
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 01 %%%%%


 
    
     1.1

dhṛtarāṣṭra uvāca
dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ
māmakāḥ pāṇḍavāś cai 'va kim akurvata sañjaya 1.


 
     
     1.2

sañjaya uvāca
dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṁ vyūḍhaṁ duryodhanas tadā
ācāryam upasaṅgamya rājā vacanam abravīt 1.2


    
      1.3

paśyaitāṁ pāṇḍuputrāṇām ācārya mahatīṁ camūm
vyūḍhāṁ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā 1.3


     
     1.4

atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi
yuyudhāno virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ 1.4


   
    1.5

dhṛṣṭaketuś cekitānaḥ kāśirājaś ca vīryavān
purujit kuntibhojaś ca śaibyaś ca narapungavaḥ 1.5


    
       1.6

yudhāmanyuś ca vikrānta uttamaujāś ca vīryavān
saubhadro draupadeyāś ca sarva eva mahārathāḥ 1.6


      
        1.7

asmākaṁ tu viśiṣṭā ye tān nibodha dvijottama
nāyakā mama sainyasya saṁjñārthaṁ tān bravīmi te 1.7


    
      1.8

bhavān bhīṣmaś ca karṇaś ca kṛpaś ca samitiṁjayaḥ
aśvatthāmā vikarṇaś ca saumadattis tathai 'va ca 1.8

      
     1.9

anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ 1.9


    
      1.10

aparyāptaṁ tad asmākaṁ balaṁ bhīṣmābhirakṣitam
paryāptaṃ tv idam eteṣāṁ balaṁ bhīmābhirakṣitam 1.10


    
       1.11

ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgam avasthitāḥ
bhīṣmam evā  'bhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi 1.11

%%%%% The Sounding of the Conchshells %%%%%


    
       1.12

tasya sañjanayan harṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ
siṃhanādaṃ vinadyocchaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān 1.12


    
     1.13

tataḥ śaṅkhāś ca bheryaś ca paṇavānakagomukhāḥ
sahasai  'vā  'bhyahanyanta sa śabdas tumulo 'bhavat 1.13


     
       1.14

tataḥ śvetair hayair yukte mahati syandane sthitau
mādhavaḥ pāṇḍavaś cai 'va divyau śaṅkhau pradaghmatuḥ 1.14


    
       1.15

pāñcajanyaṁ hṛṣīkeśo devadattaṁ dhanañjayaḥ
pauṇḍraṁ dadhmau mahāśaṅkhaṁ bhīmakarmā vṛkodaraḥ 1.15


    
     1.16

anantavijayaṁ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
nakulaḥ sahadevaś ca sughoṣamaṇipuṣpakau 1.16


     
     1.17

kāśyaś ca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ
dhṛṣṭadyumno virāṭaś ca sātyakiś cā 'parājitaḥ 1.17


    
      1.18

drupado draupadeyāś ca sarvaśaḥ pṛthivīpate
saubhadraś ca mahābāhuḥ śaṅkhān dadhmuḥ pṛthakpṛthak 1.18


     
       1.19

sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṁ hṛdayāni vyadārayat
nabhaś ca pṛthivīṁ cai 'va tumulo vyanunādayan 1.19


%%%%% Arjuna Surveys the Two Armies %%%%%

   
      1.20

atha vyavasthitān dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān  kapidhvajaḥ
pravṛtte śastrasaṁpāte dhanur udyamya pāṇḍavaḥ 1.20


    
        1.21

hṛṣīkeśaṁ tadā vākyam idam āha mahīpate
senayor ubhayor madhye rathaṁ sthāpaya me 'cyuta 1.21


 ‌ 
      1.22

yāvad etān nirikṣehaṁ yoddhukāmān avasthitān
kair mayā saha yoddhavyam asmin raṇasamudyame 1.22


    
     1.23

yotsyamānān avekṣe 'haṁ ya ete 'tra samāgatāḥ
dhārtarāṣṭrasya durbuddher yuddhe priyacikīrṣavaḥ 1.23


 
    
     1.24

Sañjaya Uvāca:
evam ukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata
senayor ubhayor madhye sthāpayitvā rathottamam 1.24


    
     1.25

bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṁ ca mahīkṣitām
uvāca pārtha paśyai 'tān samavetān kurūn iti 1.25


   
   1.26

tatrā  'paśyat sthitān pārthaḥ pitṛn atha pitāmahān
ācāryān mātulān bhrātṛn putrān pautrān sakhīṁs tathā 1.26


  
      1.27

śvaśurān suhṛdaś cai 'va senayor ubhayor api
tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān 1.27


   
         1.28

kṛpayā parayā 'viṣṭo viṣīdann idamabravīt
dṛṣṭve 'maṁ svajanaṁ kṛṣṇa yuyutsuṁ samupasthitam 1.28


      
       1.29

sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ ca pariśuṣyati
vepathuś ca śarīre me romaharṣaś ca jāyate 1.29


    
         1.30

gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāt tvak cai 'va paridahyate
na ca śaknomy avasthātuṁ bhramatī 'va ca me manaḥ 1.30


     
       1.31

nimittāni ca paśyāmi viparītāni keśava
na ca śreyo 'nupaśyāmi hatvā svajanam āhave 1.31


         
         1.32

na kāṅkṣe vijayaṁ kṛṣṇa na ca rājyaṁ sukhāni ca
kiṃ no rājyena govinda kiṁ bhogair jīvitena vā 1.32


       
        1.33

yeṣām arthe kāṅkṣitaṁ no rājyaṁ bhogāḥ sukhāni ca
ta ime 'vasthitā yuddhe prāṇāṁs tyaktvā dhanāni ca 1.33


     
       1.34

ācāryāḥ pitaraḥ putrās tathai 'va ca pitāmahāḥ
mātulāḥ śvaśurāḥ pautrāḥ śyālāḥ sambandhinas tathā 1.34


    
        1.35

etān na hantum icchhāmi ghnato 'pi madhusūdana
api trailokyarājyasya hetoḥ kiṁ nu mahīkṛte 1.35


     
   1.36

nihatya dhārtarāṣṭrān naḥ kā prītiḥ syāj janārdana
pāpam evā 'śrayed asmān hatvai 'tān ātatāyinaḥ 1.36


    
         1.37

tasmān nā 'rhā vayaṃ hantuṁ dhārtarāṣṭrān svabāndhavān
svajanaṁ hi kathaṁ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava 1.37


    
       1.38

yady apy ete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ
kulakṣayakṛtaṁ doṣaṁ mitradrohe ca pātakam 1.38


    
     1.39

kathaṁ na jñeyam asmābhiḥ pāpād asmān nivartitum
kulakṣayakṛtaṁ doṣaṁ prapaśyadbhir janārdana 1.39


    
      1.40

kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnam adharmo 'bhibhavaty uta 1.40


   
       1.41

adharmābhibhavāt kṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ
strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṁkaraḥ 1.41


     
      1.42

saṅkaro narakāyai 'va kulaghnānāṃ kulasya ca
patanti pitaro hy eṣāṁ luptapiṇḍodakakriyāḥ 1.42


   
      1.43

doṣair etaiḥ kulaghnānāṁ varṇasaṁkarakārakaiḥ
utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāś ca śāśvatāḥ 1.43


   
     1.44

utsannakuladharmāṇāṁ manuṣyāṇāṁ janārdana
narake niyataṁ vāso bhavatī  'ty anuśuśruma 1.44


      
     1.45

aho bata mahat pāpaṁ kartuṁ vyavasitā vayam
yad rājyasukhalobhena hantuṁ svajanam udyatāḥ 1.45


   
       1.46

yadi mām apratīkāram aśastraṁ śastrapāṇayaḥ
dhārtarāṣṭrā raṇe hanyus tan me kṣemataraṁ bhavet 1.46


 
    
      1.47

Saṅjaya uvāca
evam uktvā 'rjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat
visṛjya saśaraṁ cāpaṁ śokasaṁvignamānasaḥ 1.47


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 02 %%%%%


 
   
    

sañjaya uvāca: 
taṁ tathā kṛpayā  'viṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam
viṣīdantam idaṁ vākyam uvāca madhusūdanaḥ 2.1


    
  

śrībhagavān uvāca: 
kutas tvā kaśmalam idaṁ viṣame samupasthitam
anāryajuṣṭam asvargyam akīrtikaram arjuna 2.2

      
     

klaibyaṁ mā sma gamaḥ pārtha nai 'tat tvayy upapadyate
kṣudraṁ hṛdayadaurbalyaṁ tyaktvo  'ttiṣṭha parantapa 2.3


 
      
     

arjuna uvāca: 
kathaṁ bhīṣmam ahaṁ sāṁkhye droṇaṁ ca madhusūdana
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāv arisūdana 2.4

       
      

gurūn ahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṁ bhaikṣyam apī ’ha loke
hatvā ’rthakāmaṁs tu gurun ihai ’va bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān 2.5

          
        

na cai ’tad vidmaḥ kataran no garīyo yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ
yān eva hatvā na jijīviṣāmas te ’vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ 2.6

    
          

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṁ dharmasaṁmūḍhacetāḥ
yac chreyaḥ syān niścitaṁ brūhi tan me śiṣyaste ’haṁ śādhi māṁ tvāṁ prapannam 2.7

     
      

na hi prapaśyāmi mamā ’panudyād yac chokam ucchoṣaṇam indriyāṇām
avāpya bhūmāv asapatnam ṛddhaṁ rājyaṁ surāṇām api cā ’dhipatyam 2.8

 
    
        

sañjaya uvāca: 
evam uktvā hṛṣīkeśaṁ guḍākeśaḥ paraṁtapaḥ
na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṁ babhūva ha 2.9

    
    

tam uvāca hṛṣīkeśaḥ prahasann iva bhārata
senayor ubhayor madhye viṣīdantam idaṁ vacaḥ 2.10



   
    

śrībhagavān uvāca: 
aśocyān anvaśocas tvaṁ prajñāvādāṁś ca bhāṣase
gatāsūn agatāsūṁś ca nā ’nuśocanti paṇḍitāḥ 2.11

        
        

na tv evā ’haṁ jātu nā ’saṁ na tvaṁ neme janādhipāḥ
na cai ’va na bhaviṣyāmaḥ sarve vayam ataḥ param 2.12

     
     

dehino  ‘smin yathā dehe kaumāraṁ yauvanaṁ jarā
tathā dehāntaraprāptir dhīras tatra na muhyati 2.13


   
   

mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyino ’nityās tāṁs titikṣasva bhārata 2.14


      
     

yaṁ hi na vyathayanty ete puruṣaṁ puruṣarṣabha
samaduḥkhasukhaṁ dhīraṁ so ’mṛtatvāya kalpate 2.15

      
   

nā ’sato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
ubhayor api dṛṣṭo ’ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ 2.16

      
    

avināśi tu tad viddhi yena sarvam idaṁ tatam
vināśam avyayasyā ’sya na kaścit kartum arhati 2.17

     
    

antavanta ime dehā nityasyo ’ktāḥ śarīriṇaḥ
anāśino ’prameyasya tasmād yudhyasva bhārata 2.18

       
         

ya enaṁ vetti hantāraṁ yaś cai ’naṁ manyate hatam
ubhau tau na vijānīto nā ’yaṁ hanti na hanyate 2.19


           
         

na jāyate mriyate vā kadācin nā ’yaṁ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ
ajo nityaḥ śāśvato ’yaṁ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre 2.20


    
         

vedā ’vināśinaṁ nityaṁ ya enam ajam avyayam
kathaṁ sa puruṣaḥ pārtha kaṁ ghātayati hanti kam 2.21


       
         

vāsāṁsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro ’parāṇi
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāni anyāni saṁyāti navāni dehī 2.22


      
       

nai ’naṁ chindanti śastrāṇi nai ’naṁ dahati pāvakaḥ
na cai ’naṁ kledayanty āpo na śoṣayati mārutaḥ 2.23


   
     

acchedyo ’yam adāhyo ’yam akledyo ’śoṣya eva ca
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇur acalo ’yaṁ sanātanaḥ 2.24


 
    

avyakto ’yam acintyo ’yam avikaryo ’yam ucyate
tasmād evaṁ viditvai ’naṁ nā ’nuśocitum arhasi 2.25


       
      

atha cai ’naṁ nityajātaṁ nityaṁ vā manyase mṛtam
tathā ’pi tvaṁ mahābāho nai ’vaṁ śocitum arhasi 2.26


       
     

jātasya hi dhruvo mṛtyur dhruvaṁ janma mṛtasya ca
tasmād aparihārye ’rthe na tvaṁ śocitum arhasi 2.27


    
     

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata
avyaktanidhanāny eva tatra kā paridevanā 2.28


     
        

āścaryavat paśyati kaścid enam āścaryavad vadati tathai ’va cā ’nyaḥ
āścaryavac cai ’nam anyaḥ śṛṇoti śrutvā ’py enaṁ veda na cai ’va kaścit 2.29


     
      

dehī nityam avadhyo ’yaṁ dehe sarvasya bhārata
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṁ śocitum arhasi 2.30


    
     

svadharmam api cā ’vekṣya na vikampitum arhasi
dharmyād dhi yuddhāc chreyo ’nyat kṣatriyasya na vidyate 2.31


