sarvam
idaṁ
protaṁ
sūtre
maṇigaṇā
iva
7.7
raso.aham
apsu
kaunteya
prabhāsmi
śaśisūryayoḥ
puṇyo
gandhaḥ
pṛthivyāṁ
ca
tejaś
cāsmi
vibhāvasau
jīvanaṁ
sarvabhūteṣu
tapa
cāsmi
tapasviṣu
7.9
bījaṁ
māṁ
sarvabhūtānāṁ
viddhi
pārtha
sanātanam
buddhir
buddhimatām
asmi
tejas
tejasvinām
aham
7.10
balaṁ
balavatāṁ
cāhaṁ
kāmarāgavivarjitam
dharmāviruddho
bhūteṣu
kāmo.asmi
bharatarṣabha
7.11.
ye
caiva
sātvikā
bhāvā
rājasās
tāmasāś
ca
ye
matta
eveti
tān
viddhi
na
tv
ahaṁ
teṣu
te
mayi
7.12
tribhir
guṇamayair
bhāvair
ebhiḥ
sarvam
idaṁ
jagat
mohitaṁ
nābhijānāti
mām
ebhyaḥ
param
avyayam
7.13
daivī
hy
eṣā
guṇamayī
mama
māyā
duratyayā
mām
eva
ye
prapadyante
māyām
etāṁ
taranti
te
7.14
na
māṁ
duṣkṛtino
mūḍhāḥ
prapadyante
narādhamāḥ
māyayāpahṛtajñānā
āsuraṁ
bhāvam
āśritāḥ
7.15
caturvidhā
bhajante
māṁ
janāḥ
sukṛtinorjuna
ārto
jijñāsur
arthārthī
jñānī
ca
bharatarṣabha
7.16
teṣāṁ
jñānī
nityayukta
ekabhaktir
viśiṣyate
priyo
hi
jñāninotyartham
ahaṁ
sa
ca
mama
priyaḥ
7.17
udārāḥ
sarva
evaite
jñānī
tv
ātmaiva
me
matam
āsthitaḥ
sa
hi
yuktātmā
mām
evānuttamāṁ
gatim
7.18
bahūnāṁ
janmanām
ante
jñānavān
māṁ
prapadyate
vāsudevaḥ
sarvam
iti
sa
mahātmā
sudurlabhaḥ
7.19
kāmais
tais
tair
hṛtajñānāḥ
prapadyantenyadevatāḥ
taṁ
taṁ
niyamam
āsthāya
prakṛtyā
niyatāḥ
svayā
7.20
yo
yo
yāṁ
yāṁ
tanuṁ
bhaktaḥ
śraddhayārcitum
icchati
tasya
tasyācalāṁ
śraddhāṁ
tām
eva
vidadhāmy
aham
7.21
sa
tayā
śraddhayā
yuktas
tasyārādhanam
īhate
labhate
ca
tataḥ
kāmān
mayaivaḥ
vihitān
hi
tān
7.22
antavat
tu
phalaṁ
teṣāṁ
tad
bhavaty
alpamedhasām
devān
devayajo
yānti
madbhaktā
yānti
mām
api
7.23
avyaktaṁ
vyaktim
āpannaṁ
manyante
mām
abuddhayaḥ
paraṁ
bhāvam
ajānanto
mamāvyayam
anuttamam
7.24
nāhaṁ
prakāśaḥ
sarvasya
yogamāyāsamāvṛtaḥ
mūḍhoyaṁ
nābhijānāti
loko
mām
ajam
avyayam
7.25
vedāhaṁ
samatītāni
vartamānāni
cārjuna
bhaviṣyāṇi
ca
bhūtāni
māṁ
tu
veda
na
kaścana
7.26
icchādveṣasamutthena
dvandvamohena
bhārata
sarvabhūtāni
saṁmohaṁ
sarge
yānti
paraṁtapa
7.27
yeṣāṁ
tv
antagataṁ
pāpaṁ
janānāṁ
puṇyakarmaṇām
te
dvandvamohanirmuktā
bhajante
māṁ
dṛḍhavratāḥ
7.28
jarāmaraṇamokṣāya
mām
āśritya
yatanti
ye
te
brahma
tad
viduḥ
kṛtsnam
adhyātmaṁ
karma
cākhilam
7.29
sādhibhūtādhidaivaṁ
māṁ
sādhiyajñaṁ
ca
ye
viduḥ
prayāṇakālepi
ca
māṁ
te
vidur
yuktacetasaḥ
7.30
saadhibhūta1
adhidaivam2
mām3
saadhiyajñam4
ca5
ye6
viduḥ7
prayāṇa8
kāle9
api10
ca11
mām12
te13
viduḥ14
yuktacetasaḥ15
7.30
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
08
%%%%%
arjuna
uvāca
kiṁ
tad
brahma
kim
adhyātmaṁ
kiṁ
karma
puruṣottama
adhibhūtaṁ
ca
kiṁ
proktam
adhidaivaṁ
kim
ucyate
8.1
adhiyajñaḥ
kathaṁ
kotra
dehesmin
madhusūdana
prayāṇakāle
ca
kathaṁ
jñeyosi
niyatātmabhiḥ
8.2
śrībhagavān
uvāca
akṣaraṁ
brahma
paramaṁ
svabhāvodhyātmam
ucyate
bhūtabhāvodbhavakaro
visargaḥ
karmasaṁjñitaḥ
8.3
adhibhūtaṁ
kṣaro
bhāvaḥ
puruṣaś
cādhidaivatam
adhiyajñoham
evātra
dehe
dehabhṛtāṁ
vara
8.4
antakāle
ca
mām
eva
smaran
muktvā
kalevaram
yaḥ
prayāti
sa
madbhāvaṁ
yāti
nāsty
atra
saṁśayaḥ
8.5
yaṁ
yaṁ
vāpi
smaran
bhāvaṁ
tyajaty
ante
kalevaram
taṁ
tam
evaiti
kaunteya
sadā
tadbhāvabhāvitaḥ
8.6
tasmāt
sarveṣu
kāleṣu
mām
anusmara
yudhya
ca
mayy
arpitamanobuddhir
mām
evaiṣyasy
asaṁśayaḥ
8.7
abhyāsayogayuktena
cetasā
nānyagāminā
paramaṁ
puruṣaṁ
divyaṁ
yāti
pārthānucintayan
8.8
:
:
kaviṁ
purāṇam
anuśāsitāraṁ
aṇor
aṇīyāṁsam
anusmared
yaḥ
sarvasya
dhātāram
acintyarūpaṁ
ādityavarṇaṁ
tamasaḥ
parastāt
8.9
:
:
prayāṇakāle
manasācalena
bhaktyā
yukto
yogabalena
caiva
bhruvor
madhye
prāṇam
āveśya
samyak
sa
taṁ
paraṁ
puruṣam
upaiti
divyam
8.10
:
:
yad
akṣaraṁ
vedavido
vadanti
viśanti
yad
yatayo
vītarāgāḥ
yad
icchanto
brahmacaryaṁ
caranti
tat
te
padaṁ
saṁgraheṇa
pravakṣye
8.11
sarvadvārāṇi
saṁyamya
mano
hṛdi
nirudhya
ca
mūrdhny
ādhāyātmanaḥ
prāṇam
āsthito
yogadhāraṇām
8.12
om
ity
ekākṣaraṁ
brahma
vyāharan
mām
anusmaran
yaḥ
prayāti
tyajan
dehaṁ
sa
yāti
paramāṁ
gatim
8.13
ananyacetāḥ
satataṁ
yo
māṁ
smarati
nityaśaḥ
tasyāhaṁ
sulabhaḥ
pārtha
nityayuktasya
yoginaḥ
8.14
mām
upetya
punarjanma
duḥkhālayam
aśāśvatam
nāpnuvanti
mahātmānaḥ
saṁsiddhiṁ
paramāṁ
gatāḥ
8.15
ā
brahmabhuvanāl
lokāḥ
punarāvartinorjuna
mām
upetya
tu
kaunteya
punarjanma
na
vidyate
8.16
sahasrayugaparyantam
ahar
yad
brahmaṇo
viduḥ
rātriṁ
yugasahasrāntāṁ
te.ahorātravido
janāḥ
8.17
avyaktād
vyaktayaḥ
sarvāḥ
prabhavanty
aharāgame
rātryāgame
pralīyante
tatraivāvyaktasaṁjñake
8.18
bhūtagrāmaḥ
sa
evāyaṁ
bhūtvā
bhūtvā
pralīyate
rātryāgamevaśaḥ
pārtha
prabhavaty
aharāgame
8.19
paras
tasmāt
tu
bhāvonyovyaktovyaktāt
sanātanaḥ
yaḥ
sa
sarveṣu
bhūteṣu
naśyatsu
na
vinaśyati
8.20
avyaktokṣara
ity
uktas
tam
āhuḥ
paramāṁ
gatim
yaṁ
prāpya
na
nivartante
tad
dhāma
paramaṁ
mama
8.21
puruṣaḥ
sa
paraḥ
pārtha
bhaktyā
labhyas
tv
ananyayā
yasyāntaḥsthāni
bhūtāni
yena
sarvam
idaṁ
tatam
8.22
yatra
kāle
tv
anāvṛttim
āvṛttiṁ
caiva
yoginaḥ
prayātā
yānti
taṁ
kālaṁ
vakṣyāmi
bharatarṣabha
8.23
agnir
jotir
ahaḥ
śuklaḥ
ṣaṇmāsā
uttarāyaṇam
tatra
prayātā
gacchanti
brahma
brahmavido
janāḥ
8.24
dhūmo
rātris
tathā
kṛṣṇaḥ
ṣaṇmāsā
dakṣiṇāyanam
tatra
cāndramasaṁ
jyotir
yogī
prāpya
nivartate
8.25
śuklakṛṣṇe
gatī
hy
ete
jagataḥ
śāśvate
mate
ekayā
yāty
anāvṛttim
anyayāvartate
punaḥ
8.26
naite
sṛtī
pārtha
jānan
yogī
muhyati
kaścana
tasmāt
sarveṣu
kāleṣu
yogayukto
bhavārjuna
8.27
:
:
vedeṣu
yajñeṣu
tapaḥsu
caiva
dāneṣu
yat
puṇyaphalaṁ
pradiṣṭam
atyeti
tat
sarvam
idaṁ
viditvā
yogī
paraṁ
sthānam
upaiti
cādyam
8.28
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
09
śrībhagavān
uvāca
idaṁ
tu
te
guhyatamaṁ
pravakṣyāmy
anasūyave
jñānaṁ
vijñānasahitaṁ
yaj
jñātvā