   
      

yadṛcchayā co ’papannaṁ svargadvāram apāvṛtam
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddham īdṛśam 2.32


      
       

atha cet tvam imaṁ dharmyaṁ saṅgrāmaṁ na kariṣyasi
tataḥ svadharmaṁ kīrtiṁ ca hitvā pāpam avāpsyasi 2.33


     
   

akīrtiṁ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te 'vyayām
saṁbhāvitasya cākīrtir maraṇāt atiricyate 2.34


    
        

bhayād raṇād uparataṁ maṁsyante tvāṁ mahārathāḥ
yeṣāṁ ca tvaṁ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam 2.35


   
       

avācyavādāṁś ca bahūn vadiṣyanti tavā ’hitāḥ
nindantas tava sāmarthyaṁ tato duḥkhataraṁ nu kim 2.36


        
     

hato vā prāpsyasi svargaṁ jitvā vā bhokṣyase mahīm
tasmād uttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ 2.37


     
      

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau
tato yuddhāya yujyasva nai ’vaṁ pāpam avāpsyasi 2.38


      
       

eṣā te ’bhihitā sāṅkhye buddhir yoge tv imāṁ śṛṇu
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṁ prahāsyasi 2.39


    
      

ne ’hā ’bhikramanāśo ’sti pratyavāyo na vidyate
svalpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt 2.40


   
    

vyavasāyātmikā buddhir eke ’ha kurunandana
bahuśākhā hy anantāś ca buddhayo ’vyavasāyinām 2.41


    
     

yām imāṁ puṣpitāṁ vācaṁ pravadanty avipaścitaḥ
vedavādaratāḥ pārtha nā ’nyad astī ’ti vādinaḥ 2.42


   
    

kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām
kriyāviśeṣabahulāṁ bhogaiśvaryagatiṁ prati 2.43


  
      

bhogaiśvaryaprasaktānāṁ tayā ’pahṛtacetasām
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate 2.44


    
     

traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavā ’rjuna
nirdvandvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān 2.45


    
     

yāvān artha udapāne sarvataḥ saṁplutodake
tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ 2.46


    
     

karmaṇy evā ’dhikāras te mā phaleṣu kadācana
mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgo 'stv akarmaṇi 2.47


      
       

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā dhanañjaya
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṁ yoga ucyate 2.48


    
     

dūreṇa hy avaraṁ karma buddhiyogād dhanañjaya
buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ 2.49


    
      

buddhiyukto jahātī ’ha ubhe sukṛtaduṣkṛte
tasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam 2.50


      
    

karmajaṁ buddhiyuktā hi phalaṁ tyaktvā manīṣiṇaḥ
janmabandhavinirmuktāḥ padaṁ gacchhanty anāmayam 2.51


    
       

yadā te mohakalilaṁ buddhir vyatitariṣyati
tadā gantāsi nirvedaṁ śrotavyasya śrutasya ca 2.52


     
    

śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā
samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasi 2.53


 
     
       

arjuna uvāca: 
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava
sthitadhīḥ kiṁ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim 2.54



    
    

śrībhagavān uvāca: 
prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān
ātmany evā ’tmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñas tadocyate 2.55


   
   

duḥkheṣv anudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīr munir ucyate 2.56


   
       

yaḥ sarvatrā ’nabhisnehas tattatprāpya śubhāśubham
nā ’bhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.57


     
    

yadā saṁharate cā ’yaṁ kūrmo ’ṅgānī ’va sarvaśaḥ
indriyāṇī ’ndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.58


    
      

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ
rasavarjaṁ raso ’py asya paraṁ dṛṣṭvā nivartate 2.59


     
      

yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṁ manaḥ 2.60


      
       

tāni sarvāṇi saṁyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasye indriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.61


   
    

dhyāyato viṣayān puṁsaḥ saṅgas teṣū ’pajāyate
saṅgāt saṁjāyate kāmaḥ kāmāt krodho ’bhijāyate 2.62


   
   

krodhād bhavati saṁmohaḥ saṁmohāt smṛtivibhramaḥ
smṛtibhraṁśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati 2.63


  
   

rāgadveṣaviyuktais tu viṣayān indriyaiś caran
ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati 2.64


   
     

prasāde sarvaduḥkhānāṁ hānir asyo ’pajāyate
prasannacetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate 2.65


     
      

nā ’sti buddhir ayuktasya na cā ’yuktasya bhāvanā
na cā ’bhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham 2.66.


     
     

indriyāṇāṁ hi caratāṁ yan mano ’nuvidhīyate
tad asya harati prajñāṁ vāyur nāvam ivā ’mbhasi 2.67


    
    

tasmād yasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ
indriyāṇī ’ndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.68


      
        

yā niśā sarvabhūtānāṁ tasyāṁ jāgarti saṁyamī
yasyāṁ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ 2.69


    
         

āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṁ samudram āpaḥ praviśanti yadvat
tadvat kāmā yaṁ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī 2.70


     
     

vihāya kāmān yaḥ sarvān pumāṁś carati niḥspṛhaḥ
nirmamo nirahañkāraḥ sa śāntim adhigacchhati 2.71


       
   

eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha nai ’nāṁ prāpya vimuhyati
sthitvā ’syām antakāle ’pi brahmanirvāṇam ṛcchati 2.72


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 03 %%%%%
 


 
    
         3.1

arjuna uvāca
jyāyasī cet karmaṇas te matā buddhir janārdana
tat kiṁ karmaṇi ghore māṁ niyojayasi keśava 3.1


     
      

vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṁ mohayasīva me
tad ekaṁ vada niścitya yena śreyoham āpnuyām 3.2


 
     
     

śrībhagavān uvāca
lokesmin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha
jñānayogena sāṅkhyānāṁ karmayogena yoginām 3.3


   
      

na karmaṇām anārambhān naiṣkarmyaṁ puruṣośnute
na ca saṁnyasanād eva siddhiṁ samadhigacchati 3.4


     
      

na hi kaścit kṣaṇam api jātu tiṣṭhaty akarmakṛt
kāryate hy avaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijair guṇaiḥ 3.5


      
     

karmendriyāṇi saṁyamya ya āste manasā smaran
indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate 3.6


   
     

yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhaterjuna
karmaindriyaiḥ karmayogam asaktaḥ sa viśiṣyate 3.7


       
      

niyataṁ kuru karma tvaṁ karma jyāyo hy akarmaṇaḥ
śarīrayātrāpi ca te na prasiddhyed akarmaṇaḥ 3.8


   
      

yajñārthāt karmaṇonyatra lokoyaṁ karmabandhanaḥ
tadarthaṁ karma kaunteya muktasaṅgaḥ samācara 3.9


     
    

sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ
anena prasaviṣyadhvam eṣa vostv iṣṭakāmadhuk 3.10


     
     

devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ
parasparaṁ bhāvayantaḥ śreyaḥ param avāpsyatha 3.11


     
       

iṣṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajñabhāvitāḥ
tair dattān apradāyaibhyo yo bhuṅkte stena eva saḥ 3.12


    
       

yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥ
bhuñjate te tv aghaṁ pāpā ye pacanty ātmakāraṇāt 3.13


   
     

annād bhavanti bhūtāni parjanyād annasaṁbhavaḥ
yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ 3.14


    
      

karma brahmodbhavaṁ viddhi brahmākṣarasamudbhavam
tasmāt sarvagataṁ brahma nityaṁ yajñe pratiṣṭhitam 3.15


     
      

evaṁ pravartitaṁ cakraṁ nānuvartayatīha yaḥ
aghāyur indriyārāmo moghaṁ pārtha sa jīvati 3.16


   
       

yas tv ātmaratir eva syād ātmatṛptaś ca mānavaḥ
ātmany eva ca santuṣṭas tasya kāryaṁ na vidyate 3.17


     
     

naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana
na cāsya sarvabhūteṣu kaścid arthavyapāśrayaḥ 3.18


     
     

tasmād asaktaḥ satataṁ kāryaṁ karma samācara
asakto hy ācaran karma param āpnoti pūruṣaḥ 3.19


    
   

karmaṇaiva hi saṁsiddhim āsthitā janakādayaḥ
lokasaṁgraham evāpi saṁpaśyan kartum arhasi 3.20


   
     

yadyad ācarati śreṣṭhas tattad evetaro janaḥ
sa yat pramāṇaṁ kurute lokas tad anuvartate 3.21


       
      

na me pārthāsti kartavyaṁ triṣu lokeṣu kiṁcana
nānavāptam avāptavyaṁ varta eva ca karmaṇi 3.22


      
      

yadi hy ahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇy atandritaḥ
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ 3.23



%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 04 %%%%%




    
   

śrībhagavān uvāca: imaṁ vivasvate yogaṁ proktavān aham avyayam
vivasvān manave prāha manur ikṣvākavebravīt 4.1


    
      

evaṁ paramparāprāptam imaṁ rājarṣayo viduḥ
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ paraṁtapa 4.2


       
      

sa evāyaṁ mayā tedya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ
bhaktosi me sakhā ceti rahasyaṁ hy etad uttamam 4.3


 
      
   

arjuna uvāca
aparaṁ bhavato janma paraṁ janma vivasvataḥ
katham etad vijānīyāṁ tvam ādau proktavān iti 4.4



      
       

Śrībhagavānuvāca: 
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna
tāny ahaṁ veda sarvāṇi na tvaṁ vettha parantapa 4.5


    
   

ajopi sann avyayātmā bhūtānām īśvaropi san
prakṛtiṁ svām adhiṣṭhāya saṁbhavāmy ātmamāyayā 4.6


      
   

yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati bhārata
abhyutthānam adharmasya tadātmānaṁ sṛjāmy aham 4.7


     
    

paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkṛtām
dharmasaṁsthāpanārthāya saṁbhavāmi yuge yuge 4.8


        
      

janma karma ca me divyam evaṁ yo vetti tattvataḥ
tyaktvā dehaṁ punarjanma naiti mām eti sorjuna 4.9


   
    

vītarāgabhayakrodhā manmayā mām upāśritāḥ
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvam āgatāḥ 4.10


      
     

ye yathā māṁ prapadyante tāṁs tathaiva bhajāmy aham
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ 4.11


      
      

kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha devatāḥ
kṣipraṁ hi mānuṣe loke siddhir bhavati karmajā 4.12


    
    

cāturvarṇyaṁ mayā sṛṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥ
tasya kartāram api māṁ viddhy akartāram avyayam 4.13


        
      

na māṁ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā
iti māṁ yobhijānāti karmabhir na sa badhyate 4.14


      
      

evaṁ jñātvā kṛtaṁ karma pūrvair api mumukṣubhiḥ
kuru karmaiva tasmāt tvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kṛtam 4.15


     
     

kiṁ karma kimakarmeti kavayopy atra mohitāḥ
tat te karma pravakṣyāmi yaj jñātvā mokṣyaseśubhāt 4.16


      
     

karmaṇo hy api boddhavyaṁ boddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ
akarmaṇaś ca boddhavyaṁ gahanā karmaṇo gatiḥ 4.17


      
     

karmaṇy akarma yaḥ paśyed akarmaṇi ca karma yaḥ
sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt 4.18


    
    

yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṁkalpavarjitāḥ
jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ tam āhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ 4.19


    
    

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatṛpto nirāśrayaḥ
karmaṇy abhipravṛttopi naiva kiṁcit karoti saḥ 4.20


  
     

nirāśīr yatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ
śārīraṁ kevalaṁ karma kurvan nāpnoti kilbiṣam 4.21


   
      

yadṛcchālābhasaṁtuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ
samaḥ siddhāv asiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate 4.22


   
    

gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ
yajñāyācarataḥ karma samagraṁ pravilīyate 4.23


     
    

brahmārpaṇaṁ brahma havir brahmāgnau brahmaṇā hutam
brahmaiva tena gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā 4.24


    
   

daivam evāpare yajñaṁ yoginaḥ paryupāsate
brahmāgnāv apare yajñaṁ yajñenaivopajuhvati 4.25


   
   

śrotrādīnīndriyāṇy anye saṁyamāgniṣu juhvati
śabdādīn viṣayān anya indriyāgniṣu juhvati 4.26


   
   

sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare
ātmasaṁyamayogāgnau juvhati jñānadīpite 4.27


  
   

dravyayajñās tapoyajñā yogayajñās tathāpare
svādhyāyajñānayajñāś ca yatayaḥ saṁśitavratāḥ 4.28


     
   

apāne juvhati prāṇaṁ prāṇepānaṁ tathāpare
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ 4.29


    
   

apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juvhati
sarvepy ete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ 4.30


    
    

yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam
nāyaṁ lokosty ayajñasya kutonyaḥ kurusattama 4.31


      
    

evaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe
karmajān viddhi tān sarvān evaṁ jñātvā vimokṣyase 4.32


  
     

śreyān dravyamayād yajñāj jñānayajñaḥ paraṁtapa
sarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñāne parisamāpyate 4.33


    
    

tad viddhi praṇipātena paripraśnena sevayā
upadekṣyanti te jñānaṁ jñāninas tattvadarśinaḥ 4.34


     
    

yaj jñātvā na punar moham evaṁ yāsyasi pāṇḍava
yena bhūtāny aśeṣeṇa drakṣyasy ātmany atho mayi 4.35