mokṣyaseśubhāt
9.1
rājavidyā
rājaguhyaṁ
pavitram
idam
uttamam
pratyakṣāvagamaṁ
dharmyaṁ
susukhaṁ
kartum
avyayam
9.2
aśraddadhānāḥ
puruṣā
dharmasyāsya
paraṁtapa
aprāpya
māṁ
nivartante
mṛtyusaṁsāravartmani
9.3
mayā
tatam
idaṁ
sarvaṁ
jagad
avyaktamūrtinā
matsthāni
sarvabhūtāni
na
cāhaṁ
teṣv
avasthitaḥ
9.4
na
ca
matsthāni
bhūtāni
paśya
me
yogam
aiśvaram
bhūtabhṛn
na
ca
bhūtastho
mamātmā
bhūtabhāvanaḥ
9.5
yathākāśasthito
nityaṁ
vāyuḥ
sarvatrago
mahān
tathā
sarvāṇi
bhūtāni
matsthānīty
upadhāraya
9.6
sarvabhūtāni
kaunteya
prakṛtiṁ
yānti
māmikām
kalpakṣaye
punas
tāni
kalpādau
visṛjāmy
aham
9.7
prakṛtiṁ
svām
avaṣṭabhya
visṛjāmi
punaḥ
punaḥ
bhūtagrāmam
imaṁ
kṛtsnam
avaśaṁ
prakṛter
vaśāt
9.8
na
ca
māṁ
tāni
karmāṇi
nibadhnanti
dhanaṁjaya
udāsīnavad
āsīnam
asaktaṁ
teṣu
karmasu
9.9
mayādhyakṣeṇa
prakṛtiḥ
sūyate
sacarācaram
hetunānena
kaunteya
jagad
viparivartate
9.10
avajānanti
māṁ
mūḍhā
mānuṣīṁ
tanum
āśritam
paraṁ
bhāvam
ajānanto
mama
bhūtamaheśvaram
9.11
moghāśā
moghakarmāṇo
moghajñānā
vicetasaḥ
rākṣasīm
āsurīṁ
caiva
prakṛtiṁ
mohinīṁ
śritāḥ
9.12
mahātmānas
tu
māṁ
pārtha
daivīṁ
prakṛtim
āśritāḥ
bhajanty
ananyamanaso
jñātvā
bhūtādim
avyayam
9.13
satataṁ
kīrtayanto
māṁ
yatantaś
ca
dṛḍhavratāḥ
namasyantaś
ca
māṁ
bhaktyā
nityayuktā
upāsate
9.14
jñānayajñena
cāpy
anye
yajanto
mām
upāsate
ekatvena
pṛthaktvena
bahudhā
viśvatomukham
9.15
ahaṁ
kratur
ahaṁ
yajñaḥ
svadhāham
aham
auṣadham
mantro
aham
aham
evājyam
aham
agnir
ahaṁ
hutam
9.16
pitāham
asya
jagato
mātā
dhātā
pitāmahaḥ
vedyaṁ
pavitram
oṁkāra
ṛk
sāma
yajur
eva
ca
9.17
gatir
bhartā
prabhuḥ
sākṣī
nivāsaḥ
śaraṇaṁ
suhṛt
prabhavaḥ
pralayaḥ
sthānaṁ
nidhānaṁ
bījam
avyam
9.18
tapāmy
aham
ahaṁ
varṣaṁ
nigṛṇhāmy
utsṛjāmi
ca
amṛtaṁ
caiva
mṛtyuś
ca
sad
asac
cāham
arjuna
9.19
:
:
traividyā
māṁ
somapāḥ
pūtapāpā
yajñair
iṣṭvā
svargatiṁ
prārthayante
te
puṇyam
āsādya
surendralokaṁ
aśnanti
divyān
divi
devabhogān
9.20
:
:
te
taṁ
bhuktvā
svargalokaṁ
viśālaṁ
kṣīṇe
puṇye
martyalokaṁ
viśanti
evaṁ
trayīdharmam
anuprapannā
gatāgataṁ
kāmakāmā
labhante
9.21
ananyāś
cintayanto
māṁ
ye
janāḥ
paryupāsate
teṣāṁ
nityābhiyuktānāṁ
yogakṣemaṁ
vahāmy
aham
9.22
yepy
anyadevatābhaktā
yajante
śraddhayānvitāḥ
tepi
mām
eva
kaunteya
yajanty
avidhipūrvakam
9.23
ahaṁ
hi
sarvayajñānāṁ
bhoktā
ca
prabhur
eva
ca
na
tu
mām
abhijānanti
tattvenātaś
cyavanti
te
9.24
yānti
devavratā
devān
pitṛn
yānti
pitṛvratāḥ
bhūtāni
yānti
bhūtejyā
yānti
madyājinopi
mām
9.25
patraṁ
puṣpaṁ
phalaṁ
toyaṁ
yo
me
bhaktyā
prayacchati
tad
ahaṁ
bhaktyupahṛtam
aśnāmi
prayatātmanaḥ
9.26
yat
karoṣi
yad
aśnāsi
yaj
juhoṣi
dadāsi
yat
yat
tapasyasi
kaunteya
tat
kuruṣva
madarpaṇam
9.27
śubhāśubhaphalair
evaṁ
mokṣyase
karmabandhanaiḥ
saṁnyāsayogayuktātmā
vimukto
mām
upaiṣyasi
9.28
samohaṁ
sarvabhūteṣu
na
me
dveṣyosti
na
priyaḥ
ye
bhajanti
tu
māṁ
bhaktyā
mayi
te
teṣu
cāpy
aham
9.29
api
cet
sudurācāro
bhajate
mām
ananyabhāk
sādhur
eva
sa
mantavyaḥ
samyag
vyavasito
hi
saḥ
9.30
kṣipraṁ
bhavati
dharmātmā
śaśvacchāntiṁ
nigacchhati
kaunteya
pratijānīhi
na
me
bhaktaḥ
praṇaśyati
9.31
māṁ
hi
pārtha
vyapāśritya
yepi
syuḥ
pāpayonayaḥ
striyo
vaiśyās
tathā
śūdrās
tepi
yānti
parāṁ
gatim
9.32
kiṁ
punar
brāhmaṇāḥ
puṇyā
bhaktā
rājarṣayas
tathā
anityam
asukhaṁ
lokam
imaṁ
prāpya
bhajasva
mām
9.33
manmanā
bhava
madbhakto
madyājī
māṁ
namaskuru
mām
evaiṣyasi
yuktvaivam
ātmānaṁ
matparāyaṇaḥ
9.34
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
10
śrībhagavānuvāca
bhūya
eva
mahābāho
śṛṇu
me
paramaṁ
vacaḥ
yat
tehaṁ
prīyamāṇāya
vakṣyāmi
hitakāmyayā
10.1
na
me
viduḥ
suragaṇāḥ
prabhavaṁ
na
maharṣayaḥ
aham
ādir
hi
devānāṁ
maharṣīṇāṁ
ca
sarvaśaḥ
10.2
yo
mām
ajam
anādiṁ
ca
vetti
lokamaheśvaram
asaṁmūḍhaḥ
sa
martyeṣu
sarvapāpaiḥ
pramucyate
10.3
buddhir
jñānam
asaṁmohaḥ
kṣamā
satyaṁ
damaḥ
śamaḥ
sukhaṁ
duḥkhaṁ
bhavobhāvo
bhayaṁ
cābhayam
eva
ca
10.4
ahiṁsā
samatā
tuṣṭis
tapo
dānaṁ
yaśoyaśaḥ
bhavanti
bhāvā
bhūtānāṁ
matta
eva
pṛthagvidhāḥ
10.5
maharṣayaḥ
sapta
pūrve
catvāro
manavas
tathā
madbhāvā
mānasā
jātā
yeṣāṁ
loka
imāḥ
prajāḥ
10.6
etāṁ
vibhūtiṁ
yogaṁ
ca
mama
yo
vetti
tattvataḥ
sovikampena
yogena
yujyate
nātra
saṁśayaḥ
10.7
ahaṁ
sarvasya
prabhavo
mattaḥ
sarvaṁ
pravartate
iti
matvā
bhajante
māṁ
budhā
bhāvasamanvitāḥ
10.8
maccittā
madgataprāṇā
bodhayantaḥ
parasparam
kathayantaś
ca
māṁ
nityaṁ
tuṣyanti
ca
ramanti
ca
10.9
teṣāṁ
satatayuktānāṁ
bhajatāṁ
prītipūrvakam
dadāmi
buddhiyogaṁ
taṁ
yena
mām
upayānti
te
10.10
teṣām
evānukampārtham
aham
ajñānajaṁ
tamaḥ
nāśayāmy
ātmabhāvastho
jñānadīpena
bhāsvatā
10.11
arjuna
uvāca
paraṁ
brahma
paraṁ
dhāma
pavitraṁ
paramaṁ
bhavān
puruṣaṁ
śāśvataṁ
divyam
ādidevam
ajaṁ
vibhum
10.12
āhus
tvām
ṛṣayaḥ
sarve
devarṣir
nāradas
tathā
asito
devalo
vyāsaḥ
svayaṁ
caiva
bravīṣi
me
10.13
sarvam
etad
ṛtaṁ
manye
yan
māṁ
vadasi
keśava
na
hi
te
bhagavan
vyaktiṁ
vidur
devā
na
dānavāḥ
10.14
svayam
evātmanātmānaṁ
vettha
tvaṁ
puruṣottama
bhūtabhāvana
bhūteśa
devadeva
jagatpate
10.15
vaktum
arhasy
aśeṣeṇa
divyā
hy
ātmavibhūtayaḥ
yābhir
vibhūtibhir
lokān
imāṁs
tvaṁ
vyāpya
tiṣṭhasi
10.16
kathaṁ
vidyām
ahaṁ
yogiṁs
tvāṁ
sadā
paricintayan
keṣu
keṣu
ca
bhāveṣu
cintyosi
bhagavan
mayā
10.17
vistareṇātmano
yogaṁ
vibhūtiṁ
ca
janārdana
bhūyaḥ
kathaya
tṛptir
hi
śṛṇvato
nāsti
memṛtam
10.18
śrībhagavān
uvāca
hanta
te
kathayiṣyāmi
divyā
hy
ātmavibhūtayaḥ
prādhānyataḥ
kuruśreṣṭha
nāsty
anto
vistarasya
me
10.19
aham
ātmā
guḍākeśa
sarvabhūtāśayasthitaḥ
aham
ādiś
ca
madhyaṁ
ca
bhūtānām
anta
eva
ca
10.20
ādityānām
ahaṁ
viṣṇur
jyotiṣāṁ
ravir
aṁśumān
marīcir
marutām
asmi
nakṣatrāṇām
ahaṁ
śaśī
10.21
vedānāṁ
sāmavedosmi