     
    

api ced asi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ
sarvaṁ jñānaplavenaiva vṛjinaṁ santariṣyasi 4.36


  
    

yathaidhāṁsi samiddhognir bhasmasāt kuruterjuna
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasāt kurute tathā 4.37


      
    

na hi jñānena sadṛśaṁ pavitram iha vidyate
tat svayaṁ yogasaṁsiddhaḥ kālenātmani vindati 4.38


    
    

śraddhāvāṁl labhate jñānaṁ tatparaḥ saṁyatendriyaḥ
jñānaṁ labdhvā parāṁ śāntim acireṇādhigacchati 4.39


   
       

ajñaś cāśraddadhānaś ca saṁśayātmā vinaśyati
nāyaṁ lokosti na paro na sukhaṁ saṁśayātmanaḥ 4.40


  
     

yogasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasaṁchinnasaṁśayam
ātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanaṁjaya 4.41


   
    

tasmād ajñānasañbhūtaṁ hṛtsthaṁ jñānāsinātmanaḥ
chittvainaṁ saṁśayaṁ yogam ātiṣṭhottiṣṭha bhārata 4.42
 
 
 

%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 05 %%%%%

 


  
      
      

arjuna uvāca
saṁnyāsaṁ karmaṇāṁ kṛṣṇa punar yogaṁ ca śaṁsasi
yac chreya etayor ekaṁ tan me brūhi suniścitam 5.1



   
    

śrībhagavān uvāca
saṁnyāsaḥ karmayogas ca niḥśreyasakarāv ubhau
tayos tu karmasaṁnyāsāt karmayogo viśiṣyate 5.2


        
      

jñeyaḥ sa nityasaṁnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati
nirdvandvo hi mahābāho sukhaṁ bandhāt pramucyate 5.3


     
    

sāṁkhyayogau pṛthag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ
ekam apy āsthitaḥ samyag ubhayor vindate phalam 5.4


     
          

yat  sāṁkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tad yogair api gamyate
ekaṁ sāṁkhyaṁ ca yogaṁ ca yaḥ paśyati sa paśyati  5.5


   
    

saṁnyāsas tu mahābāho duḥkham āptum ayogataḥ
yogayukto munir brahma nacireṇādhigacchati 5.6


    
     

yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ
sarvabhūtātmabhūtātmā kurvann api na lipyate 5.7


     
‌  

naiva kiṁcit karomīti yukto manyeta tattvavit
paśyañ śṛṇvan spṛśañ jighrann aśnan gacchan svapañ śvasan 5.8


  
     

pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api
indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan 5.9


      
      

brahmaṇy ādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥ
lipyate na sa pāpena padmapatram ivāmbhasā 5.10

    
      

kāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api
yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṁ tyaktvātmaśuddhaye 5.11


     
      

yuktaḥ karmaphalaṁ tyaktvā śāntim āpnoti naiṣṭhikīm
ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate 5.12


     
       

sarvakarmāṇi manasā saṁnyasyāste sukhaṁ vaśī
navadvāre pure dehī naiva kurvan na kārayan 5.13


       
     

na kartṛtvaṁ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ
na karmaphalasaṁyogaṁ svabhāvas tu pravartate 5.14


      
       

nādatte kasyacit pāpaṁ na caiva sukṛtaṁ vibhuḥ
ajñānenāvṛtaṁ jñānaṁ tena muhyanti jantavaḥ 5.15


     
    

jñānena tu tad ajñānaṁ yeṣāṁ nāśitam ātmanaḥ
teṣām ādityavaj jñānaṁ prakāśayati tat param 5.16


‌ 
   

tadbuddhayas tadātmānas tanniṣṭhās tatparāyaṇāḥ
gacchanty apunarāvṛttiṁ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ 5.17


    
       

vidyāvinayasaṁpanne brāhmaṇe gavi hastini
śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ 5.18


       
        

ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ
nirdoṣaṁ hi samaṁ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ 5.19


     
    

na prahṛṣyet priyaṁ prāpya nodvijet prāpya cāpriyam
sthirabuddhir asaṁmūḍho brahmavid brahmaṇi sthitaḥ 5.20


    
    

bāhyasparśeṣv asaktātmā vindaty ātmani yat sukham
sa brahmayogayuktātmā sukham akṣayam aśnute 5.21


       
       

ye hi saṁsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te
ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ 5.22


    
        

śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prāk śarīravimokṣaṇāt
kāmakrodhodbhavaṁ vegaṁ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ 5.23


  
     

yontaḥsukhontarārāmas tathāntarjyotir eva yaḥ
sa yogī brahmanirvāṇaṁ brahmabhūtodhigacchati 5.24


   
     

labhante brahmanirvāṇam ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ
chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ 5.25


   
     

kāmakrodhaviyuktānāṁ yatīnāṁ yatacetasām
abhito brahmanirvāṇaṁ vartate viditātmanām 5.26


   
     

sparśān kṛtvā bahir bāhyāṁś cakṣuś caivāntare bhruvoḥ
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau 5.27


 
       

yatendriyamanobuddhirmunir mokṣaparāyaṇaḥ
vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ 5.28


   
      

bhoktāraṁ yajñatapasāṁ sarvalokamaheśvaram
suhṛdaṁ sarvabhūtānāṁ jñātvā māṁ śāntim ṛcchati 5.29




%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 06 %%%%%

 

 

      
         

śrībhagavān uvāca
anāśritaḥ karmaphalaṁ kāryaṁ karma karoti yaḥ
sa saṁnyāsī ca yogī ca na niragnir na cākriyaḥ 6.1


      
      

yam sannyāsam iti prāhuḥ  yogam tam viddhi pāṇḍava
na hi asannyasta saṁkalpaḥ yogī bhavati kaścana 6.2


   
     

ārurukṣor muner yogaṁ karma kāraṇam ucyate
yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇam ucyate 6.3


     
   

yadā hi nendriyārtheṣu na karmasv anuṣajjate
sarvasaṁkalpasaṁnyāsī yogārūḍhas tadocyate 6.4


  
     

uddhared ātmanātmānaṁ nātmānam avasādayet
ātmaiva hy ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ 6.5


   
     

bandhur ātmātmanas tasya yenātmaivātmanā jitaḥ
anātmanas tu śatrutve vartetātmaiva śatruvat 6.6


    
    

jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ 6.7


   
     

jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ
yukta ity ucyate yogī sama loṣṭrāśmakāñcanaḥ 6.8


 
     

suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu
sādhuṣv api ca pāpeṣu samabuddhir viśiṣyate 6.9


     
    

yogī yuñjīta satatam ātmānaṁ rahasi sthitaḥ
ekākī yatacittātmā nirāśīr aparigrahaḥ 6.10


    
    

śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiram āsanam ātmanaḥ
nātyucchritaṁ nātinīcaṁ cailājinakuśottaram 6.11


    
   

tatraikāgraṁ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ
upaviśyāsane yuñjyād yogam ātmaviśuddhaye 6.12


    
     

samaṁ kāyaśirogrīvaṁ dhārayann acalaṁ sthiraḥ
saṁprekṣya nāsikāgraṁ svaṁ diśaś cānavalokayan 6.13


   
       

praśāntātmā vigatabhīr brahmacārivrate sthitaḥ
manaḥ saṁyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ 6.14


    
    

yuñjann evaṁ sadātmānaṁ yogī niyatamānasaḥ
śāntiṁ nirvāṇaparamāṁ matsaṁsthām adhigacchati 6.15


    
       

nātyaśnatas tu yogosti na caikāntam anaśnataḥ
na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna 6.16


    
     

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā 6.17


   
      

yadā viniyataṁ cittam ātmany evāvatiṣṭhate
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ity ucyate tadā 6.18


      
     

yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā
yogino yatacittasya yuñjato yogam ātmanaḥ 6.19


    
     

yatroparamate cittaṁ niruddhaṁ yogasevayā
yatra caivātmanātmānaṁ paśyann ātmani tuṣyati 6.20


   
       

sukham ātyantikaṁ yat tad buddhi grāhyam atīndriyam
vetti yatra na caivāyaṁ sthitaś calati tattvataḥ 6.21


       
      

yaṁ labdhvā cāparaṁ lābhaṁ manyate nādhikaṁ tataḥ
yasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate 6.22


 ‌  
     

taṁ vidyād.h duḥkhasaṁyogaviyogaṁ yogasaṁjñitam


  
    

saṅkalpaprabhavān kāmāṁs tyaktvā sarvān aśeṣataḥ
manasaivendriyagrāmaṁ viniyamya samantataḥ 6.24


 ‌  
       

śanaiḥ śanair uparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā
ātmasaṁsthaṁ manaḥ kṛtvā na kiṁcid api cintayet 6.25


    
     

yato yato niścarati manaś cañcalam asthiram
tatas tato niyamyaitad ātmany eva vaśaṁ nayet 6.26


    
    

praśāntamanasaṁ hy enaṁ yoginaṁ sukham uttamam
upaiti śāntarajasaṁ brahmabhūtam akalmaṣam 6.27


    
    

yuñjann evaṁ sadātmānaṁ yogī vigatakalmaṣaḥ
sukhena brahmasaṁsparśam atyantaṁ sukham aśnute 6.28


    
     

sarvabhūtastham ātmānaṁ sarvabhūtāni cātmani
īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ 6.29


        
         

yo mā paśyati sarvatra sarvaṁ ca mayi paśyati
tasyāhaṁ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati 6.30


    
       

sarvabhūtasthitaṁ yo māṁ bhajaty ekatvam āsthitaḥ
sarvathā vartamānopi sa yogī mayi vartate 6.31


     
          

ātmaupamyena sarvatra samaṁ paśyati yorjuna
sukhaṁ vā yadi vā duḥkhaṁ sa yogī paramo mataḥ 6.32


  
     
      

arjuna uvāca
yaḥ ayam yogaḥ tvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana
etasya aham na paśyāmi cañcalatvāt sthitim sthirām 6.33


     ‌ 
      

cañcalaṁ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham
tasyāhaṁ nigrahaṁ manye vāyor iva suduṣkaram 6.34


 
     
       

śrībhagavān uvāca
asañśayaṁ mahābāho mano durnigrahaṁ calam
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate 6.35


      
     

asaṁyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ
vaśyātmanā tu yatatā śakyovāptum upāyataḥ 6.36


  
   
       

arjuna uvāca
ayatiḥ śraddhayopeto yogāc calitamānasaḥ
aprāpya yogasaṁsiddhiṁ kāṁ gatiṁ kṛṣṇa gacchati 6.37


  
      

kacchin nobhayavibhraṣṭaś chinnābhram iva naśyati
apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi 6.38


    
      

etan me saṁśayaṁ kṛṣṇa chettum arhasy aśeṣataḥ
tvadanyaḥ saṁśayasyāsya chettā na hy upapadyate 6.39


 
     
  ‌    

śrībhagavān uvāca
pārtha naiveha nāmutra vināśas tasya vidyate
na hi kalyāṇakṛt kaścid durgatiṁ tāta gacchati 6.40


     
     

prāpya puṇyakṛtāṁ lokān uṣitvā śāśvatīḥ samāḥ
śucīnāṁ śrīmatāṁ gehe yogabhraṣṭobhijāyate 6.41


     
      

athavā yoginām eva kule bhavati dhīmatām
etad dhi durlabhataraṁ loke janma yad īdṛśam 6.42


     
       

tatra taṁ buddhisaṁyogaṁ labhate paurvadehikam
yatate ca tato bhūyaḥ saṁsiddhau kurunandana 6.43


     
    

pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hy avaśopi saḥ
jijñāsur api yogasya śabdabrahmātivartate 6.44


   
     

prayatnād yatamānas tu yogī saṁśuddhakilbiṣaḥ
anekajanmasaṁsiddhas tato yāti parāṁ gatim 6.45


    
     

tapasvibhyodhiko yogī jñānibhyopi matodhikaḥ
karmibhyaś cādhiko yogī tasmād yogī bhavārjuna 6.46


   
         

yoginām api sarveṣāṁ madgatenāntarātmanā
śraddhāvān bhajate yo māṁ sa me yuktatamo mataḥ 6.47




%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 07 %%%%%

 

 
  
    
       

śrībhagavān uvāca
mayy āsaktamanāḥ pārtha yogaṁ yuñjan madāśrayaḥ
asaṁśayaṁ samagraṁ māṁ yathā jñāsyasi tac chṛṇu  7.1


     
    

jñānaṁ tehaṁ savijñānam idaṁ vakṣyāmy aśeṣataḥ
yaj jñātvā neha bhūyo.anyaj jñātavyam avaśiṣyate 7.2


    
      

manuṣyāṇāṁ sahasreṣu kaścid yatati siddhaye
yatatām api siddhānāṁ kaścin māṁ vetti tattvataḥ 7.3


       
      

bhūmir āponalo vāyuḥ khaṁ mano buddhir eva ca
ahaṁkāra itīyaṁ me bhinnā prakṛtir aṣṭadhā 7.4


      
      

apareyam itas tvanyāṁ prakṛtiṁ viddhi me parām
jīvabhūtāṁ mahābāho yayedaṁ dhāryate jagat 7.5


   
      

etadyonīni bhūtāni sarvāṇīty upadhāraya
ahaṁ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā 7.6


    
       

mattaḥ parataraṁ nānyat kiṁcid asti dhanaṁjaya
mayi sarvam idaṁ protaṁ sūtre maṇigaṇā iva 7.7


     
       

raso.aham apsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ


      
     

puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṁ ca tejaś cāsmi vibhāvasau
jīvanaṁ sarvabhūteṣu tapa cāsmi tapasviṣu 7.9


      
   

bījaṁ māṁ sarvabhūtānāṁ viddhi pārtha sanātanam
buddhir buddhimatām asmi tejas tejasvinām aham  7.10


    
     

balaṁ balavatāṁ cāhaṁ kāmarāgavivarjitam
dharmāviruddho bhūteṣu kāmo.asmi bharatarṣabha  7.11.


      
         

ye caiva sātvikā bhāvā rājasās tāmasāś ca ye
matta eveti tān viddhi na tv ahaṁ teṣu te mayi 7.12


   
     

tribhir guṇamayair bhāvair ebhiḥ sarvam idaṁ jagat
mohitaṁ nābhijānāti mām ebhyaḥ param avyayam  7.13


       
       

daivī hy eṣā guṇamayī mama māyā duratyayā
mām eva ye prapadyante māyām etāṁ taranti te 7.14


       
    

na māṁ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ
māyayāpahṛtajñānā āsuraṁ bhāvam āśritāḥ 7.15


     
      

caturvidhā bhajante māṁ janāḥ sukṛtinorjuna
ārto jijñāsur arthārthī jñānī ca bharatarṣabha 7.16


    
        

teṣāṁ jñānī nityayukta ekabhaktir viśiṣyate
priyo hi jñāninotyartham ahaṁ sa ca mama priyaḥ  7.17


       
       

udārāḥ sarva evaite jñānī tv ātmaiva me matam
āsthitaḥ sa hi yuktātmā mām evānuttamāṁ gatim  7.18


     
      

bahūnāṁ janmanām ante jñānavān māṁ prapadyate
vāsudevaḥ sarvam iti sa mahātmā sudurlabhaḥ 7.19


  
       

kāmais tais tair hṛtajñānāḥ prapadyantenyadevatāḥ
taṁ taṁ niyamam āsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā  7.20


       
      

yo yo yāṁ yāṁ tanuṁ bhaktaḥ śraddhayārcitum icchati
tasya tasyācalāṁ śraddhāṁ tām eva vidadhāmy aham  7.21


    
       

sa tayā śraddhayā yuktas tasyārādhanam īhate
labhate ca tataḥ kāmān mayaivaḥ vihitān hi tān 7.22


    
      

antavat tu phalaṁ teṣāṁ tad bhavaty alpamedhasām
devān devayajo yānti madbhaktā yānti mām api 7.23


    
    

avyaktaṁ vyaktim āpannaṁ manyante mām abuddhayaḥ
paraṁ bhāvam ajānanto mamāvyayam anuttamam  7.24


     
     

nāhaṁ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ
mūḍhoyaṁ nābhijānāti loko mām ajam avyayam 7.25


     
         

vedāhaṁ samatītāni vartamānāni cārjuna
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṁ tu veda na kaścana 7.26


   
      

icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata
sarvabhūtāni saṁmohaṁ sarge yānti paraṁtapa 7.27


     
      

yeṣāṁ tv antagataṁ pāpaṁ janānāṁ puṇyakarmaṇām
te dvandvamohanirmuktā bhajante māṁ dṛḍhavratāḥ  7.28


    
       

jarāmaraṇamokṣāya mām āśritya yatanti ye
te brahma tad viduḥ kṛtsnam adhyātmaṁ karma  cākhilam 7.29


       
      

sādhibhūtādhidaivaṁ māṁ sādhiyajñaṁ ca ye viduḥ
prayāṇakālepi ca māṁ te vidur yuktacetasaḥ 7.30 

saadhibhūta1 adhidaivam2 mām3 saadhiyajñam4 ca5 ye6 viduḥ7
prayāṇa8 kāle9 api10 ca11 mām12 te13 viduḥ14 yuktacetasaḥ15 7.30 




%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 08 %%%%%


 
 
  
      
      

arjuna uvāca
kiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ kiṁ karma puruṣottama
adhibhūtaṁ ca kiṁ proktam adhidaivaṁ kim ucyate 8.1


    
      

adhiyajñaḥ kathaṁ kotra dehesmin madhusūdana
prayāṇakāle ca kathaṁ jñeyosi niyatātmabhiḥ 8.2


 
    
    

śrībhagavān uvāca
akṣaraṁ brahma paramaṁ svabhāvodhyātmam ucyate
bhūtabhāvodbhavakaro visargaḥ karmasaṁjñitaḥ 8.3


    
     

adhibhūtaṁ kṣaro bhāvaḥ puruṣaś cādhidaivatam
adhiyajñoham evātra dehe dehabhṛtāṁ vara 8.4


     
        

antakāle ca mām eva smaran muktvā kalevaram
yaḥ prayāti sa madbhāvaṁ yāti nāsty atra saṁśayaḥ 8.5


      
      

yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajaty ante kalevaram
taṁ tam evaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ 8.6


     
  

tasmāt sarveṣu kāleṣu mām anusmara yudhya ca
mayy arpitamanobuddhir mām evaiṣyasy asaṁśayaḥ 8.7


   
      

abhyāsayogayuktena cetasā nānyagāminā
paramaṁ puruṣaṁ divyaṁ yāti pārthānucintayan 8.8


 :  
  :     

kaviṁ purāṇam anuśāsitāraṁ aṇor aṇīyāṁsam anusmared yaḥ
sarvasya dhātāram acintyarūpaṁ ādityavarṇaṁ tamasaḥ parastāt 8.9


  :     
   :       

prayāṇakāle manasācalena bhaktyā yukto yogabalena caiva
bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak sa taṁ paraṁ puruṣam upaiti divyam 8.10


   :    
   :      

yad akṣaraṁ vedavido vadanti viśanti yad yatayo vītarāgāḥ
yad icchanto brahmacaryaṁ caranti tat te padaṁ saṁgraheṇa pravakṣye 8.11


      
    

sarvadvārāṇi saṁyamya mano hṛdi nirudhya ca
mūrdhny ādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yogadhāraṇām 8.12


   
        

om ity ekākṣaraṁ brahma vyāharan mām anusmaran
yaḥ prayāti tyajan dehaṁ sa yāti paramāṁ gatim 8.13


      
      

ananyacetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśaḥ
tasyāhaṁ sulabhaḥ pārtha nityayuktasya yoginaḥ 8.14


   
      

mām upetya punarjanma duḥkhālayam aśāśvatam
nāpnuvanti mahātmānaḥ saṁsiddhiṁ paramāṁ gatāḥ 8.15


  
       

ā brahmabhuvanāl lokāḥ punarāvartinorjuna
mām upetya tu kaunteya punarjanma na vidyate 8.16


  
     

sahasrayugaparyantam ahar yad brahmaṇo viduḥ
rātriṁ yugasahasrāntāṁ te.ahorātravido janāḥ 8.17


   
    

avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavanty aharāgame
rātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṁjñake 8.18


      
    

bhūtagrāmaḥ sa evāyaṁ bhūtvā bhūtvā pralīyate
rātryāgamevaśaḥ pārtha prabhavaty aharāgame 8.19


  
        

paras tasmāt tu bhāvonyovyaktovyaktāt sanātanaḥ
yaḥ sa sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati 8.20


    
        

avyaktokṣara ity uktas tam āhuḥ paramāṁ gatim
yaṁ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṁ mama 8.21


      
      

puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tv ananyayā
yasyāntaḥsthāni bhūtāni yena sarvam idaṁ tatam 8.22


     
       

yatra kāle tv anāvṛttim āvṛttiṁ caiva yoginaḥ
prayātā yānti taṁ kālaṁ vakṣyāmi bharatarṣabha 8.23


    
       

agnir jotir ahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam
tatra prayātā gacchanti brahma brahmavido janāḥ 8.24


     
      

dhūmo rātris tathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam
tatra cāndramasaṁ jyotir yogī prāpya nivartate 8.25


      
    

śuklakṛṣṇe gatī hy ete jagataḥ śāśvate mate
ekayā yāty anāvṛttim anyayāvartate punaḥ 8.26


      
     

naite sṛtī pārtha jānan yogī muhyati kaścana
tasmāt sarveṣu kāleṣu yogayukto bhavārjuna 8.27


    :     
   :      

vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva dāneṣu yat puṇyaphalaṁ pradiṣṭam
atyeti tat sarvam idaṁ viditvā yogī paraṁ sthānam upaiti cādyam 8.28


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 09



 
     
     

śrībhagavān uvāca
idaṁ tu te guhyatamaṁ pravakṣyāmy anasūyave
jñānaṁ vijñānasahitaṁ yaj jñātvā mokṣyaseśubhāt 9.1


   
     

rājavidyā rājaguhyaṁ pavitram idam uttamam
pratyakṣāvagamaṁ dharmyaṁ susukhaṁ kartum avyayam 9.2


    
     

aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya paraṁtapa
aprāpya māṁ nivartante mṛtyusaṁsāravartmani 9.3


    
      

mayā tatam idaṁ sarvaṁ jagad avyaktamūrtinā
matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṁ teṣv avasthitaḥ 9.4


       
      

na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram
bhūtabhṛn na ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ 9.5


     
     

yathākāśasthito nityaṁ vāyuḥ sarvatrago mahān
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānīty upadhāraya 9.6


     
     

sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṁ yānti māmikām
kalpakṣaye punas tāni kalpādau visṛjāmy aham 9.7


     
    

prakṛtiṁ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ
bhūtagrāmam imaṁ kṛtsnam avaśaṁ prakṛter vaśāt 9.8


       
    

na ca māṁ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanaṁjaya
udāsīnavad āsīnam asaktaṁ teṣu karmasu 9.9

 
    
    

mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram
hetunānena kaunteya jagad viparivartate 9.10


     
     

avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣīṁ tanum āśritam
paraṁ bhāvam ajānanto mama bhūtamaheśvaram 9.11


    
      

moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ
rākṣasīm āsurīṁ caiva prakṛtiṁ mohinīṁ śritāḥ 9.12


     
    

mahātmānas tu māṁ pārtha daivīṁ prakṛtim āśritāḥ
bhajanty ananyamanaso jñātvā bhūtādim avyayam 9.13


     
      

satataṁ kīrtayanto māṁ yatantaś ca dṛḍhavratāḥ
namasyantaś ca māṁ bhaktyā nityayuktā upāsate 9.14


    
     

jñānayajñena cāpy anye yajanto mām upāsate
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham 9.15


    
   

ahaṁ kratur ahaṁ yajñaḥ svadhāham aham auṣadham
mantro aham aham evājyam aham agnir ahaṁ hutam 9.16


     
      

pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ
vedyaṁ pavitram oṁkāra ṛk sāma yajur eva ca 9.17


      
      

gatir bhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṁ suhṛt
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṁ nidhānaṁ bījam avyam 9.18


    
     

tapāmy aham ahaṁ varṣaṁ nigṛṇhāmy utsṛjāmi ca
amṛtaṁ caiva mṛtyuś ca sad asac cāham arjuna 9.19


    :    
  :     

traividyā māṁ somapāḥ pūtapāpā yajñair iṣṭvā svargatiṁ prārthayante
te puṇyam āsādya surendralokaṁ aśnanti divyān divi devabhogān 9.20


     :     
  :     

te taṁ bhuktvā svargalokaṁ viśālaṁ kṣīṇe puṇye martyalokaṁ viśanti
evaṁ trayīdharmam anuprapannā gatāgataṁ kāmakāmā labhante 9.21


     
     

ananyāś cintayanto māṁ ye janāḥ paryupāsate
teṣāṁ nityābhiyuktānāṁ yogakṣemaṁ vahāmy aham 9.22


   
     

yepy anyadevatābhaktā yajante śraddhayānvitāḥ
tepi mām eva kaunteya yajanty avidhipūrvakam 9.23


       
      

ahaṁ hi sarvayajñānāṁ bhoktā ca prabhur eva ca
na tu mām abhijānanti tattvenātaś cyavanti te 9.24


    
       

yānti devavratā devān pitṛn yānti pitṛvratāḥ
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājinopi mām 9.25


        
    

patraṁ puṣpaṁ phalaṁ toyaṁ yo me bhaktyā prayacchati
tad ahaṁ bhaktyupahṛtam aśnāmi prayatātmanaḥ 9.26


     
     

yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat
yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣva madarpaṇam 9.27


   
    

śubhāśubhaphalair evaṁ mokṣyase karmabandhanaiḥ
saṁnyāsayogayuktātmā vimukto mām upaiṣyasi 9.28


       
          

samohaṁ sarvabhūteṣu na me dveṣyosti na priyaḥ
ye bhajanti tu māṁ bhaktyā mayi te teṣu cāpy aham 9.29


    
       

api cet sudurācāro bhajate mām ananyabhāk
sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ 9.30


     
        

kṣipraṁ bhavati dharmātmā śaśvacchāntiṁ nigacchhati
kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati 9.31


       
       

māṁ hi pārtha vyapāśritya yepi syuḥ pāpayonayaḥ
striyo vaiśyās tathā śūdrās tepi yānti parāṁ gatim 9.32