devānām
asmi
vāsavaḥ
indriyāṇāṁ
manaś
cāsmi
bhūtānām
asmi
cetanā
10.22
rudrāṇāṁ
śaṁkaraś
cāsmi
vitteśo
yakṣarakṣasām
vasūnāṁ
pāvakaś
cāsmi
meruḥ
śikhariṇām
aham
10.23
purodhasāṁ
ca
mukhyaṁ
māṁ
viddhi
pārtha
bṛhaspatim
senānīnām
ahaṁ
skandaḥ
sarasām
asmi
sāgaraḥ
10.24
maharṣīṇāṁ
bhṛgur
ahaṁ
girām
asmy
ekam
akṣaram
yajñānāṁ
japayajñosmi
sthāvarāṇāṁ
himālayaḥ
10.25
aśvatthaḥ
sarvavṛkṣāṇāṁ
devarṣīṇāṁ
ca
nāradaḥ
gandharvāṇāṁ
citrarathaḥ
siddhānāṁ
kapilo
muniḥ
10.26
uccaiḥśravasam
aśvānāṁ
viddhi
mām
amṛtodbhavam
airāvataṁ
gajendrāṇāṁ
narāṇāṁ
ca
narādhipam
10.27
āyudhānām
ahaṁ
vajraṁ
dhenūnām
asmi
kāmadhuk
prajanaś
cāsmi
kandarpaḥ
sarpāṇām
asmi
vāsukiḥ
10.28
anantaś
cāsmi
nāgānāṁ
varuṇo
yādasām
aham
pitṛṇām
aryamā
cāsmi
yamaḥ
saṁyamatām
aham
10.29
prahlādaś
cāsmi
daityānāṁ
kālaḥ
kalayatām
aham
mṛgāṇāṁ
ca
mṛgendrohaṁ
vainateyaś
ca
pakṣiṇām
10.30
pavanaḥ
pavatām
asmi
rāmaḥ
śastrabhṛtām
aham
jhaṣāṇāṁ
makaraś
cāsmi
strotasām
asmi
jāhnavī
10.31
sargāṇām
ādir
antaś
ca
madhyaṁ
caivāham
arjuna
adhyātmavidyā
vidyānāṁ
vādaḥ
pravadatām
aham
10.32
akṣarāṇām
akārosmi
dvandvaḥ
sāmāsikasya
ca
aham
evākṣayaḥ
kālo
dhātāhaṁ
viśvatomukhaḥ
10.33
mṛtyuḥ
sarvaharaś
cāham
udbhavaś
ca
bhaviṣyatām
kīrtiḥ
śrīr
vāk
ca
nārīṇāṁ
smṛtir
medhā
dhṛtiḥ
kṣamā
10.34
bṛhatsāma
tathā
sāmnāṁ
gāyatrī
chandasām
aham
māsānāṁ
mārgaśīrṣoham
ṛtūnāṁ
kusumākaraḥ
10.35
dyutaṁ
chalayatām
asmi
tejas
tejasvinām
aham
jayosmi
vyavasāyosmi
sattvaṁ
sattvavatām
aham
10.36
vṛṣṇīnāṁ
vāsudevosmi
pāṇḍavānāṁ
dhanaṁjayaḥ
munīnām
apy
ahaṁ
vyāsaḥ
kavīnām
uśanā
kaviḥ
10.37
daṇḍo
damayatām
asmi
nītir
asmi
jigīṣatām
maunaṁ
caivāsmi
guhyānāṁ
jñānaṁ
jñānavatām
aham
10.38
yac
cāpi
sarvabhūtānāṁ
bījaṁ
tad
aham
arjuna
na
tad
asti
vinā
yat
syān
mayā
bhūtaṁ
carācaram
10.39
nāntosti
mama
divyānāṁ
vibhūtīnāṁ
paraṁtapa
eṣa
tūddeśataḥ
prokto
vibhūter
vistaro
mayā
10.40
yad
yad
vibhūtimat
sattvaṁ
śrīmad
ūrjitam
eva
vā
tat
tad
evāvagaccha
tvaṁ
mama
tejoṁśasaṁbhavam
10.41
athavā
bahunaitena
kiṁ
jñātena
tavārjuna
viṣṭabhyāham
idaṁ
kṛtsnam
ekāṁśena
sthito
jagat
10.42
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
11
arjuna
uvāca
madanugrahāya
paramaṁ
guhyam
adhyātmasaṁjñitam
yat
tvayoktaṁ
vacas
tena
mohoyaṁ
vigato
mama
11.1
bhavāpyayau
hi
bhūtānāṁ
śrutau
vistaraśo
mayā
tvattaḥ
kamalapatrākṣa
māhātmyam
api
cāvyayam
11.2
evam
etad
yathāttha
tvam
ātmānaṁ
parameśvara
draṣṭum
icchāmi
te
rūpam
aiśvaraṁ
puruṣottama
11.3
manyase
yadi
tac
chakyaṁ
mayā
draṣṭum
iti
prabho
yogeśvara
tato
me
tvaṁ
darśayātmānam
avyayam
11.4
śrībhagavān
uvāca
paśya
me
pārtha
rūpāṇi
śataśotha
sahastraśaḥ
nānāvidhāni
divyāni
nānāvarṇākṛtīni
ca
11.5
paśyādityān
vasūn
rudrān
aśvinau
marutas
tathā
bahūny
adṛṣṭapūrvāṇi
paśyāścaryāṇi
bhārata
11.6
ihaikastham
jagat
kṛtsnaṁ
paśyādya
sacarācaram
mama
dehe
guḍākeśa
yac
cānyad
draṣṭum
icchasi
11.7
na
tu
māṁ
śakyase
draṣṭum
anenaiva
svacakṣuṣā
divyaṁ
dadāmi
te
cakṣuḥ
paśya
me
yogam
aiśvaram
11.8
sañjaya
uvāca
evam
uktvā
tato
rājan
mahāyogeśvaro
hariḥ
darśayāmāsa
pārthāya
paramaṁ
rūpam
aiśvaram
11.9
anekavaktranayanam
anekādbhutadarśanam
anekadivyābharaṇaṁ
divyānekodyatāyudham
11.10
divyamālyāmbaradharaṁ
divyagandhānulepanam
sarvāścaryamayaṁ
devam
anantaṁ
viśvatomukham
11.11
divi
sūryasahastrasya
bhaved
yugapad
utthitā
yadi
bhāḥ
sadṛśī
sā
syād
bhāsas
tasya
mahātmanaḥ
11.12
tatraikasthaṁ
jagat
kṛtsnaṁ
pravibhaktam
anekadhā
apaśyad
devadevasya
śarīre
pāṇḍavas
tadā
11.13
tataḥ
sa
vismayāviṣṭo
hṛṣṭaromā
dhanaṁjayaḥ
praṇamya
śirasā
devaṁ
kṛtāñjalir
abhāṣata
11.14
:
:
arjuna
uvāca
paśyāmi
devāṁs
tava
deva
dehe
sarvāṁs
tathā
bhūtaviśeṣasaṁghān
brahmāṇam
īśaṁ
kamalāsanasthaṁ
ṛṣīṁś
ca
sarvān
uragāṁś
ca
divyān
11.15
:
:
anekabāhūdaravaktranetraṁ
paśyāmi
tvāṁ
sarvatonantarūpam
nāntaṁ
na
madhyaṁ
na
punas
tavādiṁ
paśyāmi
viśveśvara
viśvarūpa
11.16
:
:
kirīṭinaṁ
gadinaṁ
cakriṇaṁ
ca
tejorāśiṁ
sarvato
dīptimantam
paśyāmi
tvāṁ
durnirīkṣyaṁ
samantād
dīptānalārkadyutim
aprameyam
11.17
:
:
tvam
akṣaraṁ
paramaṁ
veditavyaṁ
tvam
asya
viśvasya
paraṁ
nidhānam
tvam
avyayaḥ
śāśvatadharmagoptā
sanātanas
tvaṁ
puruṣo
mato
me
11.18
:
:
anādimadhyāntam
anantavīryam
anantabāhuṁ
śaśisūryanetram
paśyāmi
tvāṁ
dīptahutāśavaktraṁ
svatejasā
viśvam
idaṁ
tapantam
11.19
:
:
dyāvāpṛthivyor
idam
antaraṁ
hi
vyāptaṁ
tvayaikena
diśaś
ca
sarvāḥ
dṛṣṭvādbhutaṁ
rupam
ugraṁ
tavedaṁ
lokatrayaṁ
pravyathitaṁ
mahātman
11.20
:
:
amī
hi
tvāṁ
surasaṁghā
viśanti
kecid
bhītāḥ
prāñjalayo
gṛṇanti
svastīty
uktvā
maharṣisiddhasaṁghāḥ
stuvanti
tvāṁ
stutibhiḥ
puṣkalābhiḥ
11.21
:
:
rudrādityā
vasavo
ye
ca
sādhyā
viśveśvinau
marutaś
coṣmapāś
ca
gandharvayakṣāsurasiddhasaṁghā
vīkṣante
tvāṁ
vismitāś
caiva
sarve
11.22
:
:
rūpaṁ
mahat
te
bahuvaktranetraṁ
mahābāho
bahubāhūrupādam
bahūdaraṁ
bahudañṣṭrākarālaṁ
dṛṣṭvā
lokāḥ
pravyathitās
tathāham
11.23
:
:
nabhaḥspṛśaṁ
dīptam
anekavarṇaṁ
vyāttānanaṁ
dīptaviśālanetram
dṛṣṭvā
hi
tvāṁ
pravyathitāntarātmā
dhṛtiṁ
na
vindāmi
śamaṁ
ca
viṣṇo
11.24
:
:
daṁṣṭrākarālāni
ca
te
mukhāni
dṛṣṭvaiva
kālānalasaṁnibhāni
diśo
na
jāne
na
labhe
ca
śarma
prasīda
deveśa
jagannivāsa
11.25
:
:
amī
ca
tvāṁ
dhṛtarāṣṭrasya
putrāḥ
sarve
sahaivāvanipālasaṁghaiḥ
bhīṣmo
droṇaḥ
sūtaputras
tathāsau
sahāsmadīyair
api
yodhamukhyaiḥ
11.26
:
:
vaktrāṇi
te
tvaramāṇā
viśanti
daṁṣṭrākarālāni
bhayānakāni
kecid
vilagnā
daśanāntareṣu
saṁdṛśyante
cūrṇitair
uttamāṅgaiḥ
11.27
:
:
yathā
nadīnāṁ
bahavombuvegāḥ
samudram
evābhimukhā
dravanti
tathā
tavāmī
naralokavīrā
viśanti
vaktrāṇy
abhivijvalanti
11.28
:
:
yathā
pradīptaṁ
jvalanaṁ
pataṅgā
viśanti
nāśāya
samṛddhavegāḥ
tathaiva
nāśāya
viśanti
lokās
tavāpi
vaktrāṇi
samṛddhavegāḥ
11.29
:
:
lelihyase
grasamānaḥ
samantāl
lokān
samagrān
vadanair
jvaladbhiḥ
tejobhir
āpūrya
jagat
samagraṁ
bhāsas
tavogrāḥ
pratapanti
viṣṇo
11.30
:
:
ākhyāhi
me
ko
bhavān
ugrarūpo
namostu
te
devavara
prasīda
vijñātum
icchāmi
bhavantam
ādyaṁ
na
hi
prajānāmi
tava
pravṛttim
11.31
:
:
śrībhagavān
uvāca
kālosmi
lokakṣayakṛt
pravṛddho
lokān
samāhartum
iha
pravṛttaḥ
ṛtepi
tvāṁ
na
bhaviṣyanti
sarve
yevasthitāḥ
pratyanīkeṣu
yodhāḥ
11.32
:
:
tasmāt
tvam
uttiṣṭha
yaśo
labhasva
jitvā
śatrūn
bhuṅkṣva
rājyaṁ
samṛddham
mayaivaite
nihatāḥ
pūrvam
eva
nimittamātraṁ
bhava
savyasācin
11.33
:
:
droṇaṁ
ca
bhīṣmaṁ
ca
jayadrathaṁ
ca
karṇaṁ
tathānyān
api
yodhavīrān
mayā
hatāṁs
tvaṁ
jahi
mā
vyathiṣṭhā
yudhyasva
jetāsi
raṇe
sapatnān
11.34
:
:
sañjaya
uvāca
etac
chrutvā
vacanaṁ
keśavasya
kṛtāñjalir
vepamānaḥ
kirīṭī
namaskṛtvā
bhūya
evāha
kṛṣṇaṁ
sagadgadaṁ
bhītabhītaḥ
praṇamya
11.35
:
:
arjuna
uvāca
sthāne
hṛṣīkeśa
tava
prakīrtyā
jagat
prahṛṣyaty
anurajyate
ca
rakṣāṁsi
bhītāni
diśo
dravanti
sarve
namasyanti
ca
siddhasaṁghāḥ
11.36
:
:
kasmāc
ca
te
na
nameran
mahātman
garīyase
brahmaṇopy
ādikartre
ananta
deveśa
jagannivāsa
tvam
akṣaraṁ
sad
asat
tatparaṁ
yat
11.37
:
:
tvam
ādidevaḥ
puruṣaḥ
purāṇas
tvam
asya
viśvasya
paraṁ
nidhānam
vettāsi
vedyaṁ
ca
paraṁ
ca
dhāma
tvayā
tataṁ
viśvam
anantarūpa
11.38
:
:
vāyur
yamognir
varuṇaḥ
śaśāṅkaḥ
prajāpatis
tvaṁ
prapitāmahaś
ca
namo
namas
testu
sahastrakṛtvaḥ
punaś
ca
bhūyopi
namo
namas
te
11.39
:
:
namaḥ
purastād
atha
pṛṣṭhatas
te
namostu
te
sarvata
eva
sarva
anantavīryāmitavikramas
tvaṁ
sarvaṁ
samāpnoṣi
tatosi
sarvaḥ
11.40
:
:
sakheti
matvā
prasabhaṁ
yad
uktaṁ
he
kṛṣṇa
he
yādava
he
sakheti
ajānatā
mahimānaṁ
tavedaṁ
mayā
pramādāt
praṇayena
vāpi
11.41
:
:
yac
cāvahāsārtham
asatkṛtosi
vihāraśayyāsanabhojaneṣu
ekothavāpy
acyuta
tatsamakṣaṁ
tat
kṣāmaye
tvām
aham
aprameyam
11.42
:
:
pitāsi
lokasya
carācarasya
tvam
asya
pūjyaś
ca
gurur
garīyān
na
tvatsamosty
abhyadhikaḥ
kutonyo
lokatrayepy
apratimaprabhāva
11.43
:
:
tasmāt
praṇamya
praṇidhāya
kāyaṁ
prasādaye
tvām
aham
īśam
īḍyam
piteva
putrasya
sakheva
sakhyuḥ
priyaḥ
priyāyārhasi
deva
soḍhum
11.44
:
:
adṛṣṭapūrvaṁ
hṛṣitosmi
dṛṣṭvā
bhayena
ca
pravyathitaṁ
mano
me
tad
eva
me
darśaya
deva
rūpaṁ
prasīda
deveśa
jagannivāsa
11.45
:
:
kirīṭinaṁ
gadinaṁ
cakrahastaṁ
icchāmi
tvāṁ
draṣṭum
ahaṁ
tathaiva
tenaiva
rūpeṇa
caturbhujena
sahastrabāho
bhava
viśvamūrte
11.46
:
:
śrībhagavān
uvāca
mayā
prasannena
tavārjunedaṁ
rūpaṁ
paraṁ
darśitam
ātmayogāt
tejomayaṁ
viśvam
anantam
ādyaṁ
yan
me
tvadanyena
na
dṛṣṭapūrvam
11.47
:
:
na
veda
yajñādhyayanair
na
dānaiḥ
na
ca
kriyābhir
na
tapobhir
ugraiḥ
evaṁrūpaḥ
śakya
ahaṁ
nṛloke
draṣṭuṁ
tvadanyena
kurupravīra
11.48
:
:
mā
te
vyathā
mā
ca
vimūḍhabhāvo
dṛṣṭvā
rūpaṁ
ghoram
īdṛṅ
mamedam
vyapetabhīḥ
prītamanāḥ
punas
tvaṁ
tad
eva
me
rūpam
idaṁ
prapaśya
11.49
:
:
sañjaya
uvāca
ity
arjunaṁ
vāsudevas
tathoktvā
svakaṁ
rūpaṁ
darśayām
āsa
bhūyaḥ
āśvāsayām
āsa
ca
bhītam
enaṁ
bhūtvā
punaḥ
saumyavapur
mahātmā
11.50
arjuna
uvāca
dṛṣṭvedaṁ
mānuṣaṁ
rūpaṁ
tava
saumyaṁ
janārdana
idānīm
asmi
saṁvṛttaḥ
sacetāḥ
prakṛtiṁ
gataḥ
11.51
śrībhagavān
uvāca
sudurdarśam
idaṁ
rūpaṁ
dṛṣṭvān
asi
yan
mama
devā
apy
asya
rūpasya
nityaṁ
darśanakāṅkṣiṇaḥ
11.52
nāhaṁ
vedair
na
tapasā
na
dānena
na
cejyayā
śakya
evaṁvidho
draṣṭuṁ
dṛṣṭavān
asi
māṁ
yathā
11.53
bhaktyā
tv
ananyayā
śakya
aham
evaṁvidhorjuna
jñātuṁ
draṣṭuṁ
ca
tattvena
praveṣṭuṁ
ca
paraṁtapa
11.54
matkarmakṛn
matparamo
madbhaktaḥ
saṅgavarjitaḥ
nirvairaḥ
sarvabhūteṣu
yaḥ
sa
mām
eti
pāṇḍava
11.55
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%gita
chapter
12
arjuna
uvāca
evaṁ
satatayuktā
ye
bhaktās
tvāṁ
paryupāsate
ye
cāpy
akṣaram
avyaktaṁ
teṣāṁ
ke
yogavittamāḥ
12.1
śrībhagavān
uvāca
mayy
āveśya
mano
ye
māṁ
nityayuktā
upāsate
śraddhayā
parayopetāḥ
te
me
yuktatamā
matāḥ
12.2
ye
tv
akṣaram
anirdeśyaṁ
avyaktaṁ
paryupāsate
sarvatragam
acintyaṁ
ca
kūṭasthaṁ
acalaṁ
dhruvam
12.3
saṁniyamyendriyagrāmaṁ
sarvatra
samabuddhayāḥ
te
prāpnuvanti
mām
eva
sarvabhūtahite
ratāḥ
12.4
kleśodhikataras
teṣāṁ
avyaktāsaktacetasām
avyaktā
hi
gatir
duḥkhaṁ
dehavadbhir
avāpyate
12.5
ye
tu
sarvāṇi
karmāṇi
mayi
saṁnyasya
matparaḥ
ananyenaiva
yogena
māṁ
dhyāyanta
upāsate
12.6
teṣāṁ
ahaṁ
samuddhartā
mṛtyusaṁsārasāgarāt
bhavāmi
na
cirāt
pārtha
mayy
āveśitacetasām
12.7
mayy
eva
mana
ādhatsva
mayi
buddhiṁ
niveśaya
nivasiṣyasi
mayy
eva
ata
ūrdhvaṁ
na
saṁśayaḥ
12.8
atha
cittaṁ
samādhātuṁ
na
śaknoṣi
mayi
sthiram
abhyāsayogena
tato
mām
ichāptuṁ
dhanaṁjaya
12.9
abhyāsepy
asamarthosi
matkarmaparamo
bhava
madartham
api
karmāṇi
kurvan
siddhim
avāpsyasi
12.10
athaitad
apy
aśaktosi
kartuṁ
madyogam
āśritaḥ
sarvakarmaphalatyāgaṁ
tataḥ
kuru
yatātmavān
12.11
śreyo
hi
jñānam
abhyāsāj
jñānād
dhyānaṁ
viśiṣyate
dhyānāt
karmaphalatyāgas
tyāgāc
chāntir
anantaram
12.12
adveṣṭā
sarvabhūtānāṁ
maitraḥ
karuṇa
eva
ca
nirmamo
nirahaṁkāraḥ
samaduḥkhasukhaḥ
kṣamī
12.13
saṁtuṣṭaḥ
satataṁ
yogī
yatātmā
dṛḍhaniścayaḥ
mayy
arpitamanobuddhir
yo
madbhaktaḥ
sa
me
priyaḥ
12.14
yasmān
nodvijate
loko
lokān
nodvijate
ca
yaḥ
harṣāmarṣabhayodvegair
mukto
yaḥ
sa
ca
me
priyaḥ
12.15
anapekṣaḥ
śucir
dakṣa
udāsīno
gatavyathaḥ
sarvārambhaparityāgī
yo
madbhaktaḥ
sa
me
priyaḥ
12.16
yo
na
hṛṣyati
na
dveṣṭi
na
śocati
na
kāṅkṣati
śubhāśubhaparityāgī
bhaktimān
yaḥ
sa
me
priyaḥ
12.17
samaḥ
śatrau
ca
mitre
ca
tathā
mānāpamānayoḥ
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu
samaḥ
saṅgavivarjitaḥ
12.18
tulyanindāstutir
maunī
saṁtuṣṭo
yena
kenacit
aniketaḥ
sthiramatir