     
      

kiṁ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayas tathā
anityam asukhaṁ lokam imaṁ prāpya bhajasva mām 9.33


      
    

manmanā bhava madbhakto madyājī māṁ namaskuru
mām evaiṣyasi yuktvaivam ātmānaṁ matparāyaṇaḥ 9.34 


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 10

 
 
       
     

 śrībhagavānuvāca
bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṁ vacaḥ
yat tehaṁ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā 10.1


       
      

na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṁ na maharṣayaḥ
aham ādir hi devānāṁ maharṣīṇāṁ ca sarvaśaḥ 10.2


     
      

yo mām ajam anādiṁ ca vetti lokamaheśvaram
asaṁmūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate 10.3


     
       

buddhir jñānam asaṁmohaḥ kṣamā satyaṁ damaḥ śamaḥ
sukhaṁ duḥkhaṁ bhavobhāvo bhayaṁ cābhayam eva ca 10.4


     
       

ahiṁsā samatā tuṣṭis tapo dānaṁ yaśoyaśaḥ
bhavanti bhāvā bhūtānāṁ matta eva pṛthagvidhāḥ 10.5


     
        

maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavas tathā
madbhāvā mānasā jātā yeṣāṁ loka imāḥ prajāḥ 10.6


        
      

etāṁ vibhūtiṁ yogaṁ ca mama yo vetti tattvataḥ
sovikampena yogena yujyate nātra saṁśayaḥ 10.7


      
       

ahaṁ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṁ pravartate
iti matvā bhajante māṁ budhā bhāvasamanvitāḥ 10.8


    
        

maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam
kathayantaś ca māṁ nityaṁ tuṣyanti ca ramanti ca 10.9


    
       

teṣāṁ satatayuktānāṁ bhajatāṁ prītipūrvakam
dadāmi buddhiyogaṁ taṁ yena mām upayānti te 10.10


  
    

teṣām evānukampārtham aham ajñānajaṁ tamaḥ
nāśayāmy ātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā 10.11


  
       
     

arjuna uvāca
paraṁ brahma paraṁ dhāma pavitraṁ paramaṁ bhavān
puruṣaṁ śāśvataṁ divyam ādidevam ajaṁ vibhum 10.12


   
        

āhus tvām ṛṣayaḥ sarve devarṣir nāradas tathā
asito devalo vyāsaḥ svayaṁ caiva bravīṣi me 10.13


     
        

sarvam etad ṛtaṁ manye yan māṁ vadasi keśava
na hi te bhagavan vyaktiṁ vidur devā na dānavāḥ 10.14


    
     

svayam evātmanātmānaṁ vettha tvaṁ puruṣottama
bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jagatpate 10.15


   
    

vaktum arhasy aśeṣeṇa divyā hy ātmavibhūtayaḥ
yābhir vibhūtibhir lokān imāṁs tvaṁ vyāpya tiṣṭhasi 10.16


     
       

kathaṁ vidyām ahaṁ yogiṁs tvāṁ sadā paricintayan
keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyosi bhagavan mayā 10.17


     
       

vistareṇātmano yogaṁ vibhūtiṁ ca janārdana
bhūyaḥ kathaya tṛptir hi śṛṇvato nāsti memṛtam 10.18


 
     
      

śrībhagavān uvāca
hanta te kathayiṣyāmi divyā hy ātmavibhūtayaḥ
prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāsty anto vistarasya me 10.19


   
       

aham ātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ
aham ādiś ca madhyaṁ ca bhūtānām anta eva ca 10.20


   
    

ādityānām ahaṁ viṣṇur jyotiṣāṁ ravir aṁśumān
marīcir marutām asmi nakṣatrāṇām ahaṁ śaśī 10.21


    
     

vedānāṁ sāmavedosmi devānām asmi vāsavaḥ
indriyāṇāṁ manaś cāsmi bhūtānām asmi cetanā 10.22


    
     

rudrāṇāṁ śaṁkaraś cāsmi vitteśo yakṣarakṣasām
vasūnāṁ pāvakaś cāsmi meruḥ śikhariṇām aham 10.23


       
     

purodhasāṁ ca mukhyaṁ māṁ viddhi pārtha bṛhaspatim
senānīnām ahaṁ skandaḥ sarasām asmi sāgaraḥ 10.24


   
     

maharṣīṇāṁ bhṛgur ahaṁ girām asmy ekam akṣaram
yajñānāṁ japayajñosmi sthāvarāṇāṁ himālayaḥ 10.25


     
      

aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṁ devarṣīṇāṁ ca nāradaḥ
gandharvāṇāṁ citrarathaḥ siddhānāṁ kapilo muniḥ 10.26


   
      

uccaiḥśravasam aśvānāṁ viddhi mām amṛtodbhavam
airāvataṁ gajendrāṇāṁ narāṇāṁ ca narādhipam 10.27


    
     

āyudhānām ahaṁ vajraṁ dhenūnām asmi kāmadhuk
prajanaś cāsmi kandarpaḥ sarpāṇām asmi vāsukiḥ 10.28


    
     

anantaś cāsmi nāgānāṁ varuṇo yādasām aham
pitṛṇām aryamā cāsmi yamaḥ saṁyamatām aham 10.29


    
      

prahlādaś cāsmi daityānāṁ kālaḥ kalayatām aham
mṛgāṇāṁ ca mṛgendrohaṁ vainateyaś ca pakṣiṇām 10.30


    
     

pavanaḥ pavatām asmi rāmaḥ śastrabhṛtām aham
jhaṣāṇāṁ makaraś cāsmi strotasām asmi jāhnavī 10.31


   
     

sargāṇām ādir antaś ca madhyaṁ caivāham arjuna
adhyātmavidyā vidyānāṁ vādaḥ pravadatām aham 10.32


    
     

akṣarāṇām akārosmi dvandvaḥ sāmāsikasya ca
aham evākṣayaḥ kālo dhātāhaṁ viśvatomukhaḥ 10.33


   
       

mṛtyuḥ sarvaharaś cāham udbhavaś ca bhaviṣyatām
kīrtiḥ śrīr vāk ca nārīṇāṁ smṛtir medhā dhṛtiḥ kṣamā 10.34


     
    

bṛhatsāma tathā sāmnāṁ gāyatrī chandasām aham
māsānāṁ mārgaśīrṣoham ṛtūnāṁ kusumākaraḥ 10.35


   
     

dyutaṁ chalayatām asmi tejas tejasvinām aham
jayosmi vyavasāyosmi sattvaṁ sattvavatām aham 10.36


    
     

vṛṣṇīnāṁ vāsudevosmi pāṇḍavānāṁ dhanaṁjayaḥ
munīnām apy ahaṁ vyāsaḥ kavīnām uśanā kaviḥ 10.37


    
      

daṇḍo damayatām asmi nītir asmi jigīṣatām
maunaṁ caivāsmi guhyānāṁ jñānaṁ jñānavatām aham 10.38


    
       

yac cāpi sarvabhūtānāṁ bījaṁ tad aham arjuna
na tad asti vinā yat syān mayā bhūtaṁ carācaram 10.39


     
      

nāntosti mama divyānāṁ vibhūtīnāṁ paraṁtapa
eṣa tūddeśataḥ prokto vibhūter vistaro mayā 10.40


   
     

yad yad vibhūtimat sattvaṁ śrīmad ūrjitam eva vā
tat tad evāvagaccha tvaṁ mama tejoṁśasaṁbhavam 10.41


     
     

athavā bahunaitena kiṁ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāham idaṁ kṛtsnam ekāṁśena sthito jagat 10.42


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 11



  
   
       

arjuna uvāca
madanugrahāya paramaṁ guhyam adhyātmasaṁjñitam
yat tvayoktaṁ vacas tena mohoyaṁ vigato mama 11.1


      
     

bhavāpyayau hi bhūtānāṁ śrutau vistaraśo mayā
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyam api cāvyayam 11.2


   
     

evam etad yathāttha tvam ātmānaṁ parameśvara
draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṁ puruṣottama 11.3


      
      

manyase yadi tac chakyaṁ mayā draṣṭum iti prabho
yogeśvara tato me tvaṁ darśayātmānam avyayam 11.4


 
      
     

śrībhagavān uvāca
paśya me pārtha rūpāṇi śataśotha sahastraśaḥ
nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca 11.5


  
    

paśyādityān vasūn rudrān aśvinau marutas tathā
bahūny adṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata 11.6


    
      

ihaikastham jagat kṛtsnaṁ paśyādya sacarācaram
mama dehe guḍākeśa yac cānyad draṣṭum icchasi 11.7


      
        

na tu māṁ śakyase draṣṭum anenaiva svacakṣuṣā
divyaṁ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogam aiśvaram 11.8


  
    
     

sañjaya uvāca
evam uktvā tato rājan mahāyogeśvaro hariḥ
darśayāmāsa pārthāya paramaṁ rūpam aiśvaram 11.9


 
   

anekavaktranayanam anekādbhutadarśanam
anekadivyābharaṇaṁ divyānekodyatāyudham 11.10


  
    

divyamālyāmbaradharaṁ divyagandhānulepanam
sarvāścaryamayaṁ devam anantaṁ viśvatomukham 11.11


   
       

divi sūryasahastrasya bhaved yugapad utthitā
yadi bhāḥ sadṛśī sā syād bhāsas tasya mahātmanaḥ 11.12


   
    

tatraikasthaṁ jagat kṛtsnaṁ pravibhaktam anekadhā
apaśyad devadevasya śarīre pāṇḍavas tadā 11.13


     
     

tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanaṁjayaḥ
praṇamya śirasā devaṁ kṛtāñjalir abhāṣata 11.14


  
   :   
 :     

arjuna uvāca
paśyāmi devāṁs tava deva dehe sarvāṁs tathā bhūtaviśeṣasaṁghān
brahmāṇam īśaṁ kamalāsanasthaṁ ṛṣīṁś ca sarvān uragāṁś ca divyān 11.15


 :    
     :      

anekabāhūdaravaktranetraṁ paśyāmi tvāṁ sarvatonantarūpam
nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa 11.16


    :    
   :   

kirīṭinaṁ gadinaṁ cakriṇaṁ ca tejorāśiṁ sarvato dīptimantam
paśyāmi tvāṁ durnirīkṣyaṁ samantād dīptānalārkadyutim aprameyam 11.17


   :     
  :      

tvam akṣaraṁ paramaṁ veditavyaṁ tvam asya viśvasya paraṁ nidhānam
tvam avyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanas tvaṁ puruṣo mato me 11.18


:   
  :     

anādimadhyāntam anantavīryam anantabāhuṁ śaśisūryanetram
paśyāmi tvāṁ dīptahutāśavaktraṁ svatejasā viśvam idaṁ tapantam 11.19


  :     
   :     

dyāvāpṛthivyor idam antaraṁ hi vyāptaṁ tvayaikena diśaś ca sarvāḥ
dṛṣṭvādbhutaṁ rupam ugraṁ tavedaṁ lokatrayaṁ pravyathitaṁ mahātman 11.20


     :    
 :      

amī hi tvāṁ surasaṁghā viśanti kecid bhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti
svastīty uktvā maharṣisiddhasaṁghāḥ stuvanti tvāṁ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ 11.21


     :   
 :      

 rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśveśvinau marutaś coṣmapāś ca
gandharvayakṣāsurasiddhasaṁghā vīkṣante tvāṁ vismitāś caiva sarve 11.22


   :   
  :     

rūpaṁ mahat te bahuvaktranetraṁ mahābāho bahubāhūrupādam
bahūdaraṁ bahudañṣṭrākarālaṁ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham 11.23


  :   
    :        

nabhaḥspṛśaṁ dīptam anekavarṇaṁ vyāttānanaṁ dīptaviśālanetram
dṛṣṭvā hi tvāṁ pravyathitāntarātmā dhṛtiṁ na vindāmi śamaṁ ca viṣṇo 11.24

 
    :   
       :     

 daṁṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasaṁnibhāni
diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa 11.25


     :   
   :    

amī ca tvāṁ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṁghaiḥ
bhīṣmo droṇaḥ sūtaputras tathāsau sahāsmadīyair api yodhamukhyaiḥ 11.26


    :   
  :    

vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṁṣṭrākarālāni bhayānakāni
kecid vilagnā daśanāntareṣu saṁdṛśyante cūrṇitair uttamāṅgaiḥ 11.27


  :   
   :    

 yathā nadīnāṁ bahavombuvegāḥ samudram evābhimukhā dravanti
tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇy abhivijvalanti 11.28


    :    
   :     

yathā pradīptaṁ jvalanaṁ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ
tathaiva nāśāya viśanti lokās tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ 11.29


  :  
  :     

lelihyase grasamānaḥ samantāl lokān samagrān vadanair jvaladbhiḥ
tejobhir āpūrya jagat samagraṁ bhāsas tavogrāḥ pratapanti viṣṇo 11.30


    :     
 :       

ākhyāhi me ko bhavān ugrarūpo namostu te devavara prasīda
 vijñātum icchāmi bhavantam ādyaṁ na hi prajānāmi tava pravṛttim 11.31


 
  :   
     :     

śrībhagavān uvāca
kālosmi lokakṣayakṛt pravṛddho lokān samāhartum iha pravṛttaḥ
ṛtepi tvāṁ na bhaviṣyanti sarve yevasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ 11.32