bhaktimān
me
priyo
naraḥ
12.19
ye
tu
dharmyāmṛtam
idaṁ
yathoktaṁ
paryupāsate
śraddadhānā
matparamā
bhaktās
tetīva
me
priyāḥ
12.20
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
13
śrībhagavān
uvāca
idaṁ
śarīraṁ
kaunteya
kṣetram
ity
abhidhīyate
etad
yo
vetti
taṁ
prāhuḥ
kṣetrajña
iti
tadvidaḥ
13.1
kṣetrajñaṁ
cāpi
māṁ
viddhi
sarvakṣetreṣu
bhārata
kṣetrakṣetrajñayor
jñānaṁ
yat
taj
jñānaṁ
mataṁ
mama
13.2
tat
kṣetraṁ
yac
ca
yādṛk
ca
yadvikāri
yataś
ca
yat
sa
ca
yo
yatprabhāvaś
ca
tat
samāsena
me
śṛṇu
13.3
ṛṣibhir
bahudhā
gītaṁ
chandobhir
vividhaiḥ
pṛthak
brahmasūtrapadaiś
caiva
hetumadbhir
viniścitaiḥ
13.4
mahābhūtāny
ahaṁkāro
buddhir
avyaktam
eva
ca
indriyāṇi
daśaikaṁ
ca
pañca
cendriyagocarāḥ
13.5
icchā
dveṣaḥ
sukhaṁ
duḥkhaṁ
saṁghātaś
cetanā
dhṛtiḥ
etat
kṣetraṁ
samāsena
savikāram
udāhṛtam
13.6
amānitvam
adambhitvam
ahiṁsā
kṣāntir
ārjavam
ācāryopāsanaṁ
śaucaṁ
sthairyam
ātmavinigrahaḥ
13.7
indriyārtheṣu
vairāgyam
anahaṁkāra
eva
ca
janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam
13.8
asaktir
anabhiṣvaṅgaḥ
putradāragṛhādiṣu
nityaṁ
ca
samacittatvam
iṣṭāniṣṭopapattiṣu
13.9
mayi
cānanyayogena
bhaktir
avyabhicāriṇī
viviktadeśasevitvam
aratir
janasaṁsadi
13.10
adhyātmajñānanityatvaṁ
tattvajñānārthadarśanam
etaj
jñānam
iti
proktam
ajñānaṁ
yad
atonyathā
13.11
jñeyaṁ
yat
tat
pravakṣyāmi
yaj
jñātvāmṛtam
aśnute
anādimat
paraṁ
brahma
na
sat
tan
nāsad
ucyate
13.12
sarvataḥ
pāṇipādaṁ
tat
sarvatokṣiśiromukham
sarvataḥ
śrutimal
loke
sarvam
āvṛtya
tiṣṭhati
13.13
sarvendriyaguṇābhāsaṁ
sarvendriyavivarjitam
asaktaṁ
sarvabhṛc
caiva
nirguṇaṁ
guṇabhoktṛ
ca
13.14
bahir
antaś
ca
bhūtānām
acaraṁ
caram
eva
ca
sūkṣmatvāt
tad
avijñeyaṁ
dūrasthaṁ
cāntike
ca
tat
13.15
avibhaktaṁ
ca
bhūteṣu
vibhaktam
iva
ca
sthitam
bhūtabhartṛ
ca
taj
jñeyaṁ
grasiṣṇu
prabhaviṣṇu
ca
13.16
jyotiṣām
api
taj
jyotis
tamasaḥ
param
ucyate
jñānaṁ
jñeyaṁ
jñānagamyaṁ
hṛdi
sarvasya
viṣṭhitam
13.17
iti
kṣetraṁ
tathā
jñānaṁ
jñeyaṁ
coktaṁ
sanāsataḥ
madbhakta
etad
vijñāya
madbhāvāyopapadyate
13.18
prakṛtiṁ
puruṣaṁ
caiva
viddhy
anādi
ubhāv
api
vikārāñś
ca
guṇāṁś
caiva
viddhi
prakṛtisaṁbhavān
13.19
kārya
kāraṇa
kartṛtve
hetuḥ
prakṛtir
ucyate
puruṣaḥ
sukhaduḥkhānāṁ
bhoktṛtve
hetur
ucyate
13.20
‌
puruṣaḥ
prakṛtistho
hi
bhuṅkte
prakṛtijān
guṇān
kāraṇaṁ
guṇasaṅgosya
sadasadyonijanmasu
13.21
upadraṣṭānumantā
ca
bhartā
bhoktā
maheśvaraḥ
paramātmeti
cāpyukto
dehesmin
puruṣaḥ
paraḥ
13.22
ya
evaṁ
vetti
puruṣaṁ
prakṛtiṁ
ca
guṇaiḥ
saha
sarvathā
vartamānopi
na
sa
bhūyobhijāyate
13.23
dhyānenātmani
paśyanti
kecid
ātmānam
ātmanā
anye
sāṁkhyena
yogena
karmayogena
cāpare
13.24
anye
tv
evam
ajānantaḥ
śrutvānyebhya
upāsate
tepi
cātitaranty
eva
mṛtyuṁ
śrutiparāyaṇāḥ
13.25
yāvat
saṁjāyate
kiṁcit
sattvaṁ
sthāvarajaṅgamam
kṣetrakṣetrajñasaṁyogāt
tad
viddhi
bharatarṣabha
13.26
samaṁ
sarveṣu
bhūteṣu
tiṣṭhantaṁ
parameśvaram
vinaśyatsv
avinaśyantaṁ
yaḥ
paśyati
sa
paśyati
13.27
samaṁ
paśyan
hi
sarvatra
samavasthitam
īśvaram
na
hinasty
ātmanātmānaṁ
tato
yāti
parāṁ
gatim
13.28
prakṛtyaiva
ca
karmāṇi
kriyamāṇāni
sarvaśaḥ
yaḥ
paśyati
tathātmānam
akartāraṁ
sa
paśyati
13.29
yadā
bhūtapṛthagbhāvam
ekastham
anupaśyati
tata
eva
ca
vistāraṁ
brahma
saṁpadyate
tadā
13.30
anāditvān
nirguṇatvāt
paramātmāyam
avyayaḥ
śarīrasthopi
kaunteya
na
karoti
na
lipyate
13.31
yathā
sarvagataṁ
saukṣmyād
ākāśaṁ
nopalipyate
sarvatrāvasthito
dehe
tathātmā
nopalipyate
13.32
yathā
prakāśayaty
ekaḥ
kṛtsnaṁ
lokam
imaṁ
raviḥ
kṣetraṁ
kṣetrī
tathā
kṛtsnaṁ
prakāśayati
bhārata
13.33
kṣetrakṣetrajñayor
evam
antaraṁ
jñānacakṣuṣā
bhūtaprakṛtimokṣaṁ
ca
ye
vidur
yānti
te
param
13.34
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
14
śrībhagavān
uvāca
paraṁ
bhūyaḥ
pravakṣyāmi
jñānānāṁ
jñānam
uttamam
yaj
jñātvā
munayaḥ
sarve
parāṁ
siddhim
ito
gatāḥ
14.1
idaṁ
jñānam
upāśritya
mama
sādharmyam
āgatāḥ
sargepi
nopajāyante
pralaye
na
vyathanti
ca
14.2
mama
yonir
mahad
brahma
tasmin
garbhaṁ
dadhāmy
aham
saṁbhavaḥ
sarvabhūtānāṁ
tato
bhavati
bhārata
14.3
sarvayoniṣu
kaunteya
mūrtayaḥ
saṁbhavanti
yāḥ
tāsāṁ
brahma
mahad
yonir
ahaṁ
bījapradaḥ
pitā
14.4
sattvaṁ
rajas
tama
iti
guṇāḥ
prakṛtisambhavāḥ
nibadhnanti
mahābāho
dehe
dehinam
avyayam
14.5
tatra
sattvaṁ
nirmalatvāt
prakāśakam
anāmayam
sukhasaṅgena
badhnāti
jñānasaṅgena
cānagha
14.6
rajo
rāgātmakaṁ
viddhi
tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam
tan
nibadhnāti
kaunteya
karmasaṅgena
dehinam
14.7
tamas
tv
ajñānajaṁ
viddhi
mohanaṁ
sarvadehinām
pramādālasyanidrābhis
tan
nibadhnāti
bhārata
14.8
sattvaṁ
sukhe
saṁjayati
rajaḥ
karmaṇi
bhārata
jñānam
āvṛtya
tu
tamaḥ
pramāde
saṁjayaty
uta
14.9
rajas
tamaś
cābhibhūya
sattvaṁ
bhavati
bhārata
rajaḥ
sattvaṁ
tamaś
caiva
tamaḥ
sattvaṁ
rajas
tathā
14.10
sarvadvāreṣu
dehesmin
prakāśa
upajāyate
jñānaṁ
yadā
tadā
vidyād
vivṛddhaṁ
sattvam
ity
uta
14.11
lobhaḥ
pravṛttir
ārambhaḥ
karmaṇām
aśamaḥ
spṛhā
rajasy
etāni
jāyante
vivṛddhe
bharatarṣabha
14.12
aprakāśopravṛttiś
ca
pramādo
moha
eva
ca
tamasy
etāni
jāyante
vivṛddhe
kurunandana
14.13
yadā
sattve
pravṛddhe
tu
pralayaṁ
yāti
dehabhṛt
tadottamavidāṁ
lokān
amalān
pratipadyate
14.14
rajasi
pralayaṁ
gatvā
karmasaṅgiṣu
jāyate
tathā
pralīnas
tamasi
mūḍhayoniṣu
jāyate
14.15
karmaṇaḥ
sukṛtasyāhuḥ
sāttvikaṁ
nirmalaṁ
phalam
rajasas
tu
phalaṁ
duḥkham
ajñānaṁ
tamasaḥ
phalam
14.16
sattvāt
saṁjāyate
jñānaṁ
rajaso
lobha
eva
ca
pramādamohau
tamaso
bhavatojñānam
eva
ca
14.17
ūrdhvaṁ
gacchanti
sattvasthā
madhye
tiṣṭhanti
rājasāḥ
jaghanyaguṇavṛttisthā
adho
gacchhanti
tāmasāḥ
14.18
nānyaṁ
guṇebhyaḥ
kartāraṁ
yadā
draṣṭānupaśyati
guṇebhyaś
ca
paraṁ
vetti
madbhāvaṁ
sodhigacchhati
14.19
guṇān
etān
atītya
trīn
dehī
dehasamudbhavān
janmamṛtyujarāduḥkhair
vimuktomṛtam
aśnute
14.20
arjuna
uvāca
kair
liṅgais
trīn
guṇān
etān
atīto
bhavati
prabho
kimācāraḥ
kathaṁ
caitāṁs
trīn
guṇān
ativartate
14.21
śrībhagavān
uvāca
prakāśaṁ
ca
pravṛttiṁ
ca
moham
eva
ca
pāṇḍava
na
dveṣṭi
saṁpravṛttāni
na
nivṛttāni
kāṅkṣati
14.22
udāsīnavad
āsīno
guṇair
yo
na
vicālyate
guṇā
vartanta
ity
eva
yovatiṣṭhati
neṅgate
14.23
samaduḥkhasukhaḥ
svasthaḥ
samaloṣṭāśmakāñcanaḥ
tulyapriyāpriyo
dhīras
tulyanindātmasaṁstutiḥ
14.24
mānāpamānayos
tulyas
tulyo
mitrāripakṣayoḥ
sarvārambhaparityāgī
guṇātītaḥ
sa
ucyate
14.25
māṁ
ca
yovyabhicāreṇa
bhaktiyogena
sevate
sa
guṇān
samatītyaitān
brahmabhūyāya
kalpate
14.26
brahmaṇo
hi
pratiṣṭhāham
amṛtasyāvyayasya
ca
śāśvatasya
ca
dharmasya
sukhasyaikāntikasya
ca
14.27
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
15
śrībhagavān
uvāca
ūrdhvamūlam
adhaḥśākham
aśvatthaṁ
prāhur
avyayam
chandāṁsi
yasya
parṇāni
yas
taṁ
veda
sa
vedavit
15.1
adhaś
cordhvaṁ
prasṛtāstasya
śākhā
guṇapravṛddhā
viṣayapravālāḥ
adhaś
ca
mūlāny
anusaṁtatāni
karmānubandhīni
manuṣyaloke
15.2
na
rūpam
asyeha
tathopalabhyate
nānto
na
cādir
na
ca
saṁpratiṣṭhā
aśvattham
enaṁ
suvirūḍhamūlaṁ
asaṅgaśastreṇa
dṛḍhena
chittvā
15.3
tataḥ
padaṁ
tatparimārgitavyaṁ
yasmin
gatā
na
nivartanti
bhūyaḥ
tameva
cādyaṁ
puruṣaṁ
prapadye
yataḥ
pravṛttiḥ
prasṛtā
purāṇī
15.4
nirmānamohā
jitasaṅgadoṣā
adhyātmanityā
vinivṛttakāmāḥ
dvandvair
vimuktāḥ
sukhaduḥkhasaṁjñaiḥ
gacchhanty
amūḍhāḥ
padam
avyayaṁ
tat
15.5
na
tad
bhāsayate
sūryo
na
śaśāṅko
na
pāvakaḥ
yad
gatvā
na
nivartante
tad
dhāma
paramaṁ
mama
15.6
mamaivāṁśo
jīvaloke
jīvabhūtaḥ
sanātanaḥ
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi
prakṛtisthāni
karṣati
15.7
śarīraṁ
yad
avāpnoti
yac
cāpy
utkrāmatīśvaraḥ
gṛhitvaitāni
saṁyāti
vāyur
gandhān
ivāśayāt
15.8
śrotraṁ
cakṣuḥ
sparśanaṁ
ca
rasanaṁ
ghrāṇam
eva
ca
adhiṣṭhāya
manaś
cāyaṁ
viṣayān
upasevate
15.9
utkrāmantaṁ
sthitaṁ
vāpi
bhuñjānaṁ
vā
guṇānvitam
vimūḍhā
nānupaśyanti
paśyanti
jñānacakṣuṣaḥ
15.10
yatanto
yoginaś
cainaṁ
paśyanty
ātmany
avasthitam
yatantopy
akṛtātmāno
nainaṁ
paśyanty
acetasaḥ
15.11
yad
ādityagataṁ
tejo
jagad
bhāsayatekhilam
yac
candramasi
yac
cāgnau
tat
tejo
viddhi
māmakam
15.12
gām
āviśya
ca
bhūtāni
dhārayāmy
aham
ojasā
puṣṇāmi
cauṣadhīḥ
sarvāḥ
somo
bhūtvā
rasātmakaḥ
15.13
ahaṁ
vaiśvānaro
bhūtvā
prāṇināṁ
deham
āśritaḥ
prāṇāpānasamāyuktaḥ
pacāmy
annaṁ
caturvidham
15.14
sarvasya
cāhaṁ
hṛdi
saṁniviṣṭo
mattaḥ
smṛtir
jñānam
apohanaṁ
ca
vedaiś
ca
sarvair
aham
eva
vedyo
vedāntakṛd
vedavid
eva
cāham
15.15
dvāv
imau
puruṣau
loke
kṣaraś
cākṣara
eva
ca
kṣaraḥ
sarvāṇi
bhūtāni
kūṭasthokṣara
ucyate
15.16
uttamaḥ
puruṣas
tv
anyaḥ
paramātmety
udāhṛtaḥ
yo
lokatrayam
āviśya
bibharty
avyaya
īśvaraḥ
15.17
yasmāt
kṣaram
atītoham
akṣarād
api
cottamaḥ
atosmi
loke
vede
ca
prathitaḥ
puruṣottamaḥ
15.18
yo
mām
evam
asaṁmūḍho
jānāti
puruṣottamam
sa
sarvavid
bhajati
māṁ
sarvabhāvena
bhārata
15.19
‌
iti
guhyatamaṁ
śāstram
idam
uktaṁ
mayānagha
etat
buddhvā
buddhimān
syāt
kṛtakṛtyaś
ca
bhārata
15.20
iti1
guhyatamam2
śāstram3
idam4
uktam5
mayā6
anagha7
etat8
buddhvā9
buddhimān10
syāt11
kṛtakṛtyaḥ12
ca13
bhārata14
15.20
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
16
śrībhagavān
uvāca
abhayaṁ
sattvasaṁśuddhir
jñānayogavyavasthitiḥ
dānaṁ
damaś
ca
yajñaś
ca
svādhyāyas
tapa
ārjavam
16.1
ahiṁsā
satyam
akrodhas
tyāgaḥ
śāntir
apaiśunam
dayā
bhūteṣv
aloluptvaṁ
mārdavaṁ
hrīr
acāpalam
16.2
tejaḥ
kṣamā
dhṛtiḥ
śaucam
adroho
nātimānitā
bhavanti
saṁpadaṁ
daivīm
abhijātasya
bhārata
16.3
dambho
darpobhimānaś
ca
krodhaḥ
pāruṣyam
eva
ca
ajñānaṁ
cābhijātasya
pārtha
saṁpadam
āsurīm
16.4
daivī
saṁpad
vimokṣāya
nibandhāyāsurī
matā
mā
śucaḥ
saṁpadaṁ
daivīm
abhijātosi
pāṇḍava
16.5
dvau
bhūtasargau
lokesmin
daiva
āsura
eva
ca
daivo
vistaraśaḥ
prokta
āsuraṁ
pārtha
me
śṛṇu
16.6
pravṛttiṁ
ca
nivṛttiṁ
ca
janā
na
vidur
āsurāḥ
na
śaucaṁ
nāpi
cācāro
na
satyaṁ
teṣu
vidyate
16.7
asatyam
apratiṣṭhaṁ
te
jagad
āhur
anīśvaram
aparasparasaṁbhūtaṁ
kim
anyat
kāmahaitukam
16.8
etāṁ
dṛṣṭim
avaṣṭabhya
naṣṭātmānolpabuddhayaḥ
prabhavanty
ugrakarmāṇaḥ
kṣayāya
jagatohitāḥ
16.9
‌
kāmam
āśritya
duṣpūraṁ
dambhamānamadānvitāḥ
mohād
gṛhītvāsadgrāhān
pravartanteśucivratāḥ
16.10
cintām
aparimeyāṁ
ca
pralayāntām
upāśritāḥ
kāmopabhogaparamā
etāvad
iti
niścitāḥ
16.11
āśāpāśaśatair
baddhāḥ
kāmakrodhaparāyaṇāḥ
īhante
kāmabhogārtham
anyāyenārthasaṁcayān
16.12
idam
adya
mayā
labdham
imaṁ
prāpsye
manoratham
idam
astīdam
api
me
bhaviṣyati
punar
dhanam
16.13
asau
mayā
hataḥ
śatruḥ
haniṣye
ca
aparān
api
īśvaraḥ.aham
aham
bhogī
siddhaḥ
ahaṁ
balavān
sukhī
16.14
āḍhyobhijanavān
asmi
konyosti
sadṛśo
mayā
yakṣye
dāsyāmi
modiṣya
ity
ajñānavimohitāḥ
16.15
anekacittavibhrāntā
mohajālasamāvṛtāḥ
prasaktāḥ
kāmabhogeṣu
patanti
narakeśucau
16.16
ātmasaṁbhāvitāḥ
stabdhā
dhanamānamadānvitāḥ
yajante
nāmayajñais
te
dambhenāvidhipūrvakam
16.17
ahaṁkāraṁ
balaṁ
darpaṁ
kāmaṁ
krodhaṁ
ca
saṁśritāḥ
mām
ātmaparadeheṣu
pradviṣantobhyasūyakāḥ
16.18
tān
ahaṁ
dviṣataḥ
krurān
saṁsāreṣu
narādhamān
kṣipāmy
ajasram
aśubhān
āsurīṣv
eva
yoniṣu
16.19
āsurīṁ
yonim
āpannā
mūḍhā
janmanijanmani
mām
aprāpyaiva
kaunteya
tato
yānty
adhamāṁ
gatim
16.20
trividhaṁ
narakasyedaṁ
dvāraṁ
nāśanam
ātmanaḥ
kāmaḥ
krodhas
tathā
lobhas
tasmād
etat
trayaṁ
tyajet
16.21
etair
vimuktaḥ
kaunteya
tamodvārais
tribhir
naraḥ
ācaraty
ātmanaḥ
śreyas
tato
yāti
parāṁ
gatim
16.22
yaḥ
śāstravidhim
utsṛjya
vartate
kāmakārataḥ
na
sa
siddhim