   :      
   :     

tasmāt tvam uttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṁ samṛddham
mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva nimittamātraṁ bhava savyasācin 11.33


      :    
     :      

 droṇaṁ ca bhīṣmaṁ ca jayadrathaṁ ca karṇaṁ tathānyān api yodhavīrān
mayā hatāṁs tvaṁ jahi mā vyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān 11.34


  
   :   
    :     

sañjaya uvāca
etac chrutvā vacanaṁ keśavasya kṛtāñjalir vepamānaḥ kirīṭī
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṁ sagadgadaṁ bhītabhītaḥ praṇamya 11.35


  
    :   
    :      

arjuna uvāca
sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagat prahṛṣyaty anurajyate ca
rakṣāṁsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṁghāḥ 11.36


    :   
   :     

 kasmāc ca te na nameran mahātman garīyase brahmaṇopy ādikartre
ananta deveśa jagannivāsa tvam akṣaraṁ sad asat tatparaṁ yat 11.37


  :     
      :     

tvam ādidevaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṁ nidhānam
vettāsi vedyaṁ ca paraṁ ca dhāma tvayā tataṁ viśvam anantarūpa 11.38


 :   
  :      

vāyur yamognir varuṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatis tvaṁ prapitāmahaś ca
namo namas testu sahastrakṛtvaḥ punaś ca bhūyopi namo namas te 11.39


   :      
:      

 namaḥ purastād atha pṛṣṭhatas te namostu te sarvata eva sarva
anantavīryāmitavikramas tvaṁ sarvaṁ samāpnoṣi tatosi sarvaḥ 11.40


    :       
   :     

sakheti matvā prasabhaṁ yad uktaṁ he kṛṣṇa he yādava he sakheti
ajānatā mahimānaṁ tavedaṁ mayā pramādāt praṇayena vāpi 11.41


 :  
  :    

yac cāvahāsārtham asatkṛtosi vihāraśayyāsanabhojaneṣu
ekothavāpy acyuta tatsamakṣaṁ tat kṣāmaye tvām aham aprameyam 11.42


   :    
   :   

 pitāsi lokasya carācarasya tvam asya pūjyaś ca gurur garīyān
na tvatsamosty abhyadhikaḥ kutonyo lokatrayepy apratimaprabhāva 11.43


   :   
   :      

tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ prasādaye tvām aham īśam īḍyam
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum 11.44


   :      
     :     

adṛṣṭapūrvaṁ hṛṣitosmi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṁ mano me
tad eva me darśaya deva rūpaṁ prasīda deveśa jagannivāsa 11.45


  :     
   :     

kirīṭinaṁ gadinaṁ cakrahastaṁ icchāmi tvāṁ draṣṭum ahaṁ tathaiva
tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahastrabāho bhava viśvamūrte 11.46


 
   :    
  :      

śrībhagavān uvāca
mayā prasannena tavārjunedaṁ rūpaṁ paraṁ darśitam ātmayogāt
tejomayaṁ viśvam anantam ādyaṁ yan me tvadanyena na dṛṣṭapūrvam 11.47


  :     
    :     

 na veda yajñādhyayanair na dānaiḥ na ca kriyābhir na tapobhir ugraiḥ
evaṁrūpaḥ śakya ahaṁ nṛloke draṣṭuṁ tvadanyena kurupravīra 11.48


      :    
   :      

mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo dṛṣṭvā rūpaṁ ghoram īdṛṅ mamedam
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punas tvaṁ tad eva me rūpam idaṁ prapaśya 11.49


  
  :     
   :     

sañjaya uvāca
ity arjunaṁ vāsudevas tathoktvā svakaṁ rūpaṁ darśayām āsa bhūyaḥ
āśvāsayām āsa ca bhītam enaṁ bhūtvā punaḥ saumyavapur mahātmā 11.50


  
      
      

arjuna uvāca 
dṛṣṭvedaṁ mānuṣaṁ rūpaṁ tava saumyaṁ janārdana
idānīm asmi saṁvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṁ gataḥ 11.51


 
    
      

śrībhagavān uvāca
sudurdarśam idaṁ rūpaṁ dṛṣṭvān asi yan mama
devā apy asya rūpasya nityaṁ darśanakāṅkṣiṇaḥ 11.52


       
       

nāhaṁ vedair na tapasā na dānena na cejyayā
śakya evaṁvidho draṣṭuṁ dṛṣṭavān asi māṁ yathā 11.53


    
        

bhaktyā tv ananyayā śakya aham evaṁvidhorjuna
jñātuṁ draṣṭuṁ ca tattvena praveṣṭuṁ ca paraṁtapa 11.54


   
       

matkarmakṛn matparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa mām eti pāṇḍava 11.55


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%gita chapter 12



 
     
      

arjuna uvāca
evaṁ satatayuktā ye bhaktās tvāṁ paryupāsate
ye cāpy akṣaram avyaktaṁ teṣāṁ ke yogavittamāḥ 12.1



      
      

śrībhagavān uvāca
mayy āveśya mano ye māṁ nityayuktā upāsate
śraddhayā parayopetāḥ te me yuktatamā matāḥ 12.2


   
     

ye tv akṣaram anirdeśyaṁ avyaktaṁ paryupāsate
sarvatragam acintyaṁ ca kūṭasthaṁ acalaṁ dhruvam 12.3


   
      

saṁniyamyendriyagrāmaṁ sarvatra samabuddhayāḥ
te prāpnuvanti mām eva sarvabhūtahite ratāḥ 12.4


 
     

kleśodhikataras teṣāṁ avyaktāsaktacetasām 
avyaktā hi gatir duḥkhaṁ dehavadbhir avāpyate 12.5


       
      

ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṁnyasya matparaḥ
ananyenaiva yogena māṁ dhyāyanta upāsate 12.6


   
    

teṣāṁ ahaṁ samuddhartā mṛtyusaṁsārasāgarāt
bhavāmi na cirāt pārtha mayy āveśitacetasām 12.7


      
       

mayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṁ niveśaya
nivasiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṁ na saṁśayaḥ 12.8


       
     

atha cittaṁ samādhātuṁ na śaknoṣi mayi sthiram
abhyāsayogena tato mām ichāptuṁ dhanaṁjaya 12.9


   
    

abhyāsepy asamarthosi matkarmaparamo bhava
madartham api karmāṇi kurvan siddhim avāpsyasi 12.10


   
     

athaitad apy aśaktosi kartuṁ madyogam āśritaḥ
sarvakarmaphalatyāgaṁ tataḥ kuru yatātmavān 12.11


    
  

śreyo hi jñānam abhyāsāj jñānād dhyānaṁ viśiṣyate
dhyānāt karmaphalatyāgas tyāgāc chāntir anantaram 12.12


      
     

adveṣṭā sarvabhūtānāṁ maitraḥ karuṇa eva ca
nirmamo nirahaṁkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī 12.13


     
      

saṁtuṣṭaḥ satataṁ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ
mayy arpitamanobuddhir yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ 12.14


     
       

yasmān nodvijate loko lokān nodvijate ca yaḥ
harṣāmarṣabhayodvegair mukto yaḥ sa ca me priyaḥ 12.15


    
       

anapekṣaḥ śucir dakṣa udāsīno gatavyathaḥ
sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ 12.16


         
      

yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati
śubhāśubhaparityāgī bhaktimān yaḥ sa me priyaḥ 12.17


       
    

samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ 12.18


    
     

tulyanindāstutir maunī saṁtuṣṭo yena kenacit
aniketaḥ sthiramatir bhaktimān me priyo naraḥ 12.19


     
      

ye tu dharmyāmṛtam idaṁ yathoktaṁ paryupāsate
śraddadhānā matparamā bhaktās tetīva me priyāḥ 12.20


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 13



 
    
         

śrībhagavān uvāca
idaṁ śarīraṁ kaunteya kṣetram ity abhidhīyate
etad yo vetti taṁ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ 13.1


      
      

kṣetrajñaṁ cāpi māṁ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata
kṣetrakṣetrajñayor jñānaṁ yat taj jñānaṁ mataṁ mama 13.2


      
         

tat kṣetraṁ yac ca yādṛk ca yadvikāri yataś ca yat
sa ca yo yatprabhāvaś ca tat samāsena me śṛṇu 13.3


    
    

ṛṣibhir bahudhā gītaṁ chandobhir vividhaiḥ pṛthak
brahmasūtrapadaiś caiva hetumadbhir viniścitaiḥ 13.4


   
       

mahābhūtāny ahaṁkāro buddhir avyaktam eva ca
indriyāṇi daśaikaṁ ca pañca cendriyagocarāḥ 13.5


      
    

icchā dveṣaḥ sukhaṁ duḥkhaṁ saṁghātaś cetanā dhṛtiḥ
etat kṣetraṁ samāsena savikāram udāhṛtam 13.6


  
    

amānitvam adambhitvam ahiṁsā kṣāntir ārjavam
ācāryopāsanaṁ śaucaṁ sthairyam ātmavinigrahaḥ 13.7


    
  

indriyārtheṣu vairāgyam anahaṁkāra eva ca
janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam 13.8


  
    

asaktir anabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu
nityaṁ ca samacittatvam iṣṭāniṣṭopapattiṣu 13.9


   
  

mayi cānanyayogena bhaktir avyabhicāriṇī
viviktadeśasevitvam aratir janasaṁsadi 13.10


  
    

adhyātmajñānanityatvaṁ tattvajñānārthadarśanam
etaj jñānam iti proktam ajñānaṁ yad atonyathā 13.11


   
      

jñeyaṁ yat tat pravakṣyāmi yaj jñātvāmṛtam aśnute
anādimat paraṁ brahma na sat tan nāsad ucyate 13.12


   
     

sarvataḥ pāṇipādaṁ tat sarvatokṣiśiromukham
sarvataḥ śrutimal loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati 13.13


  
      

sarvendriyaguṇābhāsaṁ sarvendriyavivarjitam
asaktaṁ sarvabhṛc caiva nirguṇaṁ guṇabhoktṛ ca 13.14


    
      

bahir antaś ca bhūtānām acaraṁ caram eva ca
sūkṣmatvāt tad avijñeyaṁ dūrasthaṁ cāntike ca tat 13.15


      
       

avibhaktaṁ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam
bhūtabhartṛ ca taj jñeyaṁ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca 13.16


   
       

jyotiṣām api taj jyotis tamasaḥ param ucyate
jñānaṁ jñeyaṁ jñānagamyaṁ hṛdi sarvasya viṣṭhitam 13.17


       
    

iti kṣetraṁ tathā jñānaṁ jñeyaṁ coktaṁ sanāsataḥ
madbhakta etad vijñāya madbhāvāyopapadyate 13.18


     
     

prakṛtiṁ puruṣaṁ caiva viddhy anādi ubhāv api
vikārāñś ca guṇāṁś caiva viddhi prakṛtisaṁbhavān 13.19


   
     

kārya kāraṇa kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṁ bhoktṛtve hetur ucyate 13.20


   ‌  
    

puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijān guṇān
kāraṇaṁ guṇasaṅgosya sadasadyonijanmasu 13.21


     
     

upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ
paramātmeti cāpyukto dehesmin puruṣaḥ paraḥ 13.22


        
      

ya evaṁ vetti puruṣaṁ prakṛtiṁ ca guṇaiḥ saha
sarvathā vartamānopi na sa bhūyobhijāyate 13.23


   
      

dhyānenātmani paśyanti kecid ātmānam ātmanā
anye sāṁkhyena yogena karmayogena cāpare 13.24


    
     

anye tv evam ajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate
tepi cātitaranty eva mṛtyuṁ śrutiparāyaṇāḥ 13.25


   
   

yāvat saṁjāyate kiṁcit sattvaṁ sthāvarajaṅgamam
kṣetrakṣetrajñasaṁyogāt tad viddhi bharatarṣabha 13.26


     
      

samaṁ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṁ parameśvaram
vinaśyatsv avinaśyantaṁ yaḥ paśyati sa paśyati 13.27


    
       

samaṁ paśyan hi sarvatra samavasthitam īśvaram
na hinasty ātmanātmānaṁ tato yāti parāṁ gatim 13.28


     
      

prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ
yaḥ paśyati tathātmānam akartāraṁ sa paśyati 13.29


  
        

yadā bhūtapṛthagbhāvam ekastham anupaśyati
tata eva ca vistāraṁ brahma saṁpadyate tadā 13.30


 
       

anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ
śarīrasthopi kaunteya na karoti na lipyate 13.31


    
     

yathā sarvagataṁ saukṣmyād ākāśaṁ nopalipyate
sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate 13.32


     
       

yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaṁ lokam imaṁ raviḥ
kṣetraṁ kṣetrī tathā kṛtsnaṁ prakāśayati bhārata 13.33


  
       

kṣetrakṣetrajñayor evam antaraṁ jñānacakṣuṣā
bhūtaprakṛtimokṣaṁ ca ye vidur yānti te param 13.34


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 14




     
       

śrībhagavān uvāca
paraṁ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṁ jñānam uttamam
yaj jñātvā munayaḥ sarve parāṁ siddhim ito gatāḥ 14.1


    
       

idaṁ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ
sargepi nopajāyante pralaye na vyathanti ca 14.2