avāpnoti
na
sukhaṁ
na
parāṁ
gatim
16.23
tasmāc
chāstraṁ
pramāṇaṁ
te
kāryākāryavyavasthitau
jñātvā
śāstravidhānoktaṁ
karma
kartum
ihārhasi
16.24
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
17
arjuna
uvāca
ye
śāstravidhim
utsṛjya
yajante
śraddhayānvitāḥ
teṣāṁ
niṣṭhā
tu
kā
kṛṣṇa
sattvam
āho
rajas
tamaḥ
17.1
śrībhagavān
uvāca
trividhā
bhavati
śraddhā
dehināṁ
sā
svabhāvajā
sāttvikī
rājasī
caiva
tāmasī
ceti
tāṁ
śṛṇu
17.2
sattvānurūpā
sarvasya
śraddhā
bhavati
bhārata
śraddhāmayoyaṁ
puruṣo
yo
yacchraddhaḥ
sa
eva
saḥ
17.3
yajante
sāttvikā
devān
yakṣarakṣāṁsi
rājasāḥ
pretān
bhūtagaṇāñś
cānye
yajante
tāmasā
janāḥ
17.4
aśāstravihitaṁ
ghoraṁ
tapyante
ye
tapo
janāḥ
dambhāhaṁkārasaṁyuktāḥ
kāmarāgabalānvitāḥ
17.5
karṣayantaḥ
śarīrasthaṁ
bhūtagrāmam
acetasaḥ
māṁ
caivāntaḥśarīrasthaṁ
tān
viddhy
āsuraniścayān
17.6
āhāras
tv
api
sarvasya
trividho
bhavati
priyaḥ
yajñas
tapas
tathā
dānaṁ
teṣāṁ
bhedam
imaṁ
śṛṇu
17.7
āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ
rasyāḥ
snigdhāḥ
sthirā
hṛdyā
āhārāḥ
sāttvikapriyāḥ
17.8
‌
kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ
āhārā
rājasasyeṣṭā
duḥkhaśokāmayapradāḥ
17.9
yātayāmaṁ
gatarasaṁ
pūti
paryuṣitaṁ
ca
yat
ucchiṣṭam
api
cāmedhyaṁ
bhojanaṁ
tāmasapriyam
17.10
aphalāṅkṣibhir
yajño
vidhidṛṣṭo
ya
ijyate
yaṣṭavyam
eveti
manaḥ
samādhāya
sa
sāttvikaḥ
17.11
abhisaṁdhāya
tu
phalaṁ
dambhārtham
api
caiva
yat
ijyate
bharataśreṣṭha
taṁ
yajñaṁ
viddhi
rājasam
17.12
vidhihīnam
asṛṣṭānnaṁ
mantrahīnam
adakṣiṇam
śraddhāvirahitaṁ
yajñaṁ
tāmasaṁ
paricakṣate
17.13
devadvijaguruprājñapūjanaṁ
śaucam
ārjavam
brahmacaryam
ahiṁsā
ca
śārīraṁ
tapa
ucyate
17.14
anudvegakaraṁ
vākyaṁ
satyaṁ
priyahitaṁ
ca
yat
svādhyāyābhyasanaṁ
caiva
vāṅmayaṁ
tapa
ucyate
17.15
manaḥprasādaḥ
saumyatvaṁ
maunam
ātmavinigrahaḥ
bhāvasaṁśuddhir
ity
etat
tapo
mānasam
ucyate
17.16
śraddhayā
parayā
taptaṁ
tapas
tat
trividhaṁ
naraiḥ
aphalākāṅkṣibhir
yuktaiḥ
sāttvikaṁ
paricakṣate
17.17
satkāramānapūjārthaṁ
tapo
dambhena
caiva
yat
kriyate
tad
iha
proktaṁ
rājasaṁ
calam
adhruvam
17.18
mūḍhagrāheṇātmano
yat
pīḍayā
kriyate
tapaḥ
parasyotsādanārthaṁ
vā
tat
tāmasam
udāhṛtam
17.19
dātavyam
iti
yad
dānaṁ
dīyatenupakāriṇe
deśe
kāle
ca
pātre
ca
tad
dānaṁ
sāttvikaṁ
smṛtam
17.20
yat
tu
prattyupakārārthaṁ
phalam
uddiśya
vā
punaḥ
dīyate
ca
parikliṣṭaṁ
tad
dānaṁ
rājasaṁ
smṛtam
17.21
adeśakāle
yad
dānam
apātrebhyaś
ca
dīyate
asatkṛtam
avajñātaṁ
tat
tāmasam
udāhṛtam
17.22
oṁ
tat
sad
iti
nirdeśo
brahmaṇas
trividhaḥ
smṛtaḥ
brāhmaṇās
tena
vedāś
ca
yajñāś
ca
vihitāḥ
purā
17.23
tasmād
om
ity
udāhṛtya
yajñadānatapaḥkriyāḥ
pravartante
vidhānoktāḥ
satataṁ
brahmavādinām
17.24
tad
ity
anabhisaṁdhāya
phalaṁ
yajñatapaḥkriyāḥ
dānakriyāś
ca
vividhāḥ
kriyante
mokṣakāṅkṣibhiḥ
17.25
sadbhāve
sādhubhāve
ca
sad
ity
etat
prayujyate
praśaste
karmaṇi
tathā
sacchabdaḥ
pārtha
yujyate
17.26
yajñe
tapasi
dāne
ca
sthitiḥ
sad
iti
cocyate
karma
caiva
tadarthīyaṁ
sad
ity
evābhidhīyate
17.27
aśraddhayā
hutaṁ
dattaṁ
tapas
taptaṁ
kṛtaṁ
ca
yat
asad
ity
ucyate
pārtha
na
ca
tat
prepya
no
iha
17.28
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%
gita
chapter
18
arjuna
uvāca
saṁnyāsasya
mahābāho
tattvam
icchāmi
veditum
tyāgasya
ca
hṛṣīkeśa
pṛthak
keśiniṣūdana
18.1
śrībhagavān
uvāca
kāmyānāṁ
karmaṇāṁ
nyāsaṁ
saṁnyāsaṁ
kavayo
viduḥ
sarvakarmaphalatyāgaṁ
prāhus
tyāgaṁ
vicakṣaṇāḥ
18.2
tyājyaṁ
doṣavad
ity
eke
karma
prāhur
manīṣiṇaḥ
yajñadānatapaḥkarma
na
tyājyam
iti
cāpare
18.3
niścayaṁ
śṛṇu
me
tatra
tyāge
bharatasattama
tyāgo
hi
puruṣavyāghra
trividhaḥ
saṁprakīrtitaḥ
18.4
yajñadānatapaḥkarma
na
tyājyaṁ
kāryam
eva
tat
yajño
dānaṁ
tapaś
caiva
pāvanāni
manīṣiṇām
18.5
etāny
api
tu
karmāṇi
saṅgaṁ
tyaktvā
phalāni
ca
kartavyānīti
me
pārtha
niścitaṁ
matam
uttamam
18.6
niyatasya
tu
saṁnyāsaḥ
karmaṇo
nopapadyate
mohāt
tasya
parityāgas
tāmasaḥ
parikīrtitaḥ
18.7
duḥkham
ity
eva
yat
karma
kāyakleśabhayāt
tyajet
sa
kṛtvā
rājasaṁ
tyāgaṁ
naiva
tyāgaphalaṁ
labhet
18.8
kāryam
ity
eva
yat
karma
niyataṁ
kriyaterjuna
saṅgaṁ
tyaktvā
phalaṁ
caiva
sa
tyāgaḥ
sāttviko
mataḥ
18.9
na
dveṣṭy
akuśalaṁ
karma
kuśale
nānuṣajjate
tyāgī
sattvasamāviṣṭo
medhāvī
chinnasaṁśayaḥ
18.10
na
hi
dehabhṛtā
śakyaṁ
tyaktuṁ
karmāṇy
aśeṣataḥ
yas
tu
karmaphalatyāgī
sa
tyāgīty
abhidhīyate
18.11
aniṣṭam
iṣṭaṁ
miśraṁ
ca
trividhaṁ
karmaṇaḥ
phalam
bhavaty
atyāgināṁ
pretya
na
tu
saṁnyāsināṁ
kvacit
18.12
pañcaitāni
mahābāho
kāraṇāni
nibodha
me
sāṁkhye
kṛtānte
proktāni
siddhaye
sarvakarmaṇām
18.13
adhiṣṭhānaṁ
tathā
kartā
karaṇaṁ
ca
pṛthagvidham
vividhāś
ca
pṛthakceṣṭā
daivaṁ
caivātra
pañcamam
18.14
‌
śarīravāṅmanobhir
yat
karma
prārabhate
naraḥ
nyāyyaṁ
vā
viparītaṁ
vā
pañcaite
tasya
hetavaḥ
18.15
tatraivaṁ
sati
kartāram
ātmānaṁ
kevalaṁ
tu
yaḥ
paśyaty
akṛtabuddhitvān
na
sa
paśyati
durmatiḥ
18.16
yasya
nāhaṁkṛto
bhāvo
buddhir
yasya
na
lipyate
hatvā
api
sa
imāṁl
lokān
na
hanti
na
nibadhyate
18.17
jñānaṁ
jñeyaṁ
parijñātā
trividhā
karmacodanā
karaṇaṁ
karma
karteti
trividhaḥ
karmasaṁgrahaḥ
18.18
jñānaṁ
karma
ca
kartā
ca
tridhaiva
guṇabhedataḥ
procyate
guṇasaṁkhyāne
yathāvac
chṛṇu
tāny
api
18.19
sarvabhūteṣu
yenaikaṁ
bhāvam
avyayam
īkṣate
avibhaktaṁ
vibhakteṣu
taj
jñānaṁ
viddhi
sāttvikam
18.20
pṛthaktvena
tu
yaj
jñānaṁ
nānābhāvān
pṛthagvidhān
vetti
sarveṣu
bhūteṣu
taj
jñānaṁ
viddhi
rājasam
18.21
yat
tu
kṛtsnavad
ekasmin
kārye
saktam
ahetukam
atattvārthavad
alpaṁ
ca
tat
tāmasam
udāhṛtam
18.22
niyataṁ
saṅgarahitam
arāgadveṣataḥ
kṛtam
aphalaprepsunā
karma
yat
tat
sāttvikam
ucyate
18.23
yat
tu
kāmepsunā
karma
sāhaṁkāreṇa
vā
punaḥ
kriyate
bahulāyāsaṁ
tad
rājasam
udāhṛtam
18.24
anubandhaṁ
kṣayaṁ
hiṁsām
anapekṣya
ca
pauruṣam
mohād
ārabhyate
karma
yat
tat
tāmasam
ucyate
18.25
muktasaṅgonahaṁvādī
dhṛtyutsāhasamanvitaḥ
siddhyasiddhyor
nirvikāraḥ
kartā
sāttvika
ucyate
18.26
rāgī
karmaphalaprepsur
lubdho
hiṁsātmakośuciḥ
harṣaśokānvitaḥ
kartā
rājasaḥ
parikīrtitaḥ
18.27
ayuktaḥ
prākṛtaḥ
stabdhaḥ
śaṭhao
naiṣkṛtikolasaḥ
viṣādī
dīrghasūtrī
ca
kartā
tāmasa
ucyate
18.28
buddher
bhedaṁ
dhṛteś
caiva
guṇatas
trividhaṁ
śṛṇu
procyamānam
aśeṣeṇa
pṛthaktvena
dhanaṁjaya
18.29
pravṛttiṁ
ca
nivṛttiṁ
ca
kāryākārye
bhayābhaye
bandhaṁ
mokṣaṁ
ca
yā
vetti
buddhiḥ
sā
pārtha
sāttvikī
18.30
yayā
dharmam
adharmaṁ
ca
kāryaṁ
cākāryam
eva
ca
ayathāvat
prajānāti
buddhiḥ
sā
pārtha
rājasī
18.31
adharmaṁ
dharmam
iti
yā
manyate
tamasāvṛtā
sarvārthān
viparītāñś
ca
buddhiḥ
sā
pārtha
tāmasī
18.32
dhṛtyā
yayā
dhārayate
manaḥprāṇendriyakriyāḥ
yogenāvyabhicāriṇyā
dhṛtiḥ
sā
pārtha
sāttvikī
18.33
yayā
tu
dharmakāmārthān
dhṛtyā
dhārayaterjuna
prasaṅgena
phalākāṅkṣī
dhṛtiḥ
sā
pārtha
rājasī
18.34
yayā
svapnaṁ
bhayaṁ
śokaṁ
viṣādaṁ
madam
eva
ca
na
vimuñcati
durmedhā
dhṛtiḥ
sā
pārtha
tāmasī
18.35
sukhaṁ
tv
idānīṁ
trividhaṁ
śṛṇu
me
bharatarṣabha
abhyāsād
ramate
yatra
duḥkhāntaṁ
ca
nigacchhati
18.36
yat
tadagre
viṣam
iva
pariṇāmemṛtopamam
tat
sukhaṁ
sāttvikaṁ
proktam
ātmabuddhiprasādajam
18.37
viṣayendriyasañyogād
yat
tad
agremṛtopamam
pariṇāme
viṣam
iva
tat
sukhaṁ
rājasaṁ
smṛtam
18.38
yad
agre
cānubandhe
ca
sukhaṁ
mohanam
ātmanaḥ
nidrālasyapramādotthaṁ
tat
tāmasam
udāhṛtam
18.39
na
tad
asti
pṛthivyāṁ
vā
divi
deveṣu
vā
punaḥ
sattvaṁ
prakṛtijair
muktaṁ
yad
ebhiḥ
syāt
tribhir
guṇaiḥ
18.40
brāhmaṇakṣatriyaviśāṁ
śūdrāṇāṁ
ca
paraṁtapa
karmāṇi
pravibhaktāni
svabhāvaprabhavair
guṇaiḥ
18.41
śamao
damas
tapaḥ
śaucaṁ
kṣāntir
ārjavam
eva
ca
jñānaṁ
vijñānam
āstikyaṁ
brahmakarma
svabhāvajam
18.42
śauryaṁ
tejo
dhṛtir
dākṣyaṁ
yuddhe
cāpy
apalāyanam
dānam
īśvarabhāvaś
ca
kṣātraṁ
karma
svabhāvajam
18.43
kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṁ
vaiśyakarma
svabhāvajam
paricaryātmakaṁ
karma
śūdrasyāpi
svabhāvajam
18.44
sve
sve
karmaṇy
abhirataḥ
saṁsiddhiṁ
labhate
naraḥ
svakarmanirataḥ
siddhiṁ
yathā
vindati
tac
chṛṇu
18.45
yataḥ
pravṛttir
bhūtānāṁ
yena
sarvam
idaṁ
tatam
svakarmaṇā
tam
abhyarcya
siddhiṁ
vindati
mānavaḥ
18.46
śreyān
svadharmo
viguṇaḥ
paradharmot
svanuṣṭhitāt
svabhāvaniyataṁ
karma
kurvan
nāpnoti
kilbiṣam
18.47
sahajaṁ
karma
kaunteya
sadoṣam
api
na
tyajet
sarvārambhā
hi
doṣeṇa
dhūmenāgnir
ivāvṛtāḥ
18.48
asaktabuddhiḥ
sarvatra
jitātmā
vigataspṛhaḥ
naiṣkarmyasiddhiṁ
paramāṁ
saṁnyāsenādhigacchati
18.49
siddhiṁ
prāpto
yathā
brahma
tathāpnoti
nibodha
me
samāsenaiva
kaunteya
niṣṭhā
jñānasya
yā
parā
18.50
buddhyā
viśuddhayā
yukto
dhṛtyātmānaṁ
niyamya
ca
śabdādīn
viṣayāṁs
tyaktvā
rāgadveṣau
vyudasya
ca
18.51
viviktasevī
laghvāśī
yatavākkāyamānasaḥ
dhyānayogaparo
nityaṁ
vairāgyaṁ
samupāśritaḥ
18.52
ahaṁkāraṁ
balaṁ
darpaṁ
kāmaṁ
krodhaṁ
parigraham
vimucya
nirmamaḥ
śānto
brahmabhūyāya
kalpate
18.53
brahmabhūtaḥ
prasannātmā
na
śocati
na
kāṅkṣati
samaḥ
sarveṣu
bhūteṣu
madbhaktiṁ
labhate
parām
18.54
bhaktyā
mām
abhijānāti
yāvān
yaś
cāsmi
tattvataḥ
tato
māṁ
tattvato
jñātvā
viśate
tadanantaram
18.55
sarvakarmāṇy
api
sadā
kurvāṇo
madvyapāśrayaḥ
matprasādād
avāpnoti
śāśvataṁ
padam
avyayam
18.56
cetasā
sarvakarmāṇi
mayi
saṁnyasya
matparaḥ
buddhiyogam
upāśritya
maccittaḥ
satataṁ
bhava
18.57
maccittaḥ
sarvadurgāṇi
matprasādat
tariṣyasi
atha
cet
tvam
ahaṁkārān
na
śroṣyasi
vinaṅkṣyasi
18.58
yad
ahaṁkāram
āśritya
na
yotsya
iti
manyase
mithyaiṣa
vyavasāyas
te
prakṛtis
tvāṁ
niyokṣyati
18.59
svabhāvajena
kaunteya
nibaddhaḥ
svena
karmaṇā
kartuṁ
necchasi
yan
mohāt
kariṣyasy
avaśopi
tat
18.60
īśvaraḥ
sarvabhūtānāṁ
hṛddeśerjuna
tiṣṭhati
bhrāmayan
sarvabhūtāni
yantrārūḍhāni
māyayā
18.61
tam
eva
śaraṇaṁ
gaccha
sarvabhāvena
bhārata
tatprasādāt
parāṁ
śāntiṁ
sthānaṁ
prāpsyasi
śāśvatam
18.62
‌
iti
te
jñānam
ākhyātaṁ
guhyād
guhyataraṁ
mayā
vimṛśyaitad
aśeṣeṇa
yathecchasi
tathā
kuru
18.63
sarvaguhyatamaṁ
bhūyaḥ
śṛṇu
me
paramaṁ
vacaḥ
iṣṭosi
me
dṛḍham
iti
tato
vakṣyāmi
te
hitam
18.64
manmanā
bhava
madbhakto
madyājī
māṁ
namaskuru
mām
evaiṣyasi
satyaṁ
te
pratijāne
priyosi
me
18.65
sarvadharmān
parityajya
mām
ekaṁ
śaraṇaṁ
vraja
ahaṁ
tvā
sarvapāpebhyo
mokṣyayiṣyāmi
mā
śucaḥ
18.66
idaṁ
te
nātapaskāya
nābhaktāya
kadācana
na
cāśuśrūṣave
vācyaṁ
na
ca
māṁ
yobhyasūyati
18.67
ya
imaṁ
paramaṁ
guhyaṁ
madbhakteṣv
abhidhāsyati
bhaktiṁ
mayi
parāṁ
kṛtvā
mām
evaiṣyaty
asaṁśayaḥ
18.68
na
ca
tasmān
manuṣyeṣu
kaścin
me
priyakṛttamaḥ
bhavitā
na
ca
me
tasmād
anyaḥ
priyataro
bhuvi
18.69
adhyeṣyate
ca
ya
imaṁ
dharmyaṁ
saṁvādam
āvayoḥ
jñānayajñena
tenāham
iṣṭaḥ
syām
iti
me
matiḥ
18.70
śraddhāvān
anasūyaś
ca
śṛṇuyād
api
yo
naraḥ
sopi
muktaḥ
śubhāṁl
lokān
prāpnuyāt
puṇyakarmaṇām
18.71
kaccid
etac
chrutaṁ
pārtha
tvayaikāgreṇa
cetasā
kaccid
ajñānasaṁmohaḥ
pranaṣṭas
te
dhanaṁjaya
18.72
arjuna
uvāca
naṣṭo
mohaḥ
smṛtir
labdhā
tvatprasādān
mayācyuta
sthitosmi
gatasaṁdehaḥ
kariṣye
vacanaṁ
tava
18.73
sañjaya
uvāca
ity
aham
vāsudevasya
pārthasya
ca
mahātmanaḥ
saṁvādam
imam
aśrauṣam
adbhutam
romaharṣaṇam
18.74
vyāsaprasādāc
chrutavān
etad
guhyam
ahaṁ
param
yogaṁ
yogeśvarāt
kṛṣṇāt
sākṣāt
kathayataḥ
svayam
18.75
rājan
saṁsmṛtya
saṁsmṛtya
saṁvādam
imam
adbhutam
keśavārjunayoḥ
puṇyaṁ
hṛṣyāmi
ca
muhur
muhuḥ
18.76
tac
ca
saṁsmṛtya
saṁsmṛtya
rūpam
atyadbhutaṁ
hareḥ
vismayo
me
mahān
rājan
hṛṣyāmi
ca
punaḥ
punaḥ
18.77
yatra
yogeśvaraḥ
kṛṣṇo
yatra
pārtho
dhanurdharaḥ
tatra
śrīr
vijayo
bhūtir
dhruvā
nītir
matir
mama
18.78