    
      

mama yonir mahad brahma tasmin garbhaṁ dadhāmy aham
saṁbhavaḥ sarvabhūtānāṁ tato bhavati bhārata 14.3


     
      

sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ saṁbhavanti yāḥ
tāsāṁ brahma mahad yonir ahaṁ bījapradaḥ pitā 14.4


     
     

sattvaṁ rajas tama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ
nibadhnanti mahābāho dehe dehinam avyayam 14.5


   
     

tatra sattvaṁ nirmalatvāt prakāśakam anāmayam
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha 14.6


    
     

rajo rāgātmakaṁ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam
tan nibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam 14.7


    
   

tamas tv ajñānajaṁ viddhi mohanaṁ sarvadehinām
pramādālasyanidrābhis tan nibadhnāti bhārata 14.8


      
      

sattvaṁ sukhe saṁjayati rajaḥ karmaṇi bhārata
jñānam āvṛtya tu tamaḥ pramāde saṁjayaty uta 14.9


    
       

rajas tamaś cābhibhūya sattvaṁ bhavati bhārata
rajaḥ sattvaṁ tamaś caiva tamaḥ sattvaṁ rajas tathā 14.10


   
      

sarvadvāreṣu dehesmin prakāśa upajāyate
jñānaṁ yadā tadā vidyād vivṛddhaṁ sattvam ity uta 14.11


    
     

lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā
rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha 14.12


     
     

aprakāśopravṛttiś ca pramādo moha eva ca
tamasy etāni jāyante vivṛddhe kurunandana 14.13


       
   

yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṁ yāti dehabhṛt
tadottamavidāṁ lokān amalān pratipadyate 14.14


     
     

rajasi pralayaṁ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate
tathā pralīnas tamasi mūḍhayoniṣu jāyate 14.15


     
      

karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṁ nirmalaṁ phalam
rajasas tu phalaṁ duḥkham ajñānaṁ tamasaḥ phalam 14.16


      
     

sattvāt saṁjāyate jñānaṁ rajaso lobha eva ca
pramādamohau tamaso bhavatojñānam eva ca 14.17


      
     

ūrdhvaṁ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchhanti tāmasāḥ 14.18


     
      

nānyaṁ guṇebhyaḥ kartāraṁ yadā draṣṭānupaśyati
guṇebhyaś ca paraṁ vetti madbhāvaṁ sodhigacchhati 14.19


   
  

guṇān etān atītya trīn dehī dehasamudbhavān
janmamṛtyujarāduḥkhair vimuktomṛtam aśnute 14.20


 
   
    

arjuna uvāca
kair liṅgais trīn guṇān etān atīto bhavati prabho
kimācāraḥ kathaṁ caitāṁs trīn guṇān ativartate 14.21



       
       

śrībhagavān uvāca
prakāśaṁ ca pravṛttiṁ ca moham eva ca pāṇḍava
na dveṣṭi saṁpravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati 14.22


    
      

udāsīnavad āsīno guṇair yo na vicālyate
guṇā vartanta ity eva yovatiṣṭhati neṅgate 14.23


   
   

samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ
tulyapriyāpriyo dhīras tulyanindātmasaṁstutiḥ 14.24


  
     

mānāpamānayos tulyas tulyo mitrāripakṣayoḥ
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate 14.25


     
    

māṁ ca yovyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate
sa guṇān samatītyaitān brahmabhūyāya kalpate 14.26


    
      

brahmaṇo hi pratiṣṭhāham amṛtasyāvyayasya ca
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca 14.27



%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 15




 
  
        

śrībhagavān uvāca
ūrdhvamūlam adhaḥśākham aśvatthaṁ prāhur avyayam
chandāṁsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa vedavit 15.1


     
     

adhaś cordhvaṁ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ
adhaś ca mūlāny anusaṁtatāni karmānubandhīni manuṣyaloke 15.2


        
     

na rūpam asyeha tathopalabhyate nānto na cādir na ca saṁpratiṣṭhā
aśvattham enaṁ suvirūḍhamūlaṁ asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā 15.3


       
         

tataḥ padaṁ tatparimārgitavyaṁ yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ
tameva cādyaṁ puruṣaṁ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī 15.4


    
      

nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ
dvandvair vimuktāḥ sukhaduḥkhasaṁjñaiḥ gacchhanty amūḍhāḥ padam avyayaṁ tat
15.5


       
       

na tad bhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ
yad gatvā na nivartante tad dhāma paramaṁ mama 15.6


    
    

mamaivāṁśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati 15.7


   
    

śarīraṁ yad avāpnoti yac cāpy utkrāmatīśvaraḥ
gṛhitvaitāni saṁyāti vāyur gandhān ivāśayāt 15.8


       
    

śrotraṁ cakṣuḥ sparśanaṁ ca rasanaṁ ghrāṇam eva ca
adhiṣṭhāya manaś cāyaṁ viṣayān upasevate 15.9


      
     

utkrāmantaṁ sthitaṁ vāpi bhuñjānaṁ vā guṇānvitam
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ 15.10


   
    

yatanto yoginaś cainaṁ paśyanty ātmany avasthitam
yatantopy akṛtātmāno nainaṁ paśyanty acetasaḥ 15.11


   
      

yad ādityagataṁ tejo jagad bhāsayatekhilam
yac candramasi yac cāgnau tat tejo viddhi māmakam 15.12


    
       

gām āviśya ca bhūtāni dhārayāmy aham ojasā
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ 15.13


     
    

ahaṁ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṁ deham āśritaḥ
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmy annaṁ caturvidham 15.14


       
      

sarvasya cāhaṁ hṛdi saṁniviṣṭo mattaḥ smṛtir jñānam apohanaṁ ca
vedaiś ca sarvair aham eva vedyo vedāntakṛd vedavid eva cāham 15.15


      
      

dvāv imau puruṣau loke kṣaraś cākṣara eva ca
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭasthokṣara ucyate 15.16


   
     

uttamaḥ puruṣas tv anyaḥ paramātmety udāhṛtaḥ
yo lokatrayam āviśya bibharty avyaya īśvaraḥ 15.17


  
       

yasmāt kṣaram atītoham akṣarād api cottamaḥ
atosmi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ 15.18


    
      

yo mām evam asaṁmūḍho jānāti puruṣottamam
sa sarvavid bhajati māṁ sarvabhāvena bhārata 15.19


    
‌    

iti guhyatamaṁ śāstram idam uktaṁ mayānagha
etat buddhvā buddhimān syāt kṛtakṛtyaś ca bhārata 15.20 

iti1 guhyatamam2 śāstram3 idam4 uktam5 mayā6 anagha7
etat8 buddhvā9 buddhimān10 syāt11 kṛtakṛtyaḥ12 ca13 bhārata14 15.20 


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 16



  
  
      

śrībhagavān uvāca
abhayaṁ sattvasaṁśuddhir jñānayogavyavasthitiḥ
dānaṁ damaś ca yajñaś ca svādhyāyas tapa ārjavam 16.1


   
     

ahiṁsā satyam akrodhas tyāgaḥ śāntir apaiśunam
dayā bhūteṣv aloluptvaṁ mārdavaṁ hrīr acāpalam 16.2


     
     

tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam adroho nātimānitā
bhavanti saṁpadaṁ daivīm abhijātasya bhārata 16.3


     
     

dambho darpobhimānaś ca krodhaḥ pāruṣyam eva ca
ajñānaṁ cābhijātasya pārtha saṁpadam āsurīm 16.4


    
      

daivī saṁpad vimokṣāya nibandhāyāsurī matā
mā śucaḥ saṁpadaṁ daivīm abhijātosi pāṇḍava 16.5


      
        

dvau bhūtasargau lokesmin daiva āsura eva ca
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṁ pārtha me śṛṇu 16.6


       
         

pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca janā na vidur āsurāḥ
na śaucaṁ nāpi cācāro na satyaṁ teṣu vidyate 16.7


   
   

asatyam apratiṣṭhaṁ te jagad āhur anīśvaram
aparasparasaṁbhūtaṁ kim anyat kāmahaitukam 16.8


   
    

etāṁ dṛṣṭim avaṣṭabhya naṣṭātmānolpabuddhayaḥ
prabhavanty ugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagatohitāḥ 16.9


   
‌  

kāmam āśritya duṣpūraṁ dambhamānamadānvitāḥ
mohād gṛhītvāsadgrāhān pravartanteśucivratāḥ 16.10


   
    

cintām aparimeyāṁ ca pralayāntām upāśritāḥ
kāmopabhogaparamā etāvad iti niścitāḥ 16.11


  
   

āśāpāśaśatair baddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ
īhante kāmabhogārtham anyāyenārthasaṁcayān 16.12


     
     

idam adya mayā labdham imaṁ prāpsye manoratham
idam astīdam api me bhaviṣyati punar dhanam 16.13


     
     

asau mayā hataḥ śatruḥ haniṣye ca aparān api
īśvaraḥ.aham aham bhogī siddhaḥ ahaṁ balavān sukhī  16.14


    
     

āḍhyobhijanavān asmi konyosti sadṛśo mayā
yakṣye dāsyāmi modiṣya ity ajñānavimohitāḥ 16.15


  
     

anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narakeśucau 16.16


   
    

ātmasaṁbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ
yajante nāmayajñais te dambhenāvidhipūrvakam 16.17


       
   

ahaṁkāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ ca saṁśritāḥ
mām ātmaparadeheṣu pradviṣantobhyasūyakāḥ 16.18


    
   

tān ahaṁ dviṣataḥ krurān saṁsāreṣu narādhamān
kṣipāmy ajasram aśubhān āsurīṣv eva yoniṣu 16.19


     
      

āsurīṁ yonim āpannā mūḍhā janmanijanmani
mām aprāpyaiva kaunteya tato yānty adhamāṁ gatim 16.20


    
     

trividhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśanam ātmanaḥ
kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṁ tyajet 16.21


   
      

etair vimuktaḥ kaunteya tamodvārais tribhir naraḥ
ācaraty ātmanaḥ śreyas tato yāti parāṁ gatim 16.22


    
         

yaḥ śāstravidhim utsṛjya vartate kāmakārataḥ
na sa siddhim avāpnoti na sukhaṁ na parāṁ gatim 16.23


    
     

tasmāc chāstraṁ pramāṇaṁ te kāryākāryavyavasthitau
jñātvā śāstravidhānoktaṁ karma kartum ihārhasi 16.24



%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 17
 
 
    
        

arjuna uvāca
ye śāstravidhim utsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ
teṣāṁ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvam āho rajas tamaḥ 17.1


 
      
        

śrībhagavān uvāca
trividhā bhavati śraddhā dehināṁ sā svabhāvajā
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṁ śṛṇu 17.2


     
        

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata
śraddhāmayoyaṁ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ 17.3


    
     

yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṁsi rājasāḥ
pretān bhūtagaṇāñś cānye yajante tāmasā janāḥ 17.4


      
   

aśāstravihitaṁ ghoraṁ tapyante ye tapo janāḥ
dambhāhaṁkārasaṁyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ 17.5


   
    

karṣayantaḥ śarīrasthaṁ bhūtagrāmam acetasaḥ
māṁ caivāntaḥśarīrasthaṁ tān viddhy āsuraniścayān 17.6


     
      

āhāras tv api sarvasya trividho bhavati priyaḥ
yajñas tapas tathā dānaṁ teṣāṁ bhedam imaṁ śṛṇu 17.7


 
       

āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ 17.8


‌ 
    

kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ
āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ 17.9


      
     

yātayāmaṁ gatarasaṁ pūti paryuṣitaṁ ca yat
ucchiṣṭam api cāmedhyaṁ bhojanaṁ tāmasapriyam 17.10


    
      

aphalāṅkṣibhir yajño vidhidṛṣṭo ya ijyate
yaṣṭavyam eveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ 17.11


      
       

abhisaṁdhāya tu phalaṁ dambhārtham api caiva yat
ijyate bharataśreṣṭha taṁ yajñaṁ viddhi rājasam 17.12


  
     

vidhihīnam asṛṣṭānnaṁ mantrahīnam adakṣiṇam
śraddhāvirahitaṁ yajñaṁ tāmasaṁ paricakṣate 17.13


  
      

devadvijaguruprājñapūjanaṁ śaucam ārjavam
brahmacaryam ahiṁsā ca śārīraṁ tapa ucyate 17.14


      
      

anudvegakaraṁ vākyaṁ satyaṁ priyahitaṁ ca yat
svādhyāyābhyasanaṁ caiva vāṅmayaṁ tapa ucyate 17.15


    
   

manaḥprasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātmavinigrahaḥ
bhāvasaṁśuddhir ity etat tapo mānasam ucyate 17.16


     
    

śraddhayā parayā taptaṁ tapas tat trividhaṁ naraiḥ
aphalākāṅkṣibhir yuktaiḥ sāttvikaṁ paricakṣate 17.17


     
      

satkāramānapūjārthaṁ tapo dambhena caiva yat
kriyate tad iha proktaṁ rājasaṁ calam adhruvam 17.18


    
    

mūḍhagrāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ
parasyotsādanārthaṁ vā tat tāmasam udāhṛtam 17.19


   
         

dātavyam iti yad dānaṁ dīyatenupakāriṇe
deśe kāle ca pātre ca tad dānaṁ sāttvikaṁ smṛtam 17.20


     
       

yat tu prattyupakārārthaṁ phalam uddiśya vā punaḥ
dīyate ca parikliṣṭaṁ tad dānaṁ rājasaṁ smṛtam 17.21


   
   

adeśakāle yad dānam apātrebhyaś ca dīyate
asatkṛtam avajñātaṁ tat tāmasam udāhṛtam 17.22


    
      

oṁ tat sad iti nirdeśo brahmaṇas trividhaḥ smṛtaḥ
brāhmaṇās tena vedāś ca yajñāś ca vihitāḥ purā 17.23


  
     

tasmād om ity udāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ
pravartante vidhānoktāḥ satataṁ brahmavādinām 17.24


   
     

tad ity anabhisaṁdhāya phalaṁ yajñatapaḥkriyāḥ
dānakriyāś ca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ 17.25


    
       

sadbhāve sādhubhāve ca sad ity etat prayujyate
praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate 17.26


       
     

yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ sad iti cocyate
karma caiva tadarthīyaṁ sad ity evābhidhīyate 17.27


       
        

aśraddhayā hutaṁ dattaṁ tapas taptaṁ kṛtaṁ ca yat
asad ity ucyate pārtha na ca tat prepya no iha 17.28


%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% gita chapter 18


  
    
     

arjuna uvāca
saṁnyāsasya mahābāho tattvam icchāmi veditum
tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthak keśiniṣūdana 18.1


 
      
    

śrībhagavān uvāca
kāmyānāṁ karmaṇāṁ nyāsaṁ saṁnyāsaṁ kavayo viduḥ
sarvakarmaphalatyāgaṁ prāhus tyāgaṁ vicakṣaṇāḥ 18.2


    
     

tyājyaṁ doṣavad ity eke karma prāhur manīṣiṇaḥ
yajñadānatapaḥkarma na tyājyam iti cāpare 18.3


      
      

niścayaṁ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama
tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ saṁprakīrtitaḥ 18.4


     
      

yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṁ kāryam eva tat
yajño dānaṁ tapaś caiva pāvanāni manīṣiṇām 18.5


       
      

etāny api tu karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā phalāni ca
kartavyānīti me pārtha niścitaṁ matam uttamam 18.6


     
    

niyatasya tu saṁnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate
mohāt tasya parityāgas tāmasaḥ parikīrtitaḥ 18.7


   
        

duḥkham ity eva yat karma kāyakleśabhayāt tyajet
sa kṛtvā rājasaṁ tyāgaṁ naiva tyāgaphalaṁ labhet 18.8


    
         

kāryam ity eva yat karma niyataṁ kriyaterjuna
saṅgaṁ tyaktvā phalaṁ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ 18.9


     
     

na dveṣṭy akuśalaṁ karma kuśale nānuṣajjate
tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṁśayaḥ 18.10


      
     

na hi dehabhṛtā śakyaṁ tyaktuṁ karmāṇy aśeṣataḥ
yas tu karmaphalatyāgī sa tyāgīty abhidhīyate 18.11


      
       

aniṣṭam iṣṭaṁ miśraṁ ca trividhaṁ karmaṇaḥ phalam
bhavaty atyāgināṁ pretya na tu saṁnyāsināṁ kvacit 18.12


     
      

pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me
sāṁkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām 18.13


      
      

adhiṣṭhānaṁ tathā kartā karaṇaṁ ca pṛthagvidham
vividhāś ca pṛthakceṣṭā daivaṁ caivātra pañcamam 18.14


‌   
        

śarīravāṅmanobhir yat karma prārabhate naraḥ
nyāyyaṁ vā viparītaṁ vā pañcaite tasya hetavaḥ 18.15


      
     

tatraivaṁ sati kartāram ātmānaṁ kevalaṁ tu yaḥ
paśyaty akṛtabuddhitvān na sa paśyati durmatiḥ 18.16


      
       

yasya nāhaṁkṛto bhāvo buddhir yasya na lipyate
hatvā api sa imāṁl lokān na hanti na nibadhyate 18.17


     
      

jñānaṁ jñeyaṁ parijñātā trividhā karmacodanā
karaṇaṁ karma karteti trividhaḥ karmasaṁgrahaḥ 18.18


       
     

jñānaṁ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ
procyate guṇasaṁkhyāne yathāvac chṛṇu tāny api 18.19


   
      

sarvabhūteṣu yenaikaṁ bhāvam avyayam īkṣate
avibhaktaṁ vibhakteṣu taj jñānaṁ viddhi sāttvikam 18.20


    
       

pṛthaktvena tu yaj jñānaṁ nānābhāvān pṛthagvidhān
vetti sarveṣu bhūteṣu taj jñānaṁ viddhi rājasam 18.21


   
    

yat tu kṛtsnavad ekasmin kārye saktam ahetukam
atattvārthavad alpaṁ ca tat tāmasam udāhṛtam 18.22


   
    

niyataṁ saṅgarahitam arāgadveṣataḥ kṛtam
aphalaprepsunā karma yat tat sāttvikam ucyate 18.23


      
    

yat tu kāmepsunā karma sāhaṁkāreṇa vā punaḥ
kriyate bahulāyāsaṁ tad rājasam udāhṛtam 18.24


     
    

anubandhaṁ kṣayaṁ hiṁsām anapekṣya ca pauruṣam
mohād ārabhyate karma yat tat tāmasam ucyate 18.25


  
     

muktasaṅgonahaṁvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ
siddhyasiddhyor nirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate 18.26


   
     

rāgī karmaphalaprepsur lubdho hiṁsātmakośuciḥ
harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ 18.27


     
       

ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭhao naiṣkṛtikolasaḥ
viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate 18.28


    
    

buddher bhedaṁ dhṛteś caiva guṇatas trividhaṁ śṛṇu
procyamānam aśeṣeṇa pṛthaktvena dhanaṁjaya 18.29


      
          

pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca kāryākārye bhayābhaye
bandhaṁ mokṣaṁ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī 18.30


      
      

yayā dharmam adharmaṁ ca kāryaṁ cākāryam eva ca
ayathāvat prajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī 18.31


     
      

adharmaṁ dharmam iti yā manyate tamasāvṛtā
sarvārthān viparītāñś ca buddhiḥ sā pārtha tāmasī 18.32


    
      

dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ
yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī 18.33


    
       

yayā tu dharmakāmārthān dhṛtyā dhārayaterjuna
prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī 18.34


       
        

yayā svapnaṁ bhayaṁ śokaṁ viṣādaṁ madam eva ca
na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī 18.35


      
      

sukhaṁ tv idānīṁ trividhaṁ śṛṇu me bharatarṣabha
abhyāsād ramate yatra duḥkhāntaṁ ca nigacchhati 18.36


   
    

yat tadagre viṣam iva pariṇāmemṛtopamam
tat sukhaṁ sāttvikaṁ proktam ātmabuddhiprasādajam 18.37


 
      

viṣayendriyasañyogād yat tad agremṛtopamam
pariṇāme viṣam iva tat sukhaṁ rājasaṁ smṛtam 18.38


     
   

yad agre cānubandhe ca sukhaṁ mohanam ātmanaḥ
nidrālasyapramādotthaṁ tat tāmasam udāhṛtam 18.39


        
     

na tad asti pṛthivyāṁ vā divi deveṣu vā punaḥ
sattvaṁ prakṛtijair muktaṁ yad ebhiḥ syāt tribhir guṇaiḥ 18.40


    
    

brāhmaṇakṣatriyaviśāṁ śūdrāṇāṁ ca paraṁtapa
karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavair guṇaiḥ 18.41


     
     

śamao damas tapaḥ śaucaṁ kṣāntir ārjavam eva ca
jñānaṁ vijñānam āstikyaṁ brahmakarma svabhāvajam 18.42


     
     

śauryaṁ tejo dhṛtir dākṣyaṁ yuddhe cāpy apalāyanam
dānam īśvarabhāvaś ca kṣātraṁ karma svabhāvajam 18.43


   
     

kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṁ vaiśyakarma svabhāvajam
paricaryātmakaṁ karma śūdrasyāpi svabhāvajam 18.44


      
      

sve sve karmaṇy abhirataḥ saṁsiddhiṁ labhate naraḥ
svakarmanirataḥ siddhiṁ yathā vindati tac chṛṇu 18.45


     
      

yataḥ pravṛttir bhūtānāṁ yena sarvam idaṁ tatam
svakarmaṇā tam abhyarcya siddhiṁ vindati mānavaḥ 18.46


   
     

śreyān svadharmo viguṇaḥ paradharmot svanuṣṭhitāt
svabhāvaniyataṁ karma kurvan nāpnoti kilbiṣam 18.47


      
     

sahajaṁ karma kaunteya sadoṣam api na tyajet
sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnir ivāvṛtāḥ 18.48


    
    

asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ
naiṣkarmyasiddhiṁ paramāṁ saṁnyāsenādhigacchati 18.49


       
       

siddhiṁ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me
samāsenaiva kaunteya niṣṭhā jñānasya yā parā 18.50


      
     

buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṁ niyamya ca
śabdādīn viṣayāṁs tyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca 18.51


   
     

viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ
dhyānayogaparo nityaṁ vairāgyaṁ samupāśritaḥ 18.52


      
      

ahaṁkāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ
parigraham vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate 18.53


      
       

brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na kāṅkṣati
samaḥ sarveṣu bhūteṣu madbhaktiṁ labhate parām 18.54 


    
       

bhaktyā mām abhijānāti yāvān yaś cāsmi tattvataḥ
tato māṁ tattvato jñātvā viśate tadanantaram 18.55


    
    

sarvakarmāṇy api sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ
matprasādād avāpnoti śāśvataṁ padam avyayam 18.56


     
     

cetasā sarvakarmāṇi mayi saṁnyasya matparaḥ
buddhiyogam upāśritya maccittaḥ satataṁ bhava 18.57


   
     

maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādat tariṣyasi
atha cet tvam ahaṁkārān na śroṣyasi vinaṅkṣyasi 18.58


     
     

yad ahaṁkāram āśritya na yotsya iti manyase
mithyaiṣa vyavasāyas te prakṛtis tvāṁ niyokṣyati 18.59


     
     

svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā
kartuṁ necchasi yan mohāt kariṣyasy avaśopi tat 18.60


    
    

īśvaraḥ sarvabhūtānāṁ hṛddeśerjuna tiṣṭhati
bhrāmayan sarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā 18.61


     
      

tam eva śaraṇaṁ gaccha sarvabhāvena bhārata
tatprasādāt parāṁ śāntiṁ sthānaṁ prāpsyasi śāśvatam 18.62


   ‌  
     

iti te jñānam ākhyātaṁ guhyād guhyataraṁ mayā
vimṛśyaitad aśeṣeṇa yathecchasi tathā kuru 18.63


      
        

sarvaguhyatamaṁ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṁ vacaḥ
iṣṭosi me dṛḍham iti tato vakṣyāmi te hitam 18.64


      
       

manmanā bhava madbhakto madyājī māṁ namaskuru
mām evaiṣyasi satyaṁ te pratijāne priyosi me 18.65


    
       

sarvadharmān parityajya mām ekaṁ śaraṇaṁ vraja
ahaṁ tvā sarvapāpebhyo mokṣyayiṣyāmi mā śucaḥ 18.66


     
        

idaṁ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana
na cāśuśrūṣave vācyaṁ na ca māṁ yobhyasūyati 18.67


     
      

ya imaṁ paramaṁ guhyaṁ madbhakteṣv abhidhāsyati
bhaktiṁ mayi parāṁ kṛtvā mām evaiṣyaty asaṁśayaḥ 18.68


     
        

na ca tasmān manuṣyeṣu kaścin me priyakṛttamaḥ
bhavitā na ca me tasmād anyaḥ priyataro bhuvi 18.69


      
      

adhyeṣyate ca ya imaṁ dharmyaṁ saṁvādam āvayoḥ
jñānayajñena tenāham iṣṭaḥ syām iti me matiḥ 18.70


    
    

śraddhāvān anasūyaś ca śṛṇuyād api yo naraḥ
sopi muktaḥ śubhāṁl lokān prāpnuyāt puṇyakarmaṇām 18.71


    
    

kaccid etac chrutaṁ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā
kaccid ajñānasaṁmohaḥ pranaṣṭas te dhanaṁjaya 18.72


  
    
      

arjuna uvāca
naṣṭo mohaḥ smṛtir labdhā tvatprasādān mayācyuta
sthitosmi gatasaṁdehaḥ kariṣye vacanaṁ tava 18.73


  
     
   

sañjaya uvāca
ity aham vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ
saṁvādam imam aśrauṣam adbhutam romaharṣaṇam 18.74


  
    

vyāsaprasādāc chrutavān etad guhyam ahaṁ param
yogaṁ yogeśvarāt kṛṣṇāt sākṣāt kathayataḥ svayam 18.75


   
      

rājan saṁsmṛtya saṁsmṛtya saṁvādam imam
adbhutam keśavārjunayoḥ puṇyaṁ hṛṣyāmi ca muhur muhuḥ 18.76


     
        

tac ca saṁsmṛtya saṁsmṛtya rūpam atyadbhutaṁ hareḥ
vismayo me mahān rājan hṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ 18.77


      
     

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ
tatra śrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama 18.78
